درختکاری بدون آبیاری ( فناوری گروآسیس)

گروآسیس چیست ؟

اين تکنولوژي که در سال 2002 توسط يک مبتکر هلندي بنام پيتر هوف ابداع گرديده در سال 2010 توسط موسسه " Popular Science " از ميان 117 طرح نوآورانه ارائه شده در آن سال و در بررسي اختراعات 500 شرکت برتر جهان ( آي پد اپل و لامپهاي ال اي دي فيليپس هم جزء اين طرحها بوده است ) بعنوان نوآوري برتر انتخاب شده و در سال 2014 نيز بدليل عرضه موفق اين تکنولوژي در 30 کشور دنيا ضمن رعايت موارد زيست محيطي برنده جايزه " لاله سبز هلند " گرديده است .
اين فناوري که به گفته بنيانگزارش تقليدي از مادرطبيعت ميباشد بر رعايت چهار اصل مهم استوار است :

اصل اول - توليد نهال در نهالستان به نحوي که ريشه اصلي آن مستقيم بوده و بهيچ وجه دچار پيچ خوردگي نگردد .
لازم ذکر است که در مطالعاتي که اين شرکت در کليه کشورهاي محل فعاليت خود انجام داده در 80 درصد موارد بدليل بسته بودن کف گلدانها در نهالستان ريشه اصلي دچار انحراف و پيچ خوردگي گرديده و بخوبي ميدانيم که در صورت وقوع اين حالت نفوذ ريشه اصلي به اعماق خاک اتفاق نيفتاده و چنين گياهي کاملا به آبياري وابسته خواهد بود .

 

اصل دوم - استفاده از کمپوستهاي آلي و قارچ مايکوريزا درخاک گلدان در نهالستان و نيز بستر کشت نهال در زمين اصلي .
قارچ مايکوريزا پس از استقرار در خاک ريسه هاي خود را به درون سلولهاي ريشه فرستاده و براي ادامه حيات خود مواد قندي از گياه دريافت مي نمايد و در مقابل ضمن توسعه در اطراف ريشه ( تا دهها متر به جوانب و اعماق ) آب و مواد معدني موجود در خاک ( بخصوص فسفر ) را از طريق شبکه وسيع ريسه هايش به درون سلولهاي ريشه پمپاژ مي نمايد .  

 

 

اصل سوم - عدم دستکاري و تخريب ساختار مويرگي ( کاپيلاري ) خاک . در بسياري از موارد براي کاشت نهال چاله هاي بزرگي حفر شده و يا از تجهيزاتي استفاده ميگردد که در ديواره و کف چاله ها لايه سخت و فشردگي ايجاد شده و در اثر همين موضوع توسعه ريشه در خاک و نيز حرکت مولکولهاي آب از ميان لوله هاي مويرگي موجود در خاک بسختي انجام شده يا متوقف ميگردد ، بنابراين حفر چاله اي به اندازه عمق ريشه با حداقل دستکاري خاک از موارد اساسي کار با اين روش است .

اصل چهارم - استفاده از ظرفي بنام " واتر باکس " که از جنس پلي پروپيلن بوده ( البته نوع زيست محيطي و تجديد پذير ان هم بنام گرين باکس وجود دارد ) و بمدت يکسال بر روي نهالي که با رعايت 3 اصل فوق کاشته شده قرار ميگيرد و فقط يکبار در زمان کاشت 15 ليتر آب داخل ان ريخته شده و حدود 25 ليتر اب نيز پاي نهال ريخته مي شود . از اين پس بمدت يکسال واتر باکس با نهال باقي مانده و در اين مدت به هيچ آبياري نياز نخواهد بود . پس از یکسال نیز واتر باکس از روی نهال برداشته شده و از آن برای کاشت نهال جدید استفاده می شود و نهال قبلی نیز پس از این نیازی به آبیاری نخواهد داشت .

 

 

قابليتهاي واتر باکس بشرح زير است : - کف واتر باکس با قطر 50 سانت خاک اطراف نهال را پوشانده و مانع تبخير رطوبت موجود در خاک ميشود . - درپوش اول موجود بر روي واتر باکس نزولات جوي را جمع آوري و بداخل مخزن خود هدايت ميکند . - در اثر اختلاف دماي داخل ظرف و هواي محيط بيروني رطوبت موجود درهوا بر اساس قانون نقطه شبنم به صورت قطرات آب بر روي درپوش اول تشکیل شده و بداخل مخزن هدايت ميشود . - درپوش دوم که سياه رنگ است ضمن ممانعت از تبخير آب داخل مخزن ، از ورود نور نيز بداخل جلوگيري کرده و در نتيجه جلبکها نميتوانند در آن آب رشد نمايند. - آب موجود در داخل مخزن از طريق يک فتيله بطور مستمر و به صورت نم به خاک اطراف نهال منتقل شده و بهيچ وجه تبخير نمي گردد . - واتر باکس علاوه بر قابليتهاي فوق در طول روز با ايجاد ميکروکليمائي کوچک هواي اطراف نهال و خاک آن را سايه و خنک نموده و در طول شب ، گرم تر از محيط اطراف مينمايد و همزمان در مقابل وزش بادها هم بعنوان قيم براي نهال ايفاي نقش ميکند .

با رعايت اين چهار اصل ريشه اصلي نهال روزي نیم تا یک سانتيمتر رشد نموده و ظرف يک سال به عمق 4 - 2 متري زمين نفوذ ميکند و همزمان قارچ مايکوريزا هم در کنار ان ( هر جا که ريشه باشد ) رشد و توسعه مي يابد با توجه به وجود رطوبت در اين لايه از خاک ( حتي در بيابانهاي خشک ) از اين پس وظيفه تامين آب و مواد مغذي بعهده ريشه اصلي و قارچ مايکوريزا بوده و پس از برداشتن واتر باکس نهال هيچ نيازي به آبياري نخواهد داشت .

اين تکنولوژي در 30 کشور در سخت ترين نقاط آب و هوائي جهان ( شمال آفريقا ، کنيا ، غنا ، اتيوپي ، ليبي ، مراکش ، اردن ، عربستان ، کويت ،قطر ، بحرين ، امارات ، عمان ، عراق ، افغانستان ، پاکستان ، هند ، آمريکاي شمالي ، فرانسه ، اسپانيا ، اکوادور ، شيلي ، پرو ، آرژانتين ..) با 90 درصد زنده ماني "Survival Rate " نهال ها ، اجراي موفق داشته و از سال 2015 در اغلب اين کشورها پروژه هاي بزرگي با بکارگيري آن آغاز خواهد شد ( مانند ديوار سبز کويت در مرزهايش يا درختکاري دو طرف بزرگراه 66 آمريکا ) .

+ نوشته شده توسط رضا در چهارشنبه یازدهم آذر ۱۳۹۴ و ساعت 19:30 |
http://www.dairycruelty.com.au/alfalfa-irrigation-s.jpg


۱- آماده سازی زمین :

یونجه گیاهی چند ساله است، لذا بازدن شخم عمیق ،دیسک ،لولر بسترکاشت آماده می شود.خاک های خوب وحاصل خیز با کلسیم کافی برای یونجه مناسب( واکنش خاک۵/۷-۵/۶= PH )است.

۲-تناوب زراعی:
عمرمفید واقتصادی یونجه درمواردی ۷-۵ سال است وبعداز برگرداندن یونجه بعلت تثبیت ازت در خاک بوسیله ازتوباکترهای ریشه گیاه کاشت نباتات وجینی مانند سیب زمینی – غلات – یونجه درنظرگرفته می شود.

۳- تاریخ کاشت:
یونجه را می توان دردو فصل پائیز و بهار کاشت نمود .کاشت پائیزه برکاشت بهاره ارجحیت دارد. کاشت پائیزه در مناطق سرد استان اوائل شهریور ماه ودرمناطق سردمعتدل تا اواسط شهریورماه کشت انجام گیرد.کشت بهاره: دربهار معمولا”بعداز رفع سرمای بهاره از نیمه دوم اردیبهشت ماه الی خردادماه انجام داد.

۴- عمق وروش کاشت:
عمق کاشت بذر حدود۲-۱ سانتیمتراست البته باتوجه به نوع خاک،عمق کاشت می تواند تغییریابد. درخاکهای رسی وسنگین کمترودرخاکهای شنی و سبک عمق کاشت میتواندکمی بیشترشود.بذرپاشی یونجه به دوطریق صورت می پذیرد.۱- دستپاش ۲- ماشینهای بذرافشان ازنکات مهم دربذرکاری یونجه ،این است که سعی شود بذر بطوریکنواخت درسطح مزرعه پخش شده وبه اندازه کافی باخاک پوشیده گردد.

۵- مصرف کودهای شیمیایی:
براساس آزمون خاک میزان کود مورد نیاز و روش مصرف کود شیمیایی در زراعت یونجه تعِِیین گردد. کودهای شیمیایی فسفره، پتاسیمی و برخی از کودهای ریزمغذی قبل از کشت مصرف گردند. با توجه به اینکه یونجه از خانواده لگومینوز بوده و قادر به تثبیت ازت هوا توسط باکتریهای موجود در گره های ریشه که عمدتاً از خانواده ریزوبیوم می باشد لذا مصرف ۲۵ کیلوگرم ازت خالص در هکتار (هنگام آماده سازی زمین) قبل ازکاشت توصیه می شود ( به منظور افزایش کارایی جذب ازت هوا توسط این میکروارگانیسم ها حتی المقدور از مصرف کود ازته خودداری گردد). با توجه به اثرات مفید کودهای پتاسیمی بر خصوصیات کمی و کیفی یونجه و برابری نیاز غذایی یونجه به عناصر ازت و پتاسیم، در صورت توصیه کارشناس، مصرف این کود الزامی است. در سال دوم درصورت بروز علایم کمبود عناصر غذایی به منظور بررسی وضعیت تغذیه ای کشت یونجه با مشورت کارشناس تغذیه و با انجام تجزیه برگ و آزمون خاک، کود مورد نیاز تعیین و توصیه می گردد.

۶- میزان و نوع بذر مصرفی و تراکم بوته:
استفاده ازاکوتیپ های یونجه همدانی مانند(قهاوند ، فامنین و کوه زره ) دراستان توصیه می شود.
از ارقام خارجی رقم یونجه دیابلوورده دراستان دارای عملکرد بالایی می باشد.تراکم لازم برای تولید علوفه یونجه، مصرف میزان ۳۰- ۲۵ کیلوگرم بذر و فاصله ردیف کاشت ۵۰ سانتیمتر درهکتاراست.بیشترین عملکرد علوفه از مصرف این مقداربذر وفاصله ردیف کاشت ۱۶ تن علوفه خشک درهکتارحاصل شده است.تراکم لازم برای تولیدبذر، مصرف مقدار ۱۵-۱۰ کیلوگرم بذرموقع کاشت درهکتاربافاصله ردیف کاشت۵۰ سانتیمترمناسب است. که بکاری این تراکم دراستان ، دارای بیشترین عملکرد بذری باتولید ۵۰۰ کیلوگرم بذر درهکتار بوده است.

۷- آبیاری یونجه:
یونجه در اوائل کاشت به ویژه در مرحله جوانه زنی به کم آبی و شوری خاک حساس است .بعد ازآبیاری اول برای جلوگیری از سله بستن بعد از سه روز آبیاری تکرارشود و بعداز سبز مزرعه،بسته به توع بافت خاک، مرحله فیزیولوژیکی رشد و شرایط آب و هوایی محل کشت دور آبیاری بین ۱۲-۷ روز می باشد.

۸- کنترل علفهای هرز:
۱- مبارزه مکانیکی: زدن کولتیواتوربین ردیفهای یونجه .
۲-مبارزه شیمیایی: مصرف علفکش داکتال قبل از سبزشدن علف های هرز به میزان ۱۲- ۸ کیلوگرم درهکتار.
کنترل سس: روش مبارزه با سس یونجه: به دو روش می توان مزرعه را از سس پاک نمود.۱- مبارزه مکانیکی : در صورت مشاهده لکه آلوده به سس، آن قسمت از مزرعه را کاملا” سوزانده وجهت به تأخیر انداختن رشد یونجه روی آن قسمت کاه ریخته شود.۲- مبارزه شیمیایی :استفاده ازسم پاراکوات ۵-۳ لیتردرهکتار درجاهایی که علف هرز سس وجود دارد.
کنترل آفت سرخرطومی برگ یونجه:۱-چراندن مزرعه یونجه پس ازبرداشت چین آخردراواسط آبان ماه توسط دام۲- سوزاندن بقایای یونجه دراواخرزمستان وهم زمان باشروع رشد رویشی یونجه باشعله افکن ۳- سم پاشی مزرعه توسط سمومی نظیرفوزالن،دورسبان ودیازینون درزمانیکه حداکثر جمعیت آفت را لاروهای سن ۲ تشکیل میدهند(بابررسی دقیق ومرتب جوانه های انتهایی گیاه یونجه) ۴- برداشت زودترمحصول یونجه درچین اول.
کنترل بیماری ها:۱-بیماری لکه قهوه ای یونجه که دربعضی ازمزارع استان مشاهده شده است بعدازبرداشت چین اول با قارچکش بنومیل ۵/۲-۲ درهزارسمپاشی گردد۲- بیماری باکتریایی پنتیوم یونجه، دراوائل فصل بهاربه علت رطوبت مشاهده شده است وباگرم شدن هوا ازبین میرود درصورت مبارزه باسم ردومیل(گرانوله) براساس دستورالعمل آن مصرف میشود.

۹- زمان برداشت:
الف- برداشت علوفه چین اول یونجه تازه کشت شده براساس زمان رشد ودرمرحله ۷۵%-۵۰%گلدهی وبیشترانجام میشودولی درچینهای بعدی در مرحله ظهور ۱۵-۱۰% گلهای بنفش در مزرعه بوده زیرا دراین زمان یونجه دارای بیشترین کیفیت علوفه می باشد. توجه گردد در این زمان طول ساقه ها ی جدید یونجه اززمین ۵ وازمحل طوقه ۳-۲ سانتیمترباشد.
ب- برداشت بذر: قطع آبیاری مزرعه بذری یونجه درمرحله شروع به قهوه ای شدن غلاف هاوبرداشت غلافهای بذری درمرحله ۵۰% قهوه ای شدن آنهاانجام میگردد.

۱۰- روش برداشت علوفه:
درزراعت های بزرگ باماشین موورانجام میگردد وسپس با دستگاهی به نام ریک علوفه ردیف شده و بعداز ۷۲-۴۸ ساعت هواخوری با ماشین بسته بندی (بیلر) شده وپس از جمع آوری بسته ها به انبار جهت مصرف حمل میگردد.
برداشت بذر: باکمباین مخصوص برداشت نباتات دانه ریزقابل برداشت میباشد.ومحصول بذری بعدازاستحصال باید بوجاری وسس گیری وکیسه گیری شود.

نکاتی در مورد کاشت داشت و برداشت گندم

شنبه 29 مهر ماه سال 1391 6:28 PM نویسنده: محمد نظرات: 0 نظر چاپ
http://blog.iranbm.com/wp-content/uploads/2010/07/MakeThumbnail.aspx_.jpg


هزاران سال است که گندم ، در تأمین غذای بشر نقش حیاتی ایفا می کنند. باستان شناسان از اهرام مصر نیز گندم کشف کردهاند که در ظروف مخصوص نگهداری میشده است و نیز گندم در سرزمین حاصلخیز بین النهرین به عمل می آمده است. و سابقه ای بیش از ۴۰۰۰هزار سال قبل از میلاد برای آن میتوان تخمین زد.

گندم به عنوان غله ای سازگار است . گندم از غلاتی است که در نواحی سرد هم کشت می شود. این غله در سراسر جهان در فصول مختلفی کشت می شود، به طوریکه در هر ماه از سال، گندم در یکی از نقاط جهان در حال برداشت می باشد.

امروزه گندم ۱۵تا ۱۸ درصد مصرف مواد غذایی مردم جهان را تشکیل می‌دهد و منبع غذای اصلی مردم در بیشتر کشورهایی است که از خاک شور رنج می‌برند.

● مراحل رشد گندم:

دوره رشد گندم شامل مراحل:
ـ جوانه زنی،
ـ پنجه زنی،
ـ تشکیل روزت،
ـ ساقه رفتن،
ـ تشکیل گل و تشکیل میوه است

● گیاه شناسی گندم :

گندم گیاهی است که از خانواده Poaceae واز جنس Tiriticum . بارزترین خصوصیات گیاه شناسی گندم عبارتند از :
▪ ریشه :
که عبارتند از ؛ ریشه های اولیه و ریشه های ثانویه .
۱) Seminal
به ریشه اولیه دیشه حقیقی و ریشه بذری نیز می گویند . این ریشه ها از گیاهگ بذر منشآ می گیرند . ریشه های اولیه پوشیده از کرک های نازک بنام تارهای کشنده می باشد . که وظیفه جذب آب و املاح را دارند.
econdary roots(۲
به ریشه های ثانویه نابجا یا کاذب می گویند . نقش اصلی و اساسی ریشه به عهده این نوع ریشه ها می باشد .این ریشه ها از گره انشعاب یا طوقه Crown محلی که اندام های هوایی یا پنجه نیز ایجاد می شود ، منشا ُمی گیرند.
▪ ساقه Culm
تمام گندم ها دارای ساقه استوانه ای ، بند بند ، بدون انشعاب و اغلب تو خالی می باشد که به آن سوفار یا سوفال گفته می شود.
هر بند ساقه را یک گره node و فواصل آنها را میانگره Inter node می گویند .
تعداد گره و فواصل آنها در واریته های مختلف گندم ۵-۸ واغلب ۶ عدد دانست . ساقه در محل گره در تمتم انواع وارقام تو پر بوده وطول میانگره از پایین به طرف بالا بیشتر می باشد .
▪ برگ Leaf
گندم دارای برگ های کشیده و باریک به طول متوسط ۱۵- ۲۰ سانتی متر با رگ برگ های موازی می باشد. هر برگ از دو قسمت پهنک وغلاف تشکیل شده است .غلاف هر برگ که در جهت طولی شکاف دارد، تمام یک میان گره را پوشانده و در محل اتصال آن به پهنک یک زائده به نام Ligule و یک جفت زائده به نام Stipule با گوشوارک Auricule دیده می شود.
▪ گل وگل آذین گندم
Flower and Inflorescence)

هرگندم شامل یک مادگی یک برچه ای ساده با کلاله دو شاخه ای و ۳ پرچم می باشد . بساک پرچم ها شبیه X می باشد.کاسبرگ وگلبرگ در گندم وجود ندارد. اما برگ های تغییر شکل یافته ای به نام پوشینه glumlle مانند دو قاشقک اندام های زایای برگ را می پوشانند. به پوشینه داخلی پالئا وبه پوشینه خارجی Awn می گویند ولذا پرچم ودانه گروه تولیدی آن راه به بیرون ندارد. در قائده پوشینه در درون دو جسم بالشتک مانند به نام Lodiculess قرار گرفته است. لودیکولها با تورم خود باعث باز شدن لما و پالئا از هم و آذاد شدن اندام های زایا می شوند.

▪ گرده افشانی و لقاح

گندم گیاهی دو جنسی hermaphrodite و خود لقاح می باشد . درصد دگر لقاهی در این گیاه معمولاً ۱% و حداکثر به ۴% ممکن است برسد. خود گشنی گندم به این دلیل است که رسیدن پرچم ها ،آزاد کردن دانه های گرده و تلقیح حدود ۹۹% گلها قبل از باز شدن پوشینه از یکدیگر می باشد. عمل لقاح از میان طول سنبله شروع شده و به دو طرف ادامه پیدا می کند .

▪ میوه دانه

پس از ترکیب سلول زایشی دانه گرده با سلول تخم زای کیسه جنینی واقع در تخمدان مادگی ،سلول تخم حاصل می شود. در اثر تکامل تخم ، گیاه جنین - رویان Germ = embryoدانه به وجود می آید و یا رشد وتکامل فرایند لقاح مظاعف ، اندوخته غذایی دانه یا آندوسپرم حاصل می شود. طول میوه گندم ۳-۱۲ میلیمتر ، قطر آن ۱.۵- ۵ میلیمتر وزن هزار دانه آن ۱۵ – ۵۲ گرم وزن هکتار لیتر آن ۵۲- ۷۹ کیلو گرم است.

● برداشت گندم

باید به موقع صورت گیرد. برداشت زودتر یا دیرتر از موقع محصول، موجب کاسته شدن کیفیت آن می شود. برداشت زود هنگام محصول هم موجب پایین آمدن کیفیت گندم می گردد. وزن دانه ها تا زمان رسیدن دانه افزایش می یابد، ولی پس از آن رو به کاهش می گذارد. همچنین دانه های نارسی که زود هنگام برداشت می شوند، چه در مزرعه و چه در انبار بیشتر در معرض آسیب های ناشی از گرما و آفات از جمله کپک زدگی قرار می گیرند. زمان مناسب برای برداشت دانه، موقعی است که آندوسپرم دانه های گندم سفت شده و میزان رطوبت آن هم به ۱۸ تا ۲۰رسیده باشد.

▪ گندم:

در فصل برداشت به آب و هوای گرم و خشک نیاز دارد.

● میزان بذر مصرفی

در شرایط معمول کشت گندم از ۶۰ کیلوگرم در زراعت دیم لغایت۲۰۰ کیلوگرم در هکتار در زراعتهای پاییزه آبی متغیر است. در زراعتهای پاییزه گندم آبی نسبت بذر مصرفی به تولید یک به بیست است. میزان بذر کمتر و یا بیشتر از معمول در برخی مواقع و به دلایل متعددی به شرح زیر توسط کشاورزان مورد استفاده قرار می گیرد. از آن جمله: واریته های بذر درشت (اندازه بذر) واریته هائی با پتانسیل (توانائی) پنجه زنی کم، کشت بهاره، کشت دیر (در پائیز یا بهار)، روش دستپاش، اراضی سنگین، درصد جوانه زنی پائین و غیره. خسارت های وارده بر بذر گندم به هنگام داشت، برداشت و پس از برداشت توسط برخی عوامل بیماری زا و آفات (در مزرعه و انبار) باعث افزایش ضایعات بذر گندم می شود. متوسط رطوبت موجود در خاک نیز از عوامل اصلی تعیین کننده میزان بذر مصرفی است. به طوری که در مناطق کم باران میزان متوسط بذر کمتر و در مناطق نیمه مرطوب و مرطوب بذر بیشتری مصرف می شود.

● عملکرد

گندم به عنوان مهمترین محصول زراعی و ماده غذایی کشور بطور متوسط ۵/۶ میلیون هکتار از اراضی کشور را بخود اختصاص داده و بالغ بر ۵/۱۰ میلیون تن تولید دارد. عملکرد پائین گندم در ایران در مقایسه با جهان عمدتاً بواسطه سطوح پائین نهاده (بویژه آب) و ضعف مدیریت زراعی است. تکیه بر افزایش عملکرد بعنوان کلیدی ترین راه حل افزایش تولید گندم، توسعه تحقیقات در زمینه های کاهش ضایعات و ساماندهی بذر را بعنوان راهکاری مناسب طلب می نماید.

عمده ترین بخش مصرف گندم در ایران مربوط به تولید نان است (۹۰% عرضه گندم را شامل می شود)، و بخشی نیز به مصرف بذری و مصرف دامی می رسد. مصرف بذر مورد نیاز کشت سالانه در کشور بالغ بر۰۰۰/۰۰۰/۱ تن برآورد گردیده است .

▪ سطح زیر کشت:

سطح زیرکشت گندم کشور حدود ۴۱/۶ میلیون هکتار برآورد شده است که ۴۲/۳۷ درصد آن آبی و ۵۸/۶۲ درصد به صورت دیم بوده است

▪ میزان تولید :

میزان تولید گندم کشور حدود ۴۴/۱۳ میلیون تن برآورد شده است که ۷۷/۶۴ درصد آن از کشت آبی و مابقی (۲۳/۳۵ درصد) از کشت دیم بدست آمده است.استان فارس علیرغم رتبه دوم از نظر سطح با ۷۹/۱۳ درصد از تولید گندم کشور در جایگاه نخست قرار گرفته است و استانهای خراسان، گلستان، خوزستان، کرمانشاه‌وآذربایجان غربی به ترتیب با ۲۳/۱۱، ۴۴/۸، ۰۶/۸، ۹۵/۵ و ۲۱/۵ درصد از تولید گندم کشور در مقام های دوم تا ششم قرار دارند.
شایان ذکر است که حدود ۶۸/۵۲ درصد از گندم کشور در شش استان مذکور تولید شده است و سهم سایر استانها ۳۲/۴۷ درصد بیشتر نبوده است. گیلان با سهم ۱۲/۰ درصد در تولید گندم کشور در رتبه آخر قرار گرفته است.

▪ عملکرد در هکتار:

عملکرد گندم آبی کشور ۳۶۲۹ کیلوگرم و عملکرد گندم دیم کشور ۱۱۸۱ کیلوگرم در هکتار بوده است. بیشترین عملکرد آبی گندم با ۴۸۷۹ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان تهران و کمترین آن با ۱۵۸۰ کیلوگرم در هکتار به استان بوشهر تعلق دارد. استانهای گلستان و بوشهر نیز به ترتیب با متوسط تولید ۲۷۵۸ و ۱۹۲ کیلوگرم در هکتار در بین استانهای گندم دیم کار کشور در جایگاه نخست و آخر قرار گرفته اند.

▪ میزان تولید استانی :

استان خراسان با ۸۵/۱۰ درصد کل اراضی گندم کشور، بیشترین سطح را به خود اختصاص داده است.
پس از آن استان‌های‌فارس،آذربایجان ‌شرقی،کردستان،خوزستان، همدان و کرمانشاه به ترتیب با۳۲ /۹ ،۷۲/۶، ۶۶/۶، ۵۹/۶، ۲۹/۶ ،۰۸/۶ درصد کل اراضی گندم کشور مقام های دوم تا هفتم را دارا می باشند ، به عبارتی دیگر بیش از نیمی از (۵۱/۵۲ درصد) اراضی گندم در این هفت استان کشت شده است. کمترین سطح نیز با حدود ۱۳ هزار هکتار (۲۰/۰ درصد اراضی گندم) متعلق به استان هرمزگان می‌باشد.

● اثرات تنش شوری در گندم

حجم زیادی از تحقیقات شوری مربوط به گندم می باشد دانشمندان امید وارند که بتوانند ارقام گندم برتری برای کشت و کار در اراضی شور معرفی نمایند. پیشرفت در اجرای تحقیقات گندم موید این نظریه است.
(triticum aestivum ۱)به عنوان یک گیاه نیمه متحمل به شوری شناخته شده است .کاهش رشد گندم یکی از واکنشهای گیاه در تنش شوری است . که ناشی از کاهش فعالیتهای سنتزی مسیرهای متابولیکی سلولها است که ناشی از کاهش فعالیتهای سنتزی مسیرهای متابولیکی سلولها است که تولید ماده خشک را تحت تاثیر قرار میدهد و بصورت کاهش سطح برگ گیاه تظاهر نموده و در نهایت رشد کلیه اندامهای گیاهی و عملکرد راتحت تاثیر قرار می دهد

کافی استوارت(۱۳۷۶)در بررسی اثر شوری بر رشد و عملکرد ۹ رقم گندم گزارش نمودند که شوری باعث کاهش سطوح فتوسنتز کننده در گیاه شد – ولی بعضی از ارقام سطح برگ مناسب داشتند . در مقایسه عملکرد آنان نشان دادند که رقم قدس و فلات حساس به شوری هستند . و ارقام بزوستایا – کراس روشن و الوند و موراکو تحمل به شوری داشته اند . برسی نتایج عمده تحقیقات مربوط به شوری نشان می دهد که گروه بندی والدین بر اساس تحمل به شوری برای رسیدن به ارقام برتر در برنامه های به نژادی مفید واقع شده است . لذا می توان نتیجه گرفت که بخشی از مکانیزمهای تحمل به شوری ژنتیکی بوده و قابل انتقال به نتاج است.

▪ تنشهای محیطی مانند :

خشکی – شوری و سرما در گیاه موجب بروز یک سری تغییرات مورفولوژیکی و فیزیو لوژیکی می گردند . تعدادی از واکنشهای فیزیولوژیکی القاء شده تحت تنشهای محیطی متفاوت در گیاهان همانند می باشند که حاصل آن بروز روند پیچیده خود تنظیمی در گیاه است .

فرایند تغییرات حاصله نهایتا باعث تغییر تعادل ابی می گردد که بصورت کاهش پتا نسیل آبی بافتها بروز می نماید . لذا بدلیل کاهش شدید پتانسیل آبی محلول خاک سلولهای ریشه گیاه نیز بایستی پتانسیل آبی خود را به حدی کاهش دهند که اختلاف پتانسیل منفی تری بین دوسیستم هم جوار ایجاد شود تا جذب آب از محلول خاک برای گیاه امکان پذیر گردد . گزارشاتی وجود دارد که برخی از ارقام متحمل گندم در مراحل رشد رویشی و زایشی حساسیت یا تحمل متفاوتی نشان داده اند لذا به نظر می رسد که به گزینی به خصوص برای عملکرد دانه نیازمند گزینش در طی چند مرحله است .

مرحله رشد نهالبذری حساسترین مرحله رشدی بیشتر گیاهان به غلظت با لای نمک است در این مرحله از رشد گیاهان غلات جوانه های پنجه تشکیل شده و بعد ار آن رشد و تشکیل آغازه های برگ و سنبلچه شروع می شود .در نتیجه شوری با لای خاک طی مراحل اولیه رشد می تواند به شدت بر عملکرد نهایی بذر تا ثیر بگذارد .اگر چه تنش شوری جوانه زنی و سبز شدن را به تاخیر می اندازد . ولی بعصی گیا هان زراعی قادر به جوانه زنی در سطوح بالاتری از نمک که گیاهان بطور معمول می توانند آن را در مراحل رشد رویشی یا زایشی تحمل کنند هستند .به هر حال این تحمل بالای گیاهان در مراحل نهال بذری و حسا سیت آنها در مراحل رشد بعدی مزیت اندکی است .در گندم دوروم و گندم نان حساسیت به شوری با افزایش سن گیاه کا هش می یابد لذا پائین نگهداشتن شوری خاک در طی مرحله جوانه زنی و سبز شدن گیاهچه ای دارای اهمیت می با شد و به همین منظور کشت هیرم کاری در مناطق خشک و نیمه خشک در مورد غلات مرسوم است. در جو تفاوتهای ارقام در مرحله رشد گیاه افزایش یا فت . همچنین درجه تحمل نسبی در طی زمان رشد برای نیشکر نیز گزارش شده است این گزارشات فرایند غربال و انتخاب را در صورتیکه بر مبنای یک مرحله از رشد گیاه پایه گذاری شده باشد پیچیده می سازد .

● طبقه بندی گندم

۱) انواع هگزا پلوئیدی ۲n=۶x=۴۲کروموزوم

به گندمهای معمولی Dinkelمعروف بوده وعموماُ زراعی ولی دارای انواع لخت وبا پوشش می باشد . گونه T.aestivu گونه های وحشی واهلی گندم را برحسب نظرات اویلوف" و اصلاحات مکی" از کرومزومی (ژنتیکی) و به طور کلی به سه گروه به شرح زیر تقسیم میشوند :

۲) انواع دیپلوئیدی ۲n=۲x=۱۴ کرومزوم

به این گندمها ، گندمهای تکدانه یا Einkorn نیزمی گویند به لحاظ اینکه در هر سنبلچه واقع در محور سنبله همانند جو دو ردیفه فقط یک دانه تشکیل میشود .

دانه ها نیز همانند جو پوشش دار هستند . انواع زراعی در این گروه بسیار نادر می باشد .

۳) انواع تترا پلوئیدی ۲n=۴x=۲۸ کرومزوم

گندمهای جفت دانهای یا Emmre نامیده می شوند دارای انواع وحشی وزراعی ، لخت وپوشش دار بود ، ودو گونه T.DicoccumوT.Durum (گندم ماکارونی ) در سطوح وسیع کشت میشوند .

یکی از گونه های این گروه می باشد که با داشدن ارقام وانواع مختلف وتیپهای متعدد کاشت غالب جهانی رادارد .
●تیپهای گندم :

گندم معمولی دارای انواع بهاره ، پاییزه ،دو فصله می باشد .
گندمهای پاییزه ریشه عمیق تر ، رشد بطئی تر ، رنگ دانه اغلب تیره تر ، درصد پروتئین بیشتر از انواع بهاره رفتن نیاز به دورهای سرما دارند و خفتگی بذر نیز در این تیپ مطرح می باشد.گندم های معمولی نیز دارای انواع سخت ونرم می باشند . در این سختی ونرمی علاوه بر خصوصیات ژنتیکی عوامل محیطی نیز موُثر هستند .گندم های معمولی از نظر برخی خصوصیات گیاه شناسی مثل داشتن یا نداشتن ریشک ، تراکم یا نیمه تراکم یا باز بودن محور سنبله، ارتفاع و ... دارای فرم های مختلفی هستند.

اصلاح و معرفی یک رقم شیوه های مختلفی دارد که عبارتند از :

۱) Selection
گندم های بومی هر کشوری ، مجموعه ای از انواع گندم های مختلف با ویژگی های مختلف می باشد که یک اصلاح گر از بین این انواع با توجه به هدف خود و نیز خصوصیات گیاهی ، مقاومت ها ، حساسیت ها ،عملکرد و غیره بوته های خاصی را انتخاب کرده وبا آزمایشات مختلفی که روی آنها انجام می دهد. در نهایت به یک توده بذر خالص با ویژگی های مورد نظر اصلاح گر می رسد . که با طی تشریفات قانونی آنرا به عنوان یک رقم معرفی می کنند . ارقام آذر ، امید ، روشن ، طبسی از جمله ارقامی هستند که به این ترتیب حاصل شده اند .

۲) Plant Introduction
در جهان مناطق متعددی هستند که شرایط اقلیمی آنها با شرایط اقلیمی مناطقی از کشور ما مطابقت می کند .
ارقامی که در این مناطق کشت موفقی داشته باشند ممکن است در مناطق مشابه در کشور ما نیز موفقیت آمیز باشد. لذا مراکز تحقیقات با وارد کردن نمونه ای از آنها به کشور وانجام آزمایشات مختلف برای مناطق خاصی معرفی کرده یا برا انجام تلاقی ها از آنها استفاده کند .
البرز ، بزوستایا ، پنجامو ، چناب ، خزر ، مغان ۱و۲ و کاوه این گونه اند .

۱) Hybridation
ممکن است یک رقم انتخابی از توده های بومی یا یک رقم وارداتی با داشتن صفات مطلوب یک چند ویژگی نا مناسبی هم داشته باشند. مثلآ عملکرد خوب ولی حساس به ریزش.

۲) Mutation
ممکن است به صورت طبیعی یا با اقداماتی چون پرتو نگاری با قرار دادن بذور یا گیاهان تحت شرایط با مواد خاص تغییراتی در ترکیبات ژنتیکی ودر نتیجه ویژگی های آنها ایجاد شود . اگر این تغییرات مطلوب باشد که احتمال آن بسیار کم است- میتوان آنرا به عنوان یک موتانت معرفی کرد .مثل موتانت اروند .

● طبقه بندی گندم بر اساس خصوصیات ژنتیکی

۱) گروه دیپلوئید (کروموزوم ۲n=۲۸(
▪ پوشیده – زراعی / Ein korn / T. aegilopoidesBa
▪ پوشیده – وحشی / Wild einkorn / T.boeoticum Boisscl
۲) گروه تتراپلوئید ( کروموزوم۲n=۲۸)
▪ پوشیده – وحشی / Wild Emmer / T. dicoccoides Korn
▪ پوشیده –زراعی / Timolcevi / T. dimophecvii Zhukow
▪ پوشیده –زراعی / Emmer / T. dicoccum schubi
▪ لخت – زراعی / Makaroni Wheat / T. durum Docf
▪ لخت – زراعی / Rivci Wheat /T. mrgidiom L .
▪ لخت - زراعی/ Khorasan Wheat / T. wranicum jakubz .
▪ لخت – زراعی / Polish Wheat =(T. oricniai pere )
▪ لخت – زراعی/
Persian Wheat / T. polonicum vav
۳) گروه هگزاپلوئیدی ( ( ۲n = ۴۲
▪ لخت – زراعی / Commun wheat / T. vulgare
▪ لخت – زراعی / Club wheat
▪ لخت – زراعی / Shot wheat
▪ پوشیده – زراعی/ Spelt
▪ پوشیده – زراعی / Rivet wheat
▪ پوشیده – زراعی / Khorasan wheat

 کشت گندم
در ابتدای هر کشتی باید زمین را آماده نماییم . نکته مهم در آماده سازی بستر بذر با توجه به اینکه گندم به نشست خاک در بعد از رویش فوق العاده حساس است شخم را بایستی حدود یکماه قبل از کاشت انجاه دهیم . در مورد کاشت گندم بلافاصله بعد از انجام شخم های عمیق خودداری کنیم گندم به نوع شخم حساسیت ندارد و بیشتر شخم سطحی را انجام می دهند . تسطیح خاک نیز یکی از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد زدن لولر بایستی همزمان باشد با عملیات تهیه زمین و بستربذر زدن لولر باعث می شود که عمق بذر تنظیم شده باقی بماند و آبیاری نیز تسهیل می گردد .تاریخ کاشت در مناطق سردسیر باید دو ماه قبل از یخبندان ممتد باشد که در مهرماه می باشد .
برای هر روز تاخیر در کاشت ۱٪ به میزان بذر اضافه می کنیم . زمانی باید کشت شود که در زمان سرما به ۴ برگی رسیده باشد .در مورد نیاز کودی گندم باید بگویم که برای تعیین دقیق آن نیاز به آزمایش خاک می باشد .
▪ ازت :
بصورت نیترات جذب می شود و آمونیم و اوره فرمهای قابل جذب بعدی می باشد و اهمیت کمتری دارد .تلفات گازی ازت بدلیل نیترات زدایی و غرقاب بودن زمین می باشد و تلفات گازی آونیاک بر اثر پخش در سطح خاک می باشد . برای کاهش تلفات بهتر است کود سرک را با آب حل کنیم و زمانی ک.د را در مسیر آب قرار دهیم که نصف کرت یا فارو را آب رفته باشد . ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلو اوره در هنگام کاشت - پنجه زنی - ساقه رفتن و تشکیل سنبله مصرف می شود .

بهتر در هنگام کاشت ۵۰ کیلو و در هنگام پنجه زنی و ساقه رفتن ۱۰۰ کیلو و در مرحله تشکیل سنبله ۵۰ کیلو در هکتار مصرف کنیم .

▪ فسفر :
فسفر تمایل به جمع شدن در سطح خاک دارد . فرم محلول فسفر بیشتر قابل جذب می باشد . ازت و فسفر در تعامل با هم می باشند . فسفر توسط نوک ریشه جذب می شود . فسفر را بهتر است با شخم به عمق خاک بفرستیم . ۱۵۰ - ۱۰۰ کیلو سوپر فسفات تریپل در هکتار نیاز می باشد .
▪ پتاسیم :
کند جذب است . باعث بزرگ شدن دانه و افزایش کیفیت گندم و افزایش مقاومت به تنش خشکی و مقاومت به آفات و امراض می باشد . ۱۵۰ -۱۰۰ کیلو فسفات پتاسیم در هکتار نیاز است .علاوه بر عناصر پر مصرف گندم به عناصر کم مصرفی نیز احتیاج دارد . سولفات روی ۴۰ کیلو و سولفات آهن ۴۰ کیلو در هکتار نیاز می باشد .ارقام الموت٬ بزوستایا ٬ زرین و شهریار ارقام زمستانه می باشند که باید از ۲۰ - ۱ مهر کاشته شوند . ارقام بک کراس روشن و الوند نیمه زمستانه هستند که باید از ۲۰ مهر تا ۲۰ آبان کاشته شوند .۱۸۰ تا ۲۲۰ کیلو بذر در هکتار نیاز می باشد . نکته مهم در آبیاری این است که باید در پاییز ۲ آب به گندم بدهیم .


▪ داشت :
در مرحله داشت گندم یکی از مواردی که اهمیت زیادی دارد مبارزه با علفهای هرز می باشد . چون گندم یک گیاه باریک برگ می باشد علفهای هرز پهن برگ را به راحتی می توان کنترل نمود . برای کنترل آنها از سموم تو فور دی و گرانستار استفاده می شود . در مصرف تو فور دی باید دقت کنیم که زمان مصرف آنرا رعایت کنیم زیرا ممکن است که محصول خودمان نیز از بین برود . تو فور دی را باید بعد از ۴ -۲ برگی گندم تا زمانی که بند دوم ساقه گندم تشکیل شده مصرف کنیم . و به میزان ۲ - ۱.۵ لیتر در هکتار باید مصرف کنیم .



گرانستار :
میزان مصرف ۲۰ - ۱۰ گرم در هکتار است . از مرحله ۲ برگی گندم تا تشکیل بند دوم ساقه باید مصرف شود . آزمایشات نشان می دهد که اختلاط این دو سم با هم نتیجه بهتری می دهد به این صورت که ۱۳- ۱۰ گرم گرانستار + ۱- ۷. لیتر تو فور دی به هم مخلوط شود و مصرف گردد . برای از بین بردن علفهای باریک برگ مثل یولاف از سمومی مانند آونج به میزان ۴ لیتر در هکتار در مرحله پنجه زنی گندم استفاده می شود و قابل اختلاط با تو فور دی می باشد .
تاپیک علفهای یولاف و لولیم را کنترل می کند . رای گندم مصرف می شود و با گرانستار قابل اختلاط است و به میزان ۱ لیتر در هکتار مصرف می شود.ایلوکسان : بهترین لولیم کش است و چچم را کنترل می کند . به میزان ۲.۵ لیتر در هکتار استفاده می شود .پوماسوپر : یولاف را کنترل می کند و در گندم و جو استفاده می شود به میزان ۱- ۶. لیتر در هکتار و با گرانستار قابل اختلاط است .نکته : علف کشهای باریک برگ را باید قبل از پنجه زنی علف هرز مصرف کنیم .

● آفات و بیاریها :

▪ سن گندم :
سن کندم در دو مرحله خسارت می زند . اولین مرحله سن مادر است که در بهار هنگامی که دما به حدود ۱۰ درجه می رسد از مخفی گاه زمستانه خود بیرون می آید و به مزارع حمله می کند. سن مادر از برگها و جوانه انتهایی تغذیه می کند و باعث از بین رفتن گندم می شود . برای مبارزه باید به جمعیت آن در مزرعه دقت کرد در مزارعی که بیشتر از ۳ تن عملکرد دارند تعداد ۵- ۴ سن مادر در متر مربع را باید مبارزه نمود . بعد از تغذیه سن مادر در پشت برگها تخم گذاری می کند که سن پوره خارج شده از تخمها با مکیدن شیره دانه ها باعث خسارت می شوند . که در مزارع بابیش از ۳ تن عملکرد تعداد ۷ - ۶ پوره در متر مربع را باید مبارزه نمود . برای مبارزه از سم فنیتریتیون و فنتیون به میزان ۱.۲ لیتر در هکتار مصرف می شود .

▪ شته روسی :
علایم حمله آن به گندم به این صورت است که کندم بنفش می شود و کوتوله باقی می ماند و به خوشه نمی رود . برگ در امتداد رگبرگها بنفش می شود .برای مبارزه با آن در زمان مبارزه با سن گندم آن نیز کنترل می شود .دیگر آفات گندم خسارت چندانی نمی زنند و در هنگام مبارزه با سن گندم کنترل می شوند.از بیماریهای گندم می توان به سیاهک آشکار اشاره نمود : بوته های بیمار قوی تر و رشد سریعی دارند . عامل بیماریزا روی گل فعالیت دارد و سنبله را به یک توده سیاه تبدیل می کند .
توسط باد پراکنده می شود برای مبارزه با آن از سموم ویتاواکس و کاربندازیم بصورت پودر وتابل قابل حل در آب و به میزان ۲۰۰ گرم برای ۱۰۰ کیلو بذر استفاده می شود .

▪ سیاهک پنهان :
علایم آن شامل کوتاه ماندن ساقه و کاهش برگها و کوچک ماندن برگها است و رنگ برگها در سطح گره فوقانی به آبی مایل به سبز تبدیل می شوند .سنبله ها کوتاهتر یا دراز تر هستند در هنگام رمنکوبی دانه های آلوده شکسته و قارچ روی دانه های سالم میریزد و آنها را آلوده می کند و یا در خاک میریزد که تا ۱ سال قوه نامیه خود را حفظ می کند .که از زمان جوانه زنی فعالیت آن شروع می شود . برای مبارزه با آن باید بذور را با سموم ویتاواکس و کاربندازیم به میزان ۲۰۰ گرم در ۱۰۰ کیلو بذر صدعفونی نمود .

▪ سفیدک سطحی :
اگر در اواخر فروردینتا اوایل خرداد بارندگی زیاد باشد بروز می کند . ابتدا در قسمتهای پایینی در سطح پهنک و نزدیک رگبرگها لکه های پراکنده٬ کوچک و کشیده با پوشش تار عنکبوتی سفید ظاهر می شود که با افزایش ضخامت خاکستری و قهوه ای روشن می شود . برای مبارزه باید از ارقام مقاوم استفاده نمود و از ارکیبات گوگردی یا کاراتان ستفاده نمود .گندم معمولا هر ۱۵ -۱۰ روز یکبار باید آبیاری شود . که معمولا گندم به ۵ آب نیاز دارد که شامل خاک آب که اولین آبیاری را می گویند و دوم در هنگام پنجه زنی و سوم در هنگام ساقه رفتن و چهارم هنگام گلدهی و آخر در هنگام دانه بستن می باشد .

● برداشت :
هنگامی که دانه ها سخت شدند که دیگر با ناخن تقسیم نمی شدند و رطوبت دانه۱۴٪ می باشد هنگام درو می باشد . برای برداشت باید از کمباین های که معاینه فنی شده اند استفاده شود که بهتر است نو باشند و ریزش بیشتر از ۵٪ نداشته باشند .

● بررسی اقتصادی خاکورزی حفاظتی در تناوب گندم- آیش
فرسایش بادی و وزش گرد وغبار مرسوم ، بر زمین هایی که مورد خاکورزی گندم زمستانه- آیش تابستانه ، در واشنگتن شرقی ایالات متحده ی آمریکا قرار دارند، باروری خاک را کاهش می دهند و می توانند با کیفیت نا مطلوب هوا همکاری کنند.خاکورزی خفاظتی در طول آیش، برای کاهش دادن فرسایش و گرد و غبار شناخته شده است اما خاکورزی سنتی(CT) هنوز بر بیش از ۸۰ درصد زمینهای این منطقه به کار برده می شود. این مقاله نتایج اقتصادی یک دوره ی ۵ ساله(سالهای زراعی ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ ) سیستم خاکورزی را که در منطقه ی لیند واشنگنتن پژوهش شده است گزارش می دهد.

میانگین بارش سالانه پایگاه ۲۲۴ و خاک لومی سیلتی شانو ( سیلتی زبر، مخلوط شده، فوق العاده فعال، مرطوب Xeric Hapolcambids )است. سیستم های خاکورزی هستند: ۱- خاکورزی سنتی(CT توضیح در روبرو)-۲-حداقل خاکورزی(MT:کشت وعلف کشها)-۳- حداقل خاکورزی تاخیری(DMT:علف کشها وکشت تاخیری). محصول دانه ای گندم در میان این سالها بین ۷۹/۱ تا ۲۰/۵ در هکتار برآورد شده است.

اما بین محصول دانه ای سیستم های خاکورزی در هر سال یا هنگام تحلیل میان سالها اختلافی وجود ندارد. سیستم خاکورزی ، به طور اقتصادی ، بر اساس برگشتی بازار نسبت به هزینه های کل تولید مشابه بودند، اما DMA از CT براساس برگشتی بازار نسبت به هزینه های متغیر ، سود آوری کمتری داشت(البته این سودآوری کمتر، چندان محسوس نبود).تحلیل گران اقتصادی نشان می دهند که هیچ کمک مالی مورد نیاز نمی باشد تا تولید کنندگان را برای تغییر از شیوه ی سنتی به شیوه ی آیش با شخم کمتر ترغیب کند، زیرا این سیستم ها در مجموع سود آور هستند. چون هیچ طعمه و دلیل اقتصادی بلند مدت و کوتاه مدتی برای تبدیل کردن CT به MT ( که خاک را حفظ می کند) وجود ندارد ، این یک راه حل پیروزمندانه و موفقیت آمیز برای کشاورزان و محیط زیست می باشد.
هنگامی که مساحت زمین تحت آیش تابستانه(بهاره) در آمریکا در طول سه دهه ی گذشته کاهش پیدا کرد، تناوب گندم-آیش زمستانه(پاییزه)، سیستم مسلط و عمده ی کاشت در مناطقی که بارندگی سالانه یکمتر از ۳۵۰ میلیمتر دارند، باقی ماند. در ایالت واشنگتن شرقی و مناطق شمال مرکزی ، آیش بهاره- گندم پاییزه ، سیستم مسلط و عمده ی کاشت بر تقریبا ۲ میلیون هکتار می باشد. کشاورزان در گریت پلین شمالی به طور مشخص فرسایش بادی را در زمین های آیش شده کاهش دادند با پذیرفتن سیستم خاکورزی کمینه (MT) و تمرین سیستم های بدون خاکورزی و شواهد تازه ای کاهش مشابه را در فرسایش بادی و تحمل در برابر گرد و غبار باد در پاسیفیک نوثوست نشان می دهد.

مرکز اطلاعات خاکورزی حفاظتی(CTIC) گزارش داد که کشاورزان در ایالات های گریت پلین غربی و پاسیفیک روشهای MT و بدون خاکورزی را بر ۳۴ درصد زمینهای زراعی بکار بردند. اگرچه در ایالت واشنگتن فقط ۲۶ درصد زمینهای زراعی در روش MT و بدون خاکورزی بودند. در واشنگتن شرقی- مرکزی که بارش سالانه معمولا بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلی متر است، حتی آیش MT کمیاب است. برای مثال ، در حومه آدامز قلب منطقه گندم- آیش واشنگتن ، خاکورزی سنتی هنوز بر ۸۸ درصد زمینهای زراعی بکار برده می شود.

بیشترین مطالعات اخیر اقتصادی روشهای بدون خاکورزی و MT در سیستم گندم- آیش به منطقه ی گریت پلین آمریکا و پریریس کانادا مربوط می شود. بازنگری این کار نشان داده است که سودبخشی مرتبط به این سیستم های خاکورزی در مناطق نسبتا کم آب، با تغییر موقعیت تغییر کرده است، اگرچه ، کاهش خاکورزی عمدتا برگشتی خالص را افزایش می دهد وقتی شدت کشت زراعتی هم افزایش یابد.
وقتی پیشنهاد این سیستم ها برای خاک و هوا مفید تشخیص داده شدند، برخی پژوهشگران گزارش دادند که برای روش بدون خاکورزی هزینه تولید بالاتر است. اسمیت و همکارانش گزارش دادند که حضور غیر قابل کنترل علفهای هرز در روش بدون خاکورزی در مناطق نسبتاکم آب می تواند به طور عمده هزینه ی علف کشی و تولید کل را با ببرد. اگرچه پژوهش های اخیر کشاورزانی که روش بدون خاکورزی را در یک منطقه نسبتا کم آب واشنگنتن شرقی آزمایش کرده اند، آشکار می کند که هزینه ی تولید آنها برای کشت هایی که بذرپاشی آنها در بهار انجام می شود کمتر از روش CT بوده است. خاکورزی سنتی که در طول آیش به کار برده می شود شدید است و اغلب خاک را نسبت به فرسایش آسیب پذیر می کند.


کمبود پس مانده های گیاهی،کلوخه و زبر خاک بر سطح خاک می تواند یک تهدید فرسایش بادی خطرناک را بوجود آورد و مطرح سازد. سیستم خاکورزی حفاظتی در پاسیفیک نوثوست عموما ابزار بدون برگردان را به کار گرفت مانند تیغه پهن V شکل برای خاکورزی مقدماتی بهاره ، به همراه استفاده از علف کشها بجای یک یا دو عملیات خاکورزی.

این کار مقادیر بیشتری پس مانده های سطحی و زبری خاک را در طول آیش در مقایسه با روش CT حفظ می کند. لی خبر داد که ذرات گرد وغبار معلق که ۱۰ میکرو متر (PM-۱۰) و کوچکتر بودند در اسپوکان ایالت WA به ۳۱ تا ۵۴ درصد کاهش خواهند یافت، اگر خاکورزی حفاظتی یا روش بدون خاکورزی جایگزین آیش بهاره سنتی شود.
هر دو منطقه ی اسپوکان و تری سیتیز اوربان در مواجهه با استانداردهای دولتی کیفیت هوا برای PM-۱۰ در چندین مورد رد شدند. یکی از این موارد، در طول یک توفان غبار (شن) بزرگ در ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۹ بود، وقتی که PM-۱۰ به۴۰۵ میکرو گرم رسید که تقریبا سه برابر استاندار مجاز ملی ۱۵۰ می باشد. در آن روز، در تصادف چند اتومبیل در نزدیک پندلتون هفت سرنشین کشته و۲۲ نفر مجروح شدند. بله ، تخلف از فرمان استاندارد های دولتی کیفیت هوا، که نمایندگان کیفیت هوا طرحها را گسترش می دهند تا این مشکل را حل کنند.

چرا بیشتر کشاورزان گندم- آیش در پاسیفیک نوثوست درون مرزی خاکورزی حفاظتی را کار نمی برند؟ برخی کشاورزان میزان دانه آب ناکافی برای استقرار موقعیت گندم پاییزه ، مشکلات در کنترل دم روباهی کلاهی (bromus tecnicum ) و دیگر علفهای هرز ، به علاوه ی شیارباز کن دانه به علت پس مانده بیش از حد را دلیل این موضوع می آورند.

همچنین مواردی درباره ی خطر سرمایه گذاری در ابزار های خاکورزی حفاظتی نمایان و آشکار می شود تا برای برخی کشاورزان واشنگتن شرقی زمینه ی بی میلی شود وآنها سیستم های آیش خاکورزی حفاظتی را قبول نکنند این مقاله عملکرد محصول دانه ای و سودبخشی روش خاکورزی کمینه (حداقل خاکورزی:MT ) و روش خاکورزی کمینه ی تاخیری (حداقل خاکورزی تاخیری :DMT) را در مقایسه با خاکورزی سنتی (CT) گزارش می دهد( برای کشت گندم آیش در واشنگتن شرقی نسبتا کم آب).

● وسایل و روشهای آزمایش
آزمایش سیستم خاکورزی تناوب گندم- آیش از آگوست ۱۹۹۳ تا جولای ۱۹۹۹ در ایستگاه پژوهشی آیشی دانشگاه ایالت واشنگتن در لیند واشنگتن انجام شد. اگرچه اولین عملیات آیش در سال ۱۹۹۳ رخ داد ، اما پژوهش به مانند یک تحقیق۵ ساله تولید گندم انجام شد که از ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ طول کشید(جدول ۱) خاک لومی سیلتی شانو بیشتر از ۲ متر عمق با شیب کمتر از ۲ درصد داشت. این طرح آزمایشی یک بلوک کامل تصادفی از سه سیستم خاکورزی بود که چهار دفعه تکرار شد. قطعات مستقل ۴۶×۱۸ متر بودند ، که اجازه می داد تا تجهیزات کشاورزی در حد و اندازه ی صنعتی و تجاری استفاده شود . بخشهای نزدیک به هم وهم جوار زمین استفاده شدند برای اینکه بتوانیم داده ها را از هر دو بخش محصول و آیش پژوهش در هر سال جمع آوری کنیم .سه سیستم مدیریتی خاکورزی عبارت بودند از:

۱) خاکورزی سنتی (CT ) :تکرار و زمان بندی استاندار عملیات خاکورزی و استفاده از ابزار های معمول مورد استفاده کشاورزان

۲) خاکورزی حفاظتی (MT): تکرار و زمان بندی استاندارد عملیات خاکورزی ، علف کش ها به جای خاکورزی جایگزین شدند و یک خیش V شکل ، بدون آنکه خاک را برگرداند با چنگک غلتان همراهش برای خاکورزی مقدماتی بهاره استفاده شد.

۳) خاکورزی خفاظتی تاخیری (DMT): شبیه به روش MT ، بجز خاکورزی مقدماتی بهاره با خیش V شکل که دست کم تا اواسط ماه مه به تاخیر انداخته شد. سیستمDMT شامل تحقیق شده است تا تاثیرش بر نگه داری رطوبت خاک ، کنترل فرسایش بادی و به علاوه ، امکان پذیر و عملی بودن اقتصادی آن ، آزمایش و بررسی شود.یک فهرست کامل عملیات و زمان بندی کشت برای هر سیستم خاکورزی در سراسر پژوهش در جدول ۱ دیده می شود. توصیف جزئی خاکورزی و دیگر عملیات کاشت برای همه سیستم های خاکورزی در شیلینگر(۲۰۰۱) گزارش شده اند.
● تحلیل اقتصادی
روشهای استاندارد بودجه بندی فعالیت ها (سرمایه گذاری ها) به کار گرفته شدند تا متوسط هزینه های ثابت و متغیر تولیدات را برای هر سیستم خاکورزی تخمین بزنند. هزینه های ثابت شامل استهلاک ، بهره، مالیاتها، مسکن(تهیه جا) و بیمه بر دستگاهها و یک هزینه ی سرجمع کشت هستند. هزینه های زمین براساس قانون محلی دوسوم مستاجر و یک سوم موجر از محصول سهم می برند می باشد که با بازده سالانه سالانه تغییر می کند. هزینه های متغیر شامل بذر ، کود ، علف کش ، بیمه آتش سوزی و تگرگ ، سوخت ، تعمیرات و نیروی کار می باشد.

هزینه های تولید برای هر سیستم خاکورزی براساس ترتیب حقیقی عملیات که در آزمایش انجام شده است می باشد( جدول ۱) اما دستگاههای مخصوص مقیاس کشت در منطقه را مورد فرض قرار دادیم. خیش V شکل تیغه پهن تنها ابزار اضافی ای بود که برای تغییر از سیستم CT به MT یا DMT مورد نیاز بود. میزان کود ، علف کش و بذر آن مقادیری هستند که در آزمایش لیند استفاده شدند(جدول ۱). میزان محصولات دانه ای ، میانگین سالهای ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ هستند که از این آزمایش بدست آمده اند (جدول ۲) . همه ی مقدار های هزینه و سود برای هر هکتار تناوبی جمع آوری شدند.

برای مثال ، هزینه ها و سود های آیش گندم پاییزه- آیش بهاره برای نیم هکتار گندم پاییزه و نیم هکتار آیش محاسبه شدند. این گونه محاسبه به درستی میانگین بازده هر هکتار در هر سال را برای یک کشاورز که نصف زمین را در آیش و نصف دیگر را در کشت گندم پاییزه قرار داده است، توصیف می کند. برای تحلیل گران اقتصادی ، فرض می شود کشاورزان در این منطقه از هزینه ی دوباره ی کاشت محصول گندم پاییزه شان برای گندم بهاره در یک سال از پنج سال کشت خسارت خواهند دید که این به علت جوانه نزدن گندم پاییزه به اندازه کافی یا مرگ زمستانه می باشد. این مورد در آزمایش لیند برای همه ی سیستم های خاکورزی به علت آب ناکافی ناحیه کشت برای کشت گندم پاییزه در سپتامبر ۱۹۹۴ رخ داد.

قیمت گندمی که استفاده شده ، تنی ۰۲/۱۴۴ دلار برای گندم سفید و نرم و تنی۳/۱۸۷ دلار برای گندم بهاره سخت و قرمز ، معیار منطقه ای است برای تعیین قیمت فروش و بازاریابی سالانه محصولات بدست آمده در منطقه پژوهش. یک تحلیل حساسیت شامل نشان دادن تاثیرات محدوده ی مرزی تولیدات و قیمت گندم می شود ، در ضمن شامل می شود قیمت های کمتر از تنی ۱۱۰ دلار که در سالهای ۱۹۹۸و۱۹۹۹ دیده شده است. برگشتی خالص بازار نسبت به هزینه تولید تعریف می شود.پرداختهای دولتی مربوط به کسری در آمد ( پرداخت های متحول کننده ، کامل کننده و قرضی) که در سال ۱۹۹۸ مهم و قابل توجه بودند در نظر گرفته نشدند.
افزودن پرداختهای دولتی به تحقیق بر رتبه بندی سیستم های خاکورزی تاثیری نخواهد داشت چنانچه پرداختهای متحول کننده وکامل کننده ی تفکیک شده در سیستم های خاکورزی تغییر نکند( یعنی باید پرداختها برای همه خاکورزی ها مساوی باشد). هرچند ، صرف نظر از انتخاب خاکورزی ، این پرداختها بر رای درباره ی پویایی اقتصادی تاثیر خواهند گذاشت.

● نتایج وبحث. محصولات ، پس مانده و ذخیره ی آب
محصول دانه ای گندم پاییزه از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ محدود بین ۷۹/۱ تا ۲۰/۵ تن در هکتار بود. اختلاف آماری قابل توجهی در محصول دانه ای میان سیستم های خاکورزی در هر سال یا در میانگین ۵ سال وجود ندارد(جدول ۲) . در صورتی که آمار قابل توجهی نیست اما در هر سال محصول MT متجاوز یا مساوی محصول CT است. پس مانده های بجا مانده بر سطح خاک در پایان دوره ی آیش mo-۱۳ به طور میانگین برابر ۷۷۰ ، ۱۳۹۰ و ۱۴۴۰ کیلو گرم بر هکتار برای CT ، MT و DMT می باشد. براساس برنامه ی کشاورزی دولتی در مورد حداقل مقدار پس مانده ی سطحی مورد نیاز برای خاکهایی با فرسایش زیاد (۳۹۰ کیلو گرم بر هکتار ) ، استفاده از روش CT در یک سال این قانون را نقض کرد و مقدار پس مانده کمتر از ۳۹۰ کیلو گرم بر هکتار شد. در دیگر سالها هم این موضوع فقط به صورت حدی رعایت شد. با در نظر گرفتن اینکه در همه ی سالها در سیستم های MT و DMT مقدار پس مانده بیش از اندازه وجود داشت. در مجموع ، هر دو پارامتر حجم کلوخ و سطح ناهموار با مقایسهMT وDMT با CTبررسی شد. به طور میانگین در همه ی چرخه های آیش ، حجم آب خاک در عمق ۰ تا ۱۵ سانتی (منطقه ی حضور بذر) همچنین در تمام برش عمودی ۱۸۰ سانتی خاک بوسیله سیستم های خاکورزی تحت تاثیر قرار نگرفت. بنابراین CT سود زراعی بیشتری از MT ، DMT در این آزمایش نداشت ، اما روش CT زیانهای کاملا مشخصی برای محیط دارد.

● سود بخشی و تحلیل حساسیت
متغیر بودن برگشتی خالص بازار ، هزینه محصولات مختلف و هزینه تولید را در طول آزمایش ۵ ساله بازتاب می کند. همچنان که در بالا گفته شد ، در طول زمان و در میان سیستم های خاکورزی بهای گندم برای آزمایش ۵ ساله ثابت نگه داشته شد و برگشتی خالص بازار نسبت به هزینه های کل برای سه سیستم خاکورزی به طور آماری به میزان قابل توجهی (۵ درصد) متفاوت نبود(جدول ۳). با اندازه گیری برگشتی خالص نسبت به هزینه های متغیر ، DMA از دیگر سیستم های خاکورزی در مقدار قابل توجه ۰۵/۰ سود آوری کمتری داشت.

براساس میانگین قیمت ها و محصولات ، برگشتی بازار هر سه سیستم خاکورزی کمتر از آن است که هزینه های کل را پوشش دهد و مقدار ۲۷ تا ۴۰ دلار را نمی تواند پاسخگو باشد. هزینه های کل شامل :۱- دستمزد برای کارگر -۲- هزینه زمین -۳- استهلاک دستگاهها -۴- هزینه ی بهره - ۵- هزینه ی متغیر های از دست رفته می شوند. منفی بودن برگشتی خالص بازار نسبت به هزینه های کل به طور روشن و واضح در تولید دانه ای عادی هستند ، وقتی پرداختهای دولتی شامل کار نشده باشد( پرداختهای دولتی شامل پژوهش نشده اما هزینه زمین به صورتی است که انگار پرداخت ها حساب شده است). این دلیل اهمیت پرداختهای دولتی است که تبدیل به سرمایه شده و ارزش زمین را بالا می برد ، متناسبا هزینه ها هم افزایش می یابد. در نبود پرداختهای دولتی ، هزینه های زمین برای مالک کاهش خواهش یافت و برگشتی بازار شاید با دقت بیشتری هزینه ها را پوشش دهد.

نتایج در جدول ۳ براساس میانگین قیمت ها و محصولات می باشد، هر چند قیمت های بازار و میزان محصولات کشاورزی به طور گسترده نسبت به زمان متغیرند. برای مثال ، میانگین قیمت ۵ ساله در این تحلیل ۰۲/۱۴۴ دلار به ازای هر تن گندم سفید نرم ، استفاده شد. اما قیمت گندم در منطقه تا تنی ۱۸/۸۸ و۲۲/۱۱۰ در سالهای ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹ به شدت سقوط کرد. به طور مشابه محصول گندم دیم در این منطقه اساسا از سالی به سال دیگر متغیر است ، به طوری که در جدول ۲ نشان داده شده است.

برای توضیح دادن تاثیر اختلاف قیمت و محصول دانه ای مختلف بر برگشتی خالص بازار ، جدول ۴ میزان حساسیت برگشتی خالص را برای ترکیب های قیمت و محصول دانه ای مختلف در روشهای CT ، MT و DMT نشان می دهد. نتایج میزان حساسیت برای MT رقابتی سیستم خاکورزی ، برای توضیح دادن تاثیرات تغییر پذیری قیمت و محصول اینجا مطرح می شود. اگر میانگین گندم MT ، ۰۳/۴ تن در هکتار باشد و قیمت ۹۶/۱۴۶ دلار برای هر تن دریافت می شود ، برگشتی بازار نسبت به هزینه های کل مساوی ۸۳/۹ دلار می شود. قیمت های ۵۹/۱۲۸ دلار پایین تر به ازای هر تن ، برای همه ی محصولات ۳۷/۴ تن بر هکتار و کمتر.

وجود ضرر و زیان را قبل از پرداخت دولتی نشان می دهد(جدول ۴) . مقدار میانگین محصولات دانه ای سالهای ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ آزمایش ، برای سیستم MT که۸۹/۳ تن بر هکتار است ر به گونه ای می توان محاسبه کرد که یک قیمت ۱۹/۱۴۷ دلار برای هر تن داشته باشیم تا هزینه کل ۲۹/۲۸۶ دلاری در هر هکتار تناوبی را پوشش دهد. جدول ۴ نشان می دهد که اگر محصول دانه ای برای MT تا زیر۰۳/۳ تن در هکتار سقوط کند ، چنانچه در سال ۱۹۹۹ رخ داده (جدول ۲) کشاورز برای پرداخت هزینه های کل از محل فروش بازار درمانده خواهد شد ، حتی اگر قیمت گندم در بالاترین میزان خود یعنی ۷۰/۱۸۳ دلار برای هر تن باشد.

● نتیجه گیری
نتیجه گیری از این پژوهش ۵ ساله اختلاف آماری در مقدار محصول سیستم های آیش CT ، MT و DMT را نشان نمی دهد.سه سیستم خاکورزی از نظر اقتصادی معادل هستند که براساس برگشتی بازار نسبت به هزینه ی تولید می باشد. سیستم کاهش خاکورزی بوسیله ی کنترل فرسایش باد، تولیدات بیشتر در آینده را وعده می دهد. از این گذشته سیستم های کاهش خاکورزی خطر تکذیب پرداختهای دولتی را کاهش می دهد ، بخاطر اینکه حتی بیشتر از آنچه دولت خواسته پس مانده ی سطحی باقی می گذارد.

تحلیل گران اقتصادی نشان می دهند که هیچ کمک مالی یا حتی کمترین کمک مالی مورد نیاز نمی باشد تا تولید کننده ها را برای تغییر از شیوه ی سنتی به شیوه ی آیش با شخم کمتر ترغیب بکند، چرا که این سیستمها در مجموع سود آور هستند. این موضوع به ویژه برای سیستم MT صادق است که سودبخشی آن به طور آماری برای هر دو برگشتی بازار نسبت به هزینه های متغیر وکل با CT برابر است. چون یک طعمه و دلیل «اقتصادی» کوتاه مدت یا بلند مدت قابل توجه برای تبدیل به سیستم آیشMT که محافظ خاک است ، وجود ندارد ، این نشان می دهد بهترین تمرین مدیریت کشاورزی را برای کشاورزان و هم ساکنان شهری که در مسیر وزش باد قرار گرفته اند. برنامه های آموزشی توسعه باید سود اقتصادی و حفاظتی روش MT را کاملا مشخص کنند

روش های کشت گندم

رشد قارچ های عالم بوته میری گندم با روش کشات بذر بر روی پشته های بلند به دلیل عدم حالت غرقابی کمتر می شود.
روش های کشت گندم به وسعت و شیب زمین، مقدار آب موجود و مدیریت زارعی بستگی دارد.
به طور کلی روش های کشت عبارتست از:

۱) روش کرتی:
روشی است سنتی و در زمین هایی اعمال می شود که دارای سطح کم، شیب نامناسب و یا آب کم برای آبیاری هستند. در این روش معمولاً پس از انجام گاوآهن و دیسک،‌ بذر را پاشیده و با دیسک زیر خاک برده و مرزهایی با مرزبند ایجاد می کنند. در این روش استفاده از ماشین آلات برای انجام امور داشت مانند سمپاشی علیه علف های هرز غیرممکن و برداشت با کمباین به دلیل مرزهای زیاد مشکل است. همچنین از سطح مفید مزرعه به خوبی استفاده نشده و ضایعات زمین زیاد است.

۲) روش خطی یا فارویی:
این روش برای زراعت گندم آبی انجام می شود و به این ترتیب است که پس از انجام گاوآهن، دیسک و تسطیح، با استفاده از دستگاه کودپاش (سانتریفوژ) بذر را در سطح مزرعه پاشیده و سپس با دستگاه فاروئر جوی و پشته ایجاد می شود. در مواردی پیش از انجام جوی و پشته به وسیله دیسک بذر را زیر خاک می کنند که آزمایش ها نشان داده، این عمل چندان موثر و مورد نیاز نیست.
در این روش پشته ها،‌ کم عرض (۲۵ – ۱۰ سانتیمتر) و کم عمق (۱۵ – ۱۰ سانتیمتر) هستند و در مواردی هنگام آبیاری، حالت غرقابی ایجاد می شود. بذرپاشی به روش سانتریفوژ باعث می شود بذرها به طور تصادفی و کنترل نشده پخش و در خاک مستقر شوند، بنا بر این تعدادی بوته نیز در کف جویچه ها سبز می شوند که جایگاه مناسبی برای استقرار گیاه نبوده و ممکن است بوته های این ناحیه مقداری از مواد غذایی و رطوبت موجود را مصرف کنند. ولی قدرت رقابت با بوته های روی پشته را ندارند و محصولی نیز تولید نمی کنند و در صورت تولید از کیفیت کمی برخوردارند.
نوع دیگری از کشت ردیفی گندم در ایران وجود دارد که در آن از ماشین های بذرکار استفاده می شود. عرض پشته ها در این نوع بذرکارها تقریباً ثابت (حدود ۳۰ سانتیمتر) بوده و دستگاه قادر است سه ردیف بذر بر روی هر پشته بکارد. فاصله بین ردیف کاشت (فاصله وسط یک جویچه تا وسط جویچه مجاور) حدود ۵۵ سانتیمتر است. برخی بذرکارها همزمان دو عمل احداث پشته و کاشت بذر بر روی پشته را انجام می دهند که نوعی مزیت برای این دستگاه ها محسوب می شود.

۳) روش نواری:
این روش در زمین هایی که شیب مناسب داشته و انجام عمل تسطیح در آن ها میسر باشد قابل اجراست. در این روش با توجه به شیب مناسب نیازی به ایجاد جویچه نیست. کاشت با ماشین های بذرکار صورت گرفته زمین در قطعات بزرگ قابل آبیاری است. از دستگاه کمباینت می توان در این روش کشت استفاده کرد. این دستگاه همزمان در اراضی شخم خورده عملیات دیسک، تسطیح و کشت را انجام می دهد. اگر در اراضی با شیب نامناسب روش نواری اجرا شودف ناچار مرزهای متعددی باید ایجاد کرد که در نهایت همان روش کرتی خواهد بود.

۴) روش کشت بذر بر روی پشته های بلند:
مدرن ترین روشی است که در کشورهای پیشرفته اجرا می شود. به طور خلاصه، در این روش دو الی سه ردیف بذر بر روی پشته های بلند و عریض کاشته می شود. در این سیستم عرض پشته ۷۰ – ۴۵ سانتیمتر، فاصله ردیف کاشت بر روی پشته ۲۰ – ۱۵ سانتیمتر، عرض جویچه ها (فارو) ۳۰ – ۲۵ سانتیمتر و ارتفاع پشته (عمق فارو) ۲۰ – ۱۲ سانتیمتر است. هدایت آب در زمین از طریق جویچه ها انجام می شود، به طوری که رطوبت ه صورت نشتی به محل استقرار بذرها نفوذ می کند و حالت غرقابی ایجاد نمی شود. روش کاشت گندم با این روش به شرح زیر است:
پس از عملیات شخم عمیق، دیسک، تسطیح و قبل از بذرکاری جوی و پشته ها را متناسب با این روش با یک دستگاه خطزن احداث و زمین را آبیاری بسیار سنگین می کنند. پس از سبز شدن نسل ااول علف های هرز (که حدود ۸۰ درصد کل علف های هرز است) و در رطوبت کمی بیشتر از گاورو شدن، دستگاه را وارد زمین می کنند.

این دستگاه به گوته ای طراحی شده است که بیلچه های کولیتواتور که قبل از لوله های سقوط بذر قرار دارند روی پشته ها قرار گرفته، با تخریب پشته ها علف های هرز را از بین می برند، سپس بذرها به صورت ردیفی (معمولاً سه ردیف روی پشته) در عمق ۱۲ – ۸ سانتیمتر کاشته می شوند و بیلچه های احداث فارو که در پشت لوله های سقوط بذر قرار دارند، دوباره فاروها و پشته ها را در جای قبلی بازسازی
می کنند. بنابراین با عبور بذرکار همزمان، پشته ها تخریب می شوند، علف های هرز از بین
می روند، بذرها به صورت ردیفی کاشته شده و دوباره پشته ها و جویچه ها احداث می شوند.
پس از کاشت بذر، زمین به صورت ردیفی کاشته شده و دوباره پشته ها و جویچه ها احداث
می شوند. پس از کاشت بذر، زمین به مدت حدود ۴۰ روز آبیاری نمی شود (به دلیل این که بذر گیاه زراعی عمق کاشته شده است و رطوبت کافی برای جوانه زدن آن وجود دارد) در این مدت گیاهچه ها رشد کرده و در حالی که قسمت اعظم بذرهای علف های هرز قبل از کشات بذر جوانه می زنند و با بیلچه های کولیتواتور بذرکار از بین می روند، باقیمانده بذر علف های هرز در عمق کم قرار گرفته و رطوبت کافی برای سبز شدن آن ها وجود ندارد.

از مزایای روش کشت بذر بر روی پشته های بلند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- سهولت آبیاری قبل از کاشت که کنترل مکانیکی علف های هرز را فراهم می کند.
- افزایش میزان سبز شدن بذر و یکنواختی مزرعه
- امکان استفاده از همان پشته ها در کشت های بعدی
- استفاده کمتر از بذر (بعضی از کشاورزان با مصرف فقط ۷۵ – ۵۰ کیلوگرم بذر در هکتار به تراکم مورد نظر می رسند)
- کاهش میزان مصرف علف کش ها
- کاهش سله بندی و خفگی بذر
- کاهش ورس (خوابیدگی) به دلیل عدم شرایط غرقابی
- امکان مصرف کود به صورت نواری و افزایش بازدهی مصرف کود
- کاهش فرسایش در مناطق پرباران به دلیل هدایت آب توسط فاروها
- افزایش تولید
 

بررسی اثر تنش خشکی و مراحل مختلف برداشت بر بنیه (قدرت بذر) و جوانه‌زنی ارقام گندم در شرایط آب و هوایی اهواز
 

تغییرات کیفیت بذر در طی دوره نمو و رسیدگی و هم چنین عوامل محیطی موثر بر آن می‌توانند کیفیت نهایی بذر را تحت تاثیر قرار دهند. این تحقیق به منظور بررسی اثر تنش خشکی (عامل محیطی)، ارقام و زمانهای مختلف برداشت (مراحل نمو و رسیدگی) بر تغییرات بنیه (قدرت بذر) و درصد جوانه‌زنی و هم چنین تعیین مرحله رسیدگی با حداکثر کیفیت بذر انجام گرفت. سه رقم گندم، سه سطح آبیاری و هفت زمان برداشت بذر در طی دوره رسیدگی در سال زراعی 79-1378 در مزرعه تحقیقاتی مجتمع آموزشی عالی رامین (دانشگاه شهید چمران اهواز) انجام شد. این تحقیق به صورت آزمایش کرت های دوبار خرد شده در قالب بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گردید. اعمال تنش خشکی در کرت‌های اصلی، ارقام گندم در کرت‌های فرعی و مراحل مختلف برداشت در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. بعد از برداشت نهایی آزمون‌های جوانه‌زنی و قدرت بذر در آزمایشگاه بر روی بذور حاصل انجام شد. نتایج نشان داد که درصد بذور زنده و گیاهچه‌های نرمال به طور معنی‌داری تحت تاثیر مراحل برداشت قرار گرفتند. میانگین درصد بذور زنده در مراحل برداشت اول و ششم به ترتیب کمترین (76.2 درصد) و بیشترین مقدار (99.8 درصد) را دارا بوده است. اثرات رقم و تنش خشکی بر درصد بذور زنده تفاوت معنی‌دار نداشته است. وزن خشک گیاهچه در ارقام و زمان‌های برداشت تفاوت معنی‌دار نشان داد، به طوری که رقم "شوامالد" دارای بالاترین میزان وزن خشک گیاهچه (328 میلی‌گرم) نسبت به سایر ارقام بوده است. نتایج هم چنین نشان می‌دهد که بالاترین سطح جوانه‌زنی و قدرت بذر در زمان رسیدگی 44 روز بعد از گرده‌افشانی حاصل شد. در این مرحله رطوبت بذر کمتر از 15 درصد بود که برای برداشت مکانیزه مناسب می‌باشد و خسارتی به کیفیت بذر وارد نمی‌شود

+ نوشته شده توسط رضا در چهارشنبه سوم آبان ۱۳۹۱ و ساعت 21:4 |

تنظیم کمباین
نگارش : مهندس رضا الهی
مقدمه
آنچه مسلم است جذاب ترین بخش هر فعالیتی ، کسب نتیجه و برداشت محصول است. به یقین این موضوع در کشاورزی که یک عملیات زمان بر و پرزحمت می باشد نمایان تر است . بنابراین ، مرحله برداشت محصول که حاصل زحمات یکساله کشاورزان پرتلاش می باشد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پس لازم است کلیه دست اندرکاران کشاورزی به دور از شعارهای همیشگی و مطالب نظری، سعی بر افزایش عملکرد برداشت محصول به صورت عملی داشته باشند.
در این مجموعه سعی شده است تا آنجا که ممکن است از مطالب نظری و تکراری تا جایی که امکان دارد دوری کرده و راهکارهای عملی ارائه گردد. این مجموعه شامل توصیه های عملی برای افزایش عملکرد برداشت و کاهش ضایعات و ریزش محصول توسط دستگاه کمباین می باشد.
آمارهای سال زراعی 87-86 نشان می دهد که تولید گندم ، جو و کلزا در استان خراسان حدود 714 تن می باشد. با فرض درستی این رقم از آنجا که تقریباً85  درصد برداشت محصول یعنی رقمی معادل 607 هزار تن توسط کمباین انجام می شود ، با جایگزینی کمباین های فرسوده و نظارت بیشتر بر کارکرد آنها در زمان برداشت، در صورتی که بتوان حتی یک درصد تلفات کمباین غلات که معادل 6 هزار تن می باشد را کاهش داد، با توجه به قیمت گندم (برمبنای کیلویی 3200 ریال) رقمی بالغ بر 19 میلیارد ریال می توان صرفه جویی کرد که معادل با ارزش ریالی 12 دستگاه کمباین پیشرفته 5/1 میلیارد ریالی و یا 47 دستگاه کمباین 400 میلیون ریالی ساخت داخل می باشد.


هدف
هدف ما در این نشریه ، شناسایی  واحدهای مختلف کمباین و بیان نکات مهم در افزایش کارایی دستگاه می باشد . در این مجموعه سعی شده است با استفاده از تصاویر و به صورت مختصر از مباحث نظری کاسته و نگاهی عملی به تنظیمات کمباین داشته باشیم . به طور کلی هدف این نشریه ، ارتقاء مهارت های عملی ناظرین، بهره برداران و کمباین داران است.


تعریف کمباین
لغت کمباین در اصطلاح به معنی ترکیب کردن می باشد. اما در حوزه کشاورزی به دستگاهی اطلاق می شود که مجموعه عملیاتی از قبیل درو کردنن ، خرمن کوبی و تمیز نمودن محصولات کشاورزی را در یک ماشین اقدام کند.
 در نشریه ، تنظیمات کمباین به پنج قسمت اصلی تقسیم شده است:
واحد برش؛
واحد تغذیه؛
واحد کوبنده؛
واحد جداکننده ؛
واحد بوجاری.


تنظيمات مربوط به واحد برش
 سكوي برش قسمتي است كه محصول را برش مي‌دهد، جمع‌آوري مي‌كند و آن را به دستگاه كوبنده كمباين تحويل مي‌دهد. سكوي برش بوسيله دو قلاب به طور لولايي به كمباين متصل مي‌شود.

     بررسي سالم بودن كف سكوي برداشت
     تراز نمودن سكوي برداشت
 
1-    تنظيمات چرخ و فلك :
     تنظيم محور چرخ و فلك
- براي محصولات كم پشت محور چرخ‌وفلك از شانه برش نسبت به محصولات پر پشت جلوتر مي باشد .
- فواصل طرفين محور افقي پروانه تا تيغه برش يكسان باشد.
- ارتفاع چرخ‌‌و‌فلك پره‌اي بايد طوري باشد كه لبه بالايي پره‌ها در پايين‌ترين نقطه حركت خود كمي به زير كوتاهترين خوشه‌ها برخورد كند
.

     تنظيم سرعت چرخ و فلك
- سرعت چرخ‌و‌فلك حدود 25/1 تا 5/1 برابر سرعت پيشروي كمباين باشد.
- براي محصول پر‌پشت بادور دردقيقه كمتر
- براي محصول‌كم‌پشت‌بادوردردقيقه بيشتر
- تنظيم سرعت از طريق اهرمي كه در اختيار راننده است صورت مي‌گيرد.

توجه داشته باشید
برای برداشت محصولات خوابیده، کمباین باید در جهت خواب محصول حرکت کند. برای برداشت محصولات خوابیده و یا محصولات متراکم و حساس به ریزش، استفاده از چرخ و فلک چنگالی ضروری است.
-    پاکسازی چرخ و فلک از علف های هرز، مانع ریزش می گردد.
-    پره ها نباید قاب داشته باشد(موازی بودن پره ها نسبت به محور چرخ و فلک، سبب کاهش ریزش می شود)





2-  تنظيمات شانه برش :
     تنظيم ارتفاع
ارتفاع شانه برش حدود 20 سانتي‌متر در زيركوتاهترين خوشه تنظيم شود. تنظيم ارتفاع از طريق اهرم سيلندر‌هاي هيدروليكي كه وظيفه بالا و پايين بردن سكوي برش را به عهده دارند، انجام مي‌شود.

  کنترل حرکت افقی تیغه برش با جلو و عقب بردن پشت بند


     كنترل حركت عمودي تيغه برش به كمك روبند از طريق برداشتن و يا اضافه كردن ورقه‌هاي نازك و يا ضربه چكش به روبند


  تنظیم کورس رفت و برگشت تیغه برش با تغییر طول شاتون

کورس تیغه برش موقعی تنظیم است که فاصله (دبلیو)به طور کامل توسط تیغه طی شود( از 1 به 2)
تنظیم آزادی سه راهی تیغه( روان سازی انتقال حرکت رفت و برگشت به تیغه)
سه راهی تیغه: انتقال دهنده نیروی رفت و برگشتی به تیغه
این تنظیم با شل کردن پیچ شماره یک و تنظیم کردن پیچ شماره دو انجام می شود.



3-  تنظيمات هليس :
 تنظيم فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو و نبشی عقب پلاتفرم
فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو (اچ) و نبشی عقب پلاتفرم بايد متناسب با نوع محصول بين 12-8 ميلي‌متر تنظيم شود.

 این تنظیم توسط پیچ های (ای و بی) در طرفین سکوی برش انجام می شود.

تنظيم فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با كف سكو
فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با سكو 15-13 ميلي‌متر باشد.


برای تنظیم ، مهره (ای) را شل کرده و اهرم(بی) را برای کم یا زیاد کردن اندازه خروج انگشتی ها به چپ یا راست حرکت دهید.

توجه داشته باشید:
مضرس شدن لبه هلیس، بریدگی لبه، کج شدن لبهف کم شدن عرض لبه بر اثر کارکرد زیادف شکستن و کم شدن تعداد انگشتی های هلیس سبب برگشتن و ریزش و ایجاد ضایعات در محصول می شود.



    
 

تظيمات مربوط به واحد تغذيه
 تنظيم فاصله زنجير نقاله
فاصله زنجير نقاله از كف محفظه با توجه به نوع محصول و تراكم آن از طريق تنظيم طول فنر مربوطه انجام مي‌گردد. (براي گندم و جو 14 سانتي‌متر و براي ذرت 11 سانتي‌متر)




توجه داشته باشید:
تنظیم نبودن فاصله (زنجیر تا سینی) سبب می شود محصول توسط لبه ها خرد، دانه ها شکسته و خوشه ها نیز توسط انگشتی ها کوبیده شوند. در نتیجه ریزش و تلفات دانه پیش می آید.

تنظيم درجه لقي زنجير
 درجه لقي زنجير حدود 3 تا4 سانتي‌متر باشد.( سفت بودن زنجير باعث پارگي زنجير شده و شل بودن آن سبب فرسايش كف محفظه مي گردد.)




تنظيمات مربوط به واحد كوبنده
تنظيم سرعت كوبنده
تنظيم سرعت دوراني كوبنده از طريق پيچ مشتي سمت راست  راننده صورت مي‌گيرد.
سرعت کوبنده بسته به شدت ضربه موردنیاز برای جداسازی دانه از پوسته تنظیم شود.

تنظيم فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده
فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده از طريق اهرم مربوطه (ای) صورت مي‌گيرد.
بطور كلي فاصله كوبنده و ضدكوبنده در قسمت ورودي بيشتر از قسمت خروجي است. دهانه جلو بسته به حجم محصول ورودي و دهانه عقب بسته به ضخامت ساقه محصول تنظيم مي شود.



كاليبره نمودن ضدكوبنده
فاصله قسمت چپ و راست كوبنده از ضد‌كوبنده برابر عددي است كه اهرم تنظيم كننده،  فاصله (ای) (در اتاقك راننده)  نشان مي‌دهد.


نکته :
وجود صفحات ريشك زن براي جلوگيري از رسوب ريشك‌ها بر روي الك‌هاي واحد تميز‌كننده ضروري است.

بالانس نمودن كوبنده
تیغه های كوبنده بايد سالم، جوشكاري نشده و بدون پيچيدگي باشد. تعويض تیغه ها به منظور حفظ بالانس كوبنده بايد 2 به 2 و متقابل انجام شود.



توجه داشته باشید:
عمل کوبیدن وقتی مطلوب است که میزان خوشه های نیمکوب برگشتی حدود نصف قاشقک الواتر برگشتی باشد. برای مشاهده ان می توان از دریچه ای که در کابین راننده است استفاده کرد.





تنظيمات مربوط به واحد جدا كننده
- دور مشخصه استوانه كاه پرت كن 845 تا 875 باشد.
- لقي ياتاقن هاي چوبي ميلنگ كاهپران كنترل شود .  
- حذف  شانه‌زن‌ كاه به منظور تسريع در برداشت محصول توصيه نمی شود.

     


تنظيمات مربوط به واحد بوجاري
 1- تنظيم الك بالايي :

- باز بودن بیش از حد روزنه‌ها باعث عبور خرده‌كاه‌ها از الك بالايي و انسداد الك پاييني مي‌گردد.
- بسته بودن بيش از حد اين روزنه‌ها باعث خزوج تعدادي از دانه‌ها همراه با خرده‌كاه‌ ازعقب كمباين مي‌شود. (تنظيم زبانه‌هاي الك توسط اهرم مربوط)


2- تنظيم دنباله الك :
 هدايت خوشه هاي نيمكوب براي دوباره كوبي پس از عبور آنها روي سطح الك بالايي از طريق روزنه دنباله الك (بچه الك) صورت مي‌گيرد. فرصت زماني عبور دانه‌ها  از روزنه الك بالايي نيز به وسيله بالا و پايين آوردن دنباله الك تنظيم مي شود :
- درمحصول كم‌پشت بابالاآوردن دنباله الك
- درمحصول معمولي از طريق تراز كردن دنباله الك با الك
- در محصول همراه با علف هرز با پايين آوردن دنباله الك

3-    تنظيم الك پاييني :
 تنظيم روزنه‌هاي الك
براي تنظيم كردن الك پايين روزنه‌هاي آن را آنقدرباز مي‌‌‌كنند كه فقط دانه تميز از آن عبور كند و نمونه  برداشت شده از مخزن عاري از مواد خارجي باشد.
- باز بودن بيش از حد روزنه‌ها، باعث عبور خرده‌كاه‌ها و مخلوط آنها با دانه‌هاي تميز مي‌شود.
- بسته بودن بيش ازحد روزنه‌ها باعث حركت دانه‌ها به طرف عقب ، پيوستن آنها به پس‌مانده‌ها ، برگشت به دستگاه كوبنده و در نتيجه شکستگی دانه و بيش كوبيدگي محصول مي‌شود.


4- تنظيمات بادبزن :

تنظيم جهت هوا
تنظيم جهت هوا به وسيله تغيير دريچه‌هاي دهانه ورودي  محفظه بادبزن صورت مي‌گيرد.(ای و بی)
- در موقع تميزكردن محصولات كم پشت و سبك جهت وزش باد بايد به طرف عقب محفظه الك‌ها باشد.
- در موقع تميز كردن محصولات پرپشت و سنگين جهت وزش باد بايد به طرف جلو محفظه الك‌ها باشد.

 تنظيم سرعت و حجم هوا
كنترل سرعت وحجم هواي وزيده شده ، توسط تنظيم سرعت دوراني بادبزن صورت مي‌گيرد. (ای)



قبل از تنظیم سرعت بادبزن، روزنه های الک بالایی و الک پایینی را تا حداکثر اندازه توصیه شده(برای محصول مشخصی که برداشت می شود) باز می کنند ، سپس دورانی بادبزن را از حداقل توصیه شده شروع و به تدریج به سرعت ان می افزایند تا جریان هوا بتواند بزرگترین کاه ها را با خود حمل کند (بدون اینکه دانه ها را از عقب کمباین به بیرون پرتاب کند)


تنظيم سرعت پيشروي
تنظیم کمباین
نگارش: رضا الهی
مقدمه
آنچه مسلم است جذاب ترین بخش هر فعالیتی ، کسب نتیجه و برداشت محصول است. به یقین این موضوع در کشاورزی که یک عملیات زمان بر و پرزحمت می باشد نمایان تر است . بنابراین ، مرحله برداشت محصول که حاصل زحمات یکساله کشاورزان پرتلاش می باشد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پس لازم است کلیه دست اندرکاران کشاورزی به دور از شعارهای همیشگی و مطالب نظری، سعی بر افزایش عملکرد برداشت محصول به صورت عملی داشته باشند.
در این مجموعه سعی شده است تا آنجا که ممکن است از مطالب نظری و تکراری تا جایی که امکان دارد دوری کرده و راهکارهای عملی ارائه گردد. این مجموعه شامل توصیه های عملی برای افزایش عملکرد برداشت و کاهش ضایعات و ریزش محصول توسط دستگاه کمباین می باشد.
آمارهای سال زراعی 87-86 نشان می دهد که تولید گندم ، جو و کلزا در استان خراسان حدود 714 تن می باشد. با فرض درستی این رقم از آنجا که تقریباً85  درصد برداشت محصول یعنی رقمی معادل 607 هزار تن توسط کمباین انجام می شود ، با جایگزینی کمباین های فرسوده و نظارت بیشتر بر کارکرد آنها در زمان برداشت، در صورتی که بتوان حتی یک درصد تلفات کمباین غلات که معادل 6 هزار تن می باشد را کاهش داد، با توجه به قیمت گندم (برمبنای کیلویی 3200 ریال) رقمی بالغ بر 19 میلیارد ریال می توان صرفه جویی کرد که معادل با ارزش ریالی 12 دستگاه کمباین پیشرفته 5/1 میلیارد ریالی و یا 47 دستگاه کمباین 400 میلیون ریالی ساخت داخل می باشد.


هدف
هدف ما در این نشریه ، شناسایی  واحدهای مختلف کمباین و بیان نکات مهم در افزایش کارایی دستگاه می باشد . در این مجموعه سعی شده است با استفاده از تصاویر و به صورت مختصر از مباحث نظری کاسته و نگاهی عملی به تنظیمات کمباین داشته باشیم . به طور کلی هدف این نشریه ، ارتقاء مهارت های عملی ناظرین، بهره برداران و کمباین داران است.


تعریف کمباین
لغت کمباین در اصطلاح به معنی ترکیب کردن می باشد. اما در حوزه کشاورزی به دستگاهی اطلاق می شود که مجموعه عملیاتی از قبیل درو کردنن ، خرمن کوبی و تمیز نمودن محصولات کشاورزی را در یک ماشین اقدام کند.
 در نشریه ، تنظیمات کمباین به پنج قسمت اصلی تقسیم شده است:
واحد برش؛
واحد تغذیه؛
واحد کوبنده؛
واحد جداکننده ؛
واحد بوجاری.


تنظيمات مربوط به واحد برش
 سكوي برش قسمتي است كه محصول را برش مي‌دهد، جمع‌آوري مي‌كند و آن را به دستگاه كوبنده كمباين تحويل مي‌دهد. سكوي برش بوسيله دو قلاب به طور لولايي به كمباين متصل مي‌شود.

     بررسي سالم بودن كف سكوي برداشت
     تراز نمودن سكوي برداشت
 
1-    تنظيمات چرخ و فلك :
     تنظيم محور چرخ و فلك
- براي محصولات كم پشت محور چرخ‌وفلك از شانه برش نسبت به محصولات پر پشت جلوتر مي باشد .
- فواصل طرفين محور افقي پروانه تا تيغه برش يكسان باشد.
- ارتفاع چرخ‌‌و‌فلك پره‌اي بايد طوري باشد كه لبه بالايي پره‌ها در پايين‌ترين نقطه حركت خود كمي به زير كوتاهترين خوشه‌ها برخورد كند
.

     تنظيم سرعت چرخ و فلك
- سرعت چرخ‌و‌فلك حدود 25/1 تا 5/1 برابر سرعت پيشروي كمباين باشد.
- براي محصول پر‌پشت بادور دردقيقه كمتر
- براي محصول‌كم‌پشت‌بادوردردقيقه بيشتر
- تنظيم سرعت از طريق اهرمي كه در اختيار راننده است صورت مي‌گيرد.

توجه داشته باشید
برای برداشت محصولات خوابیده، کمباین باید در جهت خواب محصول حرکت کند. برای برداشت محصولات خوابیده و یا محصولات متراکم و حساس به ریزش، استفاده از چرخ و فلک چنگالی ضروری است.
-    پاکسازی چرخ و فلک از علف های هرز، مانع ریزش می گردد.
-    پره ها نباید قاب داشته باشد(موازی بودن پره ها نسبت به محور چرخ و فلک، سبب کاهش ریزش می شود)





2-  تنظيمات شانه برش :
     تنظيم ارتفاع
ارتفاع شانه برش حدود 20 سانتي‌متر در زيركوتاهترين خوشه تنظيم شود. تنظيم ارتفاع از طريق اهرم سيلندر‌هاي هيدروليكي كه وظيفه بالا و پايين بردن سكوي برش را به عهده دارند، انجام مي‌شود.

  کنترل حرکت افقی تیغه برش با جلو و عقب بردن پشت بند


     كنترل حركت عمودي تيغه برش به كمك روبند از طريق برداشتن و يا اضافه كردن ورقه‌هاي نازك و يا ضربه چكش به روبند


  تنظیم کورس رفت و برگشت تیغه برش با تغییر طول شاتون

کورس تیغه برش موقعی تنظیم است که فاصله (دبلیو)به طور کامل توسط تیغه طی شود( از 1 به 2)
تنظیم آزادی سه راهی تیغه( روان سازی انتقال حرکت رفت و برگشت به تیغه)
سه راهی تیغه: انتقال دهنده نیروی رفت و برگشتی به تیغه
این تنظیم با شل کردن پیچ شماره یک و تنظیم کردن پیچ شماره دو انجام می شود.



3-  تنظيمات هليس :
 تنظيم فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو و نبشی عقب پلاتفرم
فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو (اچ) و نبشی عقب پلاتفرم بايد متناسب با نوع محصول بين 12-8 ميلي‌متر تنظيم شود.

 این تنظیم توسط پیچ های (ای و بی) در طرفین سکوی برش انجام می شود.

تنظيم فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با كف سكو
فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با سكو 15-13 ميلي‌متر باشد.


برای تنظیم ، مهره (ای) را شل کرده و اهرم(بی) را برای کم یا زیاد کردن اندازه خروج انگشتی ها به چپ یا راست حرکت دهید.

توجه داشته باشید:
مضرس شدن لبه هلیس، بریدگی لبه، کج شدن لبهف کم شدن عرض لبه بر اثر کارکرد زیادف شکستن و کم شدن تعداد انگشتی های هلیس سبب برگشتن و ریزش و ایجاد ضایعات در محصول می شود.



    
 

تظيمات مربوط به واحد تغذيه
 تنظيم فاصله زنجير نقاله
فاصله زنجير نقاله از كف محفظه با توجه به نوع محصول و تراكم آن از طريق تنظيم طول فنر مربوطه انجام مي‌گردد. (براي گندم و جو 14 سانتي‌متر و براي ذرت 11 سانتي‌متر)




توجه داشته باشید:
تنظیم نبودن فاصله (زنجیر تا سینی) سبب می شود محصول توسط لبه ها خرد، دانه ها شکسته و خوشه ها نیز توسط انگشتی ها کوبیده شوند. در نتیجه ریزش و تلفات دانه پیش می آید.

تنظيم درجه لقي زنجير
 درجه لقي زنجير حدود 3 تا4 سانتي‌متر باشد.( سفت بودن زنجير باعث پارگي زنجير شده و شل بودن آن سبب فرسايش كف محفظه مي گردد.)




تنظيمات مربوط به واحد كوبنده
تنظيم سرعت كوبنده
تنظيم سرعت دوراني كوبنده از طريق پيچ مشتي سمت راست  راننده صورت مي‌گيرد.
سرعت کوبنده بسته به شدت ضربه موردنیاز برای جداسازی دانه از پوسته تنظیم شود.

تنظيم فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده
فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده از طريق اهرم مربوطه (ای) صورت مي‌گيرد.
بطور كلي فاصله كوبنده و ضدكوبنده در قسمت ورودي بيشتر از قسمت خروجي است. دهانه جلو بسته به حجم محصول ورودي و دهانه عقب بسته به ضخامت ساقه محصول تنظيم مي شود.



كاليبره نمودن ضدكوبنده
فاصله قسمت چپ و راست كوبنده از ضد‌كوبنده برابر عددي است كه اهرم تنظيم كننده،  فاصله (ای) (در اتاقك راننده)  نشان مي‌دهد.


نکته :
وجود صفحات ريشك زن براي جلوگيري از رسوب ريشك‌ها بر روي الك‌هاي واحد تميز‌كننده ضروري است.

بالانس نمودن كوبنده
تیغه های كوبنده بايد سالم، جوشكاري نشده و بدون پيچيدگي باشد. تعويض تیغه ها به منظور حفظ بالانس كوبنده بايد 2 به 2 و متقابل انجام شود.



توجه داشته باشید:
عمل کوبیدن وقتی مطلوب است که میزان خوشه های نیمکوب برگشتی حدود نصف قاشقک الواتر برگشتی باشد. برای مشاهده ان می توان از دریچه ای که در کابین راننده است استفاده کرد.





تنظيمات مربوط به واحد جدا كننده
- دور مشخصه استوانه كاه پرت كن 845 تا 875 باشد.
- لقي ياتاقن هاي چوبي ميلنگ كاهپران كنترل شود .  
- حذف  شانه‌زن‌ كاه به منظور تسريع در برداشت محصول توصيه نمی شود.

     


تنظيمات مربوط به واحد بوجاري
 1- تنظيم الك بالايي :

- باز بودن بیش از حد روزنه‌ها باعث عبور خرده‌كاه‌ها از الك بالايي و انسداد الك پاييني مي‌گردد.
- بسته بودن بيش از حد اين روزنه‌ها باعث خزوج تعدادي از دانه‌ها همراه با خرده‌كاه‌ ازعقب كمباين مي‌شود. (تنظيم زبانه‌هاي الك توسط اهرم مربوط)


2- تنظيم دنباله الك :
 هدايت خوشه هاي نيمكوب براي دوباره كوبي پس از عبور آنها روي سطح الك بالايي از طريق روزنه دنباله الك (بچه الك) صورت مي‌گيرد. فرصت زماني عبور دانه‌ها  از روزنه الك بالايي نيز به وسيله بالا و پايين آوردن دنباله الك تنظيم مي شود :
- درمحصول كم‌پشت بابالاآوردن دنباله الك
- درمحصول معمولي از طريق تراز كردن دنباله الك با الك
- در محصول همراه با علف هرز با پايين آوردن دنباله الك

3-    تنظيم الك پاييني :
 تنظيم روزنه‌هاي الك
براي تنظيم كردن الك پايين روزنه‌هاي آن را آنقدرباز مي‌‌‌كنند كه فقط دانه تميز از آن عبور كند و نمونه  برداشت شده از مخزن عاري از مواد خارجي باشد.
- باز بودن بيش از حد روزنه‌ها، باعث عبور خرده‌كاه‌ها و مخلوط آنها با دانه‌هاي تميز مي‌شود.
- بسته بودن بيش ازحد روزنه‌ها باعث حركت دانه‌ها به طرف عقب ، پيوستن آنها به پس‌مانده‌ها ، برگشت به دستگاه كوبنده و در نتيجه شکستگی دانه و بيش كوبيدگي محصول مي‌شود.


4- تنظيمات بادبزن :

تنظيم جهت هوا
تنظيم جهت هوا به وسيله تغيير دريچه‌هاي دهانه ورودي  محفظه بادبزن صورت مي‌گيرد.(ای و بی)
- در موقع تميزكردن محصولات كم پشت و سبك جهت وزش باد بايد به طرف عقب محفظه الك‌ها باشد.
- در موقع تميز كردن محصولات پرپشت و سنگين جهت وزش باد بايد به طرف جلو محفظه الك‌ها باشد.

 تنظيم سرعت و حجم هوا
كنترل سرعت وحجم هواي وزيده شده ، توسط تنظيم سرعت دوراني بادبزن صورت مي‌گيرد. (ای)



قبل از تنظیم سرعت بادبزن، روزنه های الک بالایی و الک پایینی را تا حداکثر اندازه توصیه شده(برای محصول مشخصی که برداشت می شود) باز می کنند ، سپس دورانی بادبزن را از حداقل توصیه شده شروع و به تدریج به سرعت ان می افزایند تا جریان هوا بتواند بزرگترین کاه ها را با خود حمل کند (بدون اینکه دانه ها را از عقب کمباین به بیرون پرتاب کند)


تنظيم سرعت پيشروي كمباين
   در كمباين‌هاي معمولي اگر عملكرد مزرعه‌اي بالاتر از 6 تن باشد در شرايط عادي برداشت، ميزان خوراك كمباين بيش از حد خواهد بود كه به منظور جلوگيري از افزايش خوراك كمباين بايد سرعت پيشروي و متناسب با آن سرعت چرخش چرخ و فلك كمباين به كمترين حد ممكن تقليل يابد و در صورت عدم رفع مشكل قسمتي از شانه برش خارج از نوار برداشت قرار گيرد تا خوراك در حد ظرفيت جداسازي كمباين حفظ شود در غير اين صورت در كليه سيستم‌هاي كمباين افزايش بار پديد مي‌آيد و ريزش حادث مي‌شود
 كمباين

   در كمباين‌هاي معمولي اگر عملكرد مزرعه‌اي بالاتر از 6 تن باشد در شرايط عادي برداشت، ميزان خوراك كمباين بيش از حد خواهد بود كه به منظور جلوگيري از افزايش خوراك كمباين بايد سرعت پيشروي و متناسب با آن سرعت چرخش چرخ و فلك كمباين به كمترين حد ممكن تقليل يابد و در صورت عدم رفع مشكل قسمتي از شانه برش خارج از نوار برداشت قرار گيرد تا خوراك در حد ظرفيت جداسازي كمباين حفظ شود در غير اين صورت در كليه سيستم‌هاي كمباين افزايش بار پديد مي‌آيد و ريزش حادث مي‌شود
+ نوشته شده توسط رضا در پنجشنبه سی ام شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 13:47 |

كشت بذور با دستگاههاي رديف كار و خطي موجب يكنواختي پراكنش بذور گندم از نظر تراكم و عمق كاشت در سطح مزرعه مي شود. هر نوع عيب و نقص در دستگاه خطي كار گندم سبب بهم خوردن يكنواختي و كسب نتيجه نامطلوب از زراعت گندم مي گردد. بنابراين رفع هر نوع عيب و نقص از دستگاه خطي كار قبل از شروع كشت اولين قدم مهم در كاشت گندم است. دومين گام مهم تطبيق دادن دستگاه خطي كار با نوع بذر گندم و شرايط سطح مزرعه مي باشد. روي جعبه بذر دستگاه رديف كار جداولي به عنوان راهنماي كلي در مورد ميزان مصرف بذر وجود دارد. مبناي اين جداول اندازه استاندارد هر بوشل بذور گياهان زراعي مختلف مي باشد. وزن استاندارد هر بوشل گندم 27 كيلوگرم مي باشد. ارقام مختلف گندم بدليل داشتن اندازه و وزن بذر متفاوت ممكن است استاندارد آنها متغير باشد. سيستم هاي سنجش بذر بر مبناي حجم بذر يعني اندازه آن و هم چنين وزن بذر مي باشند. اگر دو رقم بذر گندم از نظر اندازه و وزن بذر اختلاف داشته باشد در صورت تنظيم دستگاه خطي كار مقدار بذر مصرفي متفاوت بدست مي آيد. به همين دليل ، سيستم هاي سنجش بذر براي داشتن يك تراكم گياهي مطلوب در واحد سطح بايستي در مورد هر مزرعه واسنجي شوند.



جمعيت گياهي مطلوب و مورد نياز در زمان برداشت محصول ، تعيين كننده مقدار بذر لازم براي كاشت مي باشد كه با اين جمعيت مطلوب حداكثر عملكرد گندم بدست مي آيد.

به عنوان مثال ،اگر در يك منطقه براي كسب حداكثر عملكرد تعداد 000/125/3 بوته در هكتار در زمان برداشت مورد نياز باشد. براي دستيابي به اين جمعيت گياهي مورد نظر ، بايستي تلفات بوته هاي گندم در مزرعه برآورد شود. اين تلفات اغلب حداقل 10 درصد و حداكثر 40% مي باشد. اغلب بين 10 تا 20 درصد تلفات در اثر عوامل آفات ، بيماريها ، رقابت علف هاي هرز و آسيب ديدن بذر در مراحل مختلف قبل از كاشت و در زمان كاشت بوجود مي آيد.

تعدادي از بذور گندم جوانه نمي زنند و سبز نمي شوند و در مورد همه نوع بذر انجام تست جوانه زني لازم مي باشد. تلفات بذور در تست جوانه زني در تعيين مقدار بذر لازم براي كاشت در نظر گرفته مي شود.

 مقدار بذر لازم براي كاشت يك هكتار گندم به صورت ذيل تعيين مي شود.

1- تعداد 100 دانه را شمارش و جدا كنيد. براي كسب نتيجه دقيق انجام شمارش 100 دانه ها به تعداد بيشتر بهتر است.

2- تعداد 100 دانه گندم را بر حسب گرم وزن كنيد.

3- تعداد بذر هر كيلوگرم بذر را محاسبه كنيد. به عنوان مثال اگر وزن 100 دانه گرم 17/3 گرم باشد.

تعداد دانه در هر كيلو گرم بذر31546 =100*3.17/1000

با توجه به تعداد بوته لازم براي هر هكتار كه 000/125/3 بوته مي باشد.

كيلوگرم بذر در هر هكتار  99 = 31546/3125000

اگر مجموع تلفات بذر و بوته را 20 درصد در نظر بگيريم پس حدود 120 كيلو بذر گندم براي هر هكتار بدست مي آيد.

بر اساس تعداد بذر ريزش يافته توسط دستگاه خطي كار در يك فاصله مكاني معيني و با سرعت حركت مشخص روش دقيق تعيين مقدار بذر مصرفي بدست مي آيد.

هر چه سرعت حركت تراكتور بيشتر باشد تعداد بذر كمتري نسبت به سرعت كمتر دستگاه خطي كار ريزش مي يابد.

با شمارش تعداد بذر ريزش يافته در هر يك متر رديف كشت و فاصله رديف ها مي توان مقدار بذر مصرفي توسط دستگاه رديف كار در سطح يك هكتار بدست آورد.

+ نوشته شده توسط رضا در سه شنبه بیست و هشتم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 14:13 |

مقدمه

با افزايش روزافزون جمعيت نياز به مواد غذايي نيز بيشتر مي شود و از آنجا كه بيشترين قسمت اين غذا از راه كشاورزي به دست مي آيد تنها راه جلوگيري از فقر و گرسنگي مردم توسعه كشاورزي و افزايش توليد محصولات كشاورزي است و اين امر فقط به دو روش امكان پذير است :

1- افزايش سطح زير كشت : اگر چه در برخي كشورهاي پيشرفته مانند هلند با پركردن دريا ها و تبديل آن به زمين كشاورزي و يا به زير كشت بردن كوير ها در برخي كشورها مانند امريكا اين امر انكار ناپذير است اما به دليل هزينه هاي گزاف ، امري معقول و يا حداقل مقرون به صرفه به نظر نمي رسد و به همين دليل همواره فرض بر اين است كه سطوح زير كشت ثابت است و بر اين اساس هم تغيير در سطوح زير كشت محصولات براي افزايش توليد يك محصول راهكار مناسبي نيست چرا كه اين كار كاهش توليد محصول ديگري را در پي خواهد داشت .

2- افزايش عملكرد درواحد سطح : اين مسأله با پيشرفت روزافزون علوم و فنون و كشف روشهاي جديد و با بهره گيري از بذور اصلاح شده و ادوات و وسايل مدرن كشاورزي و تغيير و اصلاح الگوي كشت بهترين راه ممكن براي حل مشكل غذاي مردم مي باشد .

بر اين اساس و در راستاي افزايش عملكرد در واحد سطح محصولات و در جهت تشويق و ترغيب كشاورزان به رعايت تناوب و جلوگيري از كشتهاي جاكار، كارشناسان شركت ميدياكالان اقدام به كشت مكانيزه نخود ديم نمودند و سه رقم نخود تيپ سفيد يا كابلي ( هاشم ، بيونيج و 482Ilc ) و يك رقم تيپ رنگي يا لپه اي ( پيروز ) را در منطقه كامياران به صورت پاييزه و انتظاري و زودهنگام بهاره كشت نمودند .

آنچه كه در زير در زمينه روش كشت مكانيزه نخود ارائه مي گردد تجربيات ميداني و چند ساله اين كارشناسان است كه اميد است مورد استفاده خوانندگان عزيز قرارگيرد .

كاشت

الف - آماده سازي بستر زمين

1- شخم : براي شخم زمين از گاوآهن استفاده مي شود . تنظيمات طولي و عرضي گاوآهن بايد به دقت انجام شود تا ضمن عمق مناسب شخم ، لايه هاي شخم نيز همپوشاني مناسب داشته باشد. البته درجاهايي كه ادوات خاك ورزي جديد موجود باشد ترجيحاً از خاك ورزهاي مركب استفاده شود و اين كار بايد بلافاصله بعد از برداشت گندم صورت گيرد تا ضمن حفظ رطوبت خاك بقاياي گياهي نيز با خاك مخلوط گردد و به اين ترتيب مواد آلي خاك افزايش يابد .

2- ديسك : بعد از عمليات شخم ديسك زني انجام مي گيرد تا كلوخه هاي ايجاد شده در زمين خرد شود و به عمليات تسطيح هم كمك شود . اگر در مزرعه اي از خاك ورزهاي مركب استفاده شود و بعد از انجام كار بقاياي گياهي بزرگ و درشت مشاهده شود براي تبديل بقايا به قطعات كوچكتر و ريزتر بهتر است ديسك زني نيز انجام گردد چرا كه اين امرباعث تسريع در پوسيده شدن و بازگرداندن بقايا به خاك مي شود .

3- لولر : اگر چه روشهاي جديد و مدرن كشاورزي بر كاهش دفعات ورود ادوات كشاورزي به داخل مزرعه و زمين كشاورزي تأكيد دارد و يكي از مزيت هاي ادوات خاك ورزي جديد هم همين است اما در صورت ناهمواري زمين عميات ماله زني ( لولر ) نيز بايد انجام گيرد چرا كه در زمين مسطح و هموار عمليات برداشت با كمباين راحت تر و مقدار ريزش دستگاه نيز كم است .

ب- بذركاري

1- بذركار : براي بذركاري بهتر است از بذركار پنوماتيك كه داراي صفحات 36 سوراخه مخصوص كشت نخود مي باشد استفاده شود . اما براي تنظيمات بذركار بايد به شرح زير عمل كرد :

الف- فاصله رديف هاي كارنده ها از هم بايد 50 سانتي متر باشد . براي اين كار، كارنده وسط را در جاي خود ثابت مي گذاريم و بقيه كارنده ها را به فاصله 50 سانتي متري آن از هر طرف قرار مي دهيم .

ب- فاصله دانه در روي رديف را با كمك كاتالوگ دستگاه در نخود تيپ رنگي 6-5 سانتي متري و در تيپ سفيد 7-6 سانتي متري تنظيم مي كنيم .

ج- عمق كاشت را با توجه به بافت زمينهاي مختلف در 8-6 سانتي متري تنظيم مي كنيم .

2- نوع بذر : نوع بذر بايد با توجه به شرايط آب و هوايي هر منطقه انتخاب شود اما بايد دقت شود كه از بذور اصلاح شده و بوجاري شده و ضدعفوني شده استفاده شود .

3- ضدعفوني بذر : در صورتي كه از بذور خودمصرفي استفاده مي شود براي ضدعفوني بذور مي توان از سموم قارچكش مانندكاربوكسين تيرام + كاپتان و يا بنوميل استفاده شودكه براي اين كار و براي چسبيدن بهتر سم بر روي بذر مقداري شكر را در آب حل مي كنند و با يك آبفشان يا سمپاش آرام آرام بر روي بذر پاشيده مي شود و بعد با سم مخلوط مي گردد.

4- مقدار بذر : مقدار بذر مصرفي با توجه به بافت خاك ، فقر و حاصلخيزي خاك ، شكل هندسي زمين و آماده سازي بستر زمين در تيپ رنگي از 70- 60 و در تيپ سفيد از 60 – 50 كيلوگرم در هكتار متغيير است .

آنچه كه در نگاه اول از اين موضوع پيداست اين است كه مقدار بذر مصرفي با توصيه هاي مراكز تحقيقات كمي متفات است و آن هم به دليل بازار مصرف اين محصول مي باشد كه بازار مصرف نخود رنگي بيشتر خواهان دانه ريز و در نخود سفيد بيشتر خواستار دانه درشت مي باشد .

5- كود : اگر چه نخود گياهي است كه به مقدار كمتري به كود نيازمند است اما مي توان مقدار 50-25 كيلوگرم كود ازته و فسفاته در هكتار به عنوان استارتر مصرف كرد .

6- زمان كشت : بهترين زمان كشت نخود از اواخر مهر ماه تا پايان آذر ماه مي باشد .البته بايد توجه داشت كه اين زمان كشت هر دو كشت پاييزه و انتظاري را در بر مي گيرد .

داشت

عمليات داشت اين محصول بيشتر شامل مراحل زير مي باشد :

1- كودپاشي : با توجه به وجود باكتريهاي ريزوبيومي ريشه نخود نيازي به كودپاشي نيست اما مي توان براي بالا بردن كيفيت محصول اقدام به حداقل دو بار محلولپاشي نمود . به اين ترتيب كه يك بار قبل از گلدهي و يك بار بعد از تشكيل غلاف ها در نخود از كودهاي مايع كامل استفاده كرد . بايد يادآوري نمود كه مرحله اول بعد از مبارزه با علفهاي هرز مزرعه و قبل از يك روز باراني باشد .

2-مبارزه با علفهاي هرز : براي مبارزه با علفهاي هرز به دو روش مكانيكي و شيميايي مي توان عمل كرد :

الف – روش مكانيكي : در اين روش از كولتيواتور پنجه غازي استفاده مي شود به اين ترتيب كه قلم هاي دستگاه را در فاصله بين رديف هاي كاشت تنظيم مي كنند و زماني كه علفهاي هرز در مرحله چند برگي هستند و همچنين زمين مزرعه داراي رطوبت بالا نمي باشد از آن استفاده مي كنند و البته بهتر است از تراكتور چرخ باريك نيز استفاده شود تا آسيبي به رديف هاي كشت وارد نشود . در اين روش بايد توجه گردد كه استفاده از فاروئر در مزرعه به جاي كولتيواتور پنجه غازي اصولاً صحيح نمي باشد چرا كه هم به رديفهاي كشت آسيب وارد مي كند و هم اينكه با زير ورو كردن خاك ، مزرعه رطوبت بيشتري از دست مي دهد .

ب- روش شيميايي : در اين روش از سم پيريدات ( لنتاگران ) به ميزان 2 ليتر در هكتار استفاده مي شود و بايد در زمان مناسب يعني زمان دو تا چهار برگي علفهاي هرز اين كار صورت گيرد .

3- مبارزه با آفات و بيماريها : نخود داراي بيماريها و آفات مختلفي مي باشد كه شايع ترين آنها عبارتند از :

الف – بيماريها : مهمترين بيماريهاي نخود بيماريهاي قارچي از جمله برق زدگي و پژمردگي فوزاريومي و پوسيدگي ريشه و ساقه مي باشد . كه اولين و مؤثرترين راه مبارزه ضدعفوني بذر مي باشد اما در صورت مشاهده علائم بيماري در بوته هاي جوان در فصل بهار ، مزرعه با يكي از سموم توصيه شده مانند كاپتان و يا بنوميل سمپاشي مي شود .

ب- آفات : مهمترين و شايع ترين آفت نخود كرم پيله خوار نخود است كه در صورت رعايت فصل كشت به دليل پيش رس شدن محصول آسيب اين آت به مزرعه در بيشتر اوقات ناچيز است وسمپاشي توصيه نمي شود اما در صورت نياز سم سوين توصيه مي شود.

برداشت

در اين روش كاشت ، برداشت نخود با استفاده از كمباين و هد مخصوص برداشت صورت مي گيرد . رعايت زمان رسيدن فيزيولوژيكي دانه ، سرعت مناسب حركت دستگاه ، تنظيمات خرمنكوب و سيني ها در كمباين و همچنين هموار بودن زمين مزرعه از جمله عواملي هستند كه ريزش دانه را به حداقل مي رساند . بايد توجه كرد كه وجود چند غلاف نكوبيده و پاك نشده بهتر از دانه هاي خرد شده و لپه شده است و اين امر افت محصول را به حداقل مي رساند .

فوايد و مزيت هاي كشت مكانيزه نخود

مهمترين فوايد و مزيت هاي كشت مكانيزه نخود پاييزه و انتظاري عبارتند از :

1- به علت پيش رس شدن مزرعه و عدم همزماني مرحله لاروي آفات با مراحل رشد گياه معمولاً نيازي به سمپاشي عليه آفات نيست .

2- با كولتيواتور زدن مزرعه هم علفهاي هرز كنترل مي شود و هم رطوبت خاك حفظ مي گردد و به اين ترتيب از مصرف بي رويه سموم هم جلوگيري مي شود .

3- با برداشت مكانيزه هزينه هاي بالاي برداشت دستي و سنتي حذف مي شود .

4- حداقل يك تن افزايش عملكرد در واحد سطح نسبت به كشت بهاره وجود دارد واين امردرآمد بالاتري را نصيب كشاورزان مي كند

5- با برداشت مكانيزه و باقي ماندن بقاياي ريشه و ساقه گياه در خاك به حاصلخيزي مزرعه كمك مي شود .

6- با اين روش مي توان به توليد محصولات ارگانيك و حفظ سلامتي مصرف كنندگان اميدوار بود
+ نوشته شده توسط رضا در یکشنبه پنجم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 16:1 |

دستورالعمل  احداث باغ ميوه هاي هسته دار

1- انتخاب مكان كشت:

هر گونه گياهي در مناطق خاصي قابليت پرورش دارد و بايد مكان با شرايط اقليمي مناسب را براي آن انتخاب نمود. شرايط اقليمي و طول دوره رشد علاوه بر تاثير در شرايط رشد و نمو، در جمعيت آفات و بيماريهاي آن منطقه نيز تاثير دارند. بنابراين به منظور دسترسي به عملكرد و كيفيت بالا، انتخاب  مكان مناسب ضروري است.

-     هلو و شليل:

 هلو و شليل با نياز سرمايي حدود 1000-400 ساعت در مناطق با آب و هواي تابستانهاي گرم و خشك و فاقد سرماي ديررس بهاره به خوبي پرورش مي يابند. هلو نسبتا زود و قبل از سيب، گلابي و گيلاس گل مي­دهد و در مقايسه با بسياري از گونه­هاي درختان ميوه نسبت به سرما مقاومت كمتري دارد. تقريبا در تمام مناطق كشت هلو سرما يك مسئله مي­باشد. از اينرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته 
مي شوند و به مقدار زياد در شرايط آب و هوايي مديترانه­اي كشت شده­اند.

هلو وشلیل در محدوده عرض جغرافیایی 24 تا 45 درجه شمالی و جنوبی كشت 
می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

 جوانه هاي گل هلو در زمان خواب تا دماي 31- درجه سانتي­گراد را تحمل مي­كنند و جوانه­های چوب در دماي كمتر از 31- درجه از بين ميروند. گلهاي باز شده هلو و ميوه هاي ريز در صورتي كه در زمان محدودي در دماي 2/2- و يا كمتر قرار گيرند از بين مي­روند.  هلو داراي دامنه وسيع نياز سرمايي است ولي بطور متوسط بيشتر ارقام نياز سرمايي حدود 600 تا 900 ساعت دارند.

-         گيلاس و آلبالو:

گيلاس و آلبالو مناسب مناطقي هستند كه تابستانهاي خشك و خنك داشته باشند. نياز سرمايي گيلاس حدود 1700-500 و آلبالو حدود 1700-1000 ساعت است. مهمترين نكته در مورد مناطق كشت گيلاس اين است كه در فصل برداشت بارندگي وجود نداشته باشد، زيرا وقوع بارندگي در فصل برداشت باعث ترك خوردن ميوه هاي گيلاس شده كه آلودگي را در پي خواهد داشت. ارقامي كه داراي پوست سفت هستند به اين عارضه حساس تر مي باشند لذا در اينگونه مناطق مي بايستي رقم مناسب كشت شود.

-         زردآلو:

 مناطق داراي آب و هواي گرم و خشك براي كشت زردآلو مناسب مي باشند. با توجه به اينكه اين گونه زود گل مي دهد، سرماي ديررس بهاره يك عامل محدودكننده براي كشت آن مي باشد. نياز سرمايي زردآلو حدود 900-250 ساعت است.

-         آلو و گوجه:

مناسب براي مناطق گرم و خشك است. نياز سرمايي آلو و گوجه حدود 
1700-700 ساعت است.

2-      انتخاب زمين:

قبل از احداث باغ مي بايستي اطلاعات كامل و جامع در زمينه خاك منطقه بدست آورد. انجام آزمايش و تجزيه خاك ضروري مي باشد. در صورتي كه در زمين مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمين ممكن است حاوي انواع عوامل بيماري زا ( قارچ ها، نماتدها و ... ) باشد. بنابراين 3 تا 4 سال نبايد در اين زمين ها باغ احداث نمود و يا اينكه مي بايست نسبت به ضدعفوني اين گونه خاكها اقدام نمود.

خاكهاي عميق و با زهكشي خوب براي توليد خوب و طول عمر مناسب درختان ميوه هسته دار ضروري مي­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهكشي ضعيف و غرقآب شدن بسيار حساس هستند.خاكهاي لومي تا شني متوسط بهترين خاك براي
 ميوه هاي هسته دار مي­باشند.

pH مناسب خاك براي درختان ميوه هسته دار 5/7-5/6 مي باشد.

-  كشت هلو و شليل در زمين هايي كه سابقه كشت اين محصولات را دارندباعث افزايش  ابتلا به بيماري كوتاهي عمر هلو (PTSL)  يا بيماري زوال هلو  مي­شود كه  اين بيماري به شدت باردهي را كاهش مي­دهد.

 

3-      انتخاب نهال

نهال انتخابي بايد استاندارد بوده و از نهالستانهاي داراي مجوز تهيه گردد. مشخصات نهال استاندارد ميوه هاي هسته دار به شرح جدول ذيل است:

محصول

شاخص ها

هلو و شليل

زردآلو

گوجه و آلو

گيلاس

آلبالو

نهال پيوندي

+

+

+

+

+

پايه بذري

+

+

+

+

+

پايه رويشي

GF

GF

+

+

+

ارتفاع نهال پس از سربرداري

80

80

100-80

120-100

100-70

ارتفاع محل پيوند تا سطح خاك

15-10

15-10

15-10

15-10

15-10

ميانگين قطر نهال

5/1-7/0

2/2-2/1

5/1-1

5/1-1

2/1-7/0

ويژگيهاي خاص تنه نهال (نهال يك تنه)

صاف و سالم و بدون هر گونه شكاف، يا خوردگي و يا آثار صمغ

تعداد شاخه فرعي

4-3

5-3

4-3

4-3

5-3

فاصله شاخه هاي فرعي از هم

حداقل 5

5-3

5

5

7-5

طول شاخه فرعي

حداكثر 40

-

حداكثر 40

-

-

فاصله اولين شاخه تا سطح خاك

حداقل 50

60-55

60

50-40

80-60

طول ريشه اصلي

35-20

45-30

30-20

40

30

تعداد ريشه فرعي

6-5

5-3

-

5-3

5-3

طول ريشه فرعي

حداقل 5

10

-

15-10

15-10

عمر نهال

2-1

2-1

2-1

2

2-1

بسته بندي

25

25

25

25

25

 

4-      كاشت:

زمين مورد نظر مي بايستي قبلاً آماده شده باشد. بدين منظور به ازاء هر هكتار حدود 20 تن كود دامي كاملاً پوسيده به خاك اضافه مي نمايند.  سپس اقدام به شخم عمود بر هم مي نمايند.

طراحي لازم براي احداث باغ انجام و بر اساس نقشه مورد نظر نسبت به آماده سازي چاله هاي كشت اقدام  مي شود. زمان كاشت نهال در مناطق معتدل در فصل پاييز و شروع دوره خواب درختان و در مناطق سردسير، در اواخر زمستان و اوايل بهار مي باشد.

-     ابعاد  چاله كشت 70*70*70 سانتيمتر بوده و در زمان كشت به ازاي هر چاله 5 تا 10 كيلوگرم كود دامي پوسيده به خاك چاله اضافه مي شود.

 

چاله آماده  كشت نهال

 با توجه به حساسيت درختان ميوه هسته دار به پوسيدگي طوقه بايد دقت شود كه طوقه نهالها در خاك قرار نگيرد. پس از كاشت نهال بايستي بلافاصله اقدام به آبياري نمود.

كشت عميق درختان زردآلو و بروز علائم شانكر

 

-         پوشش و قيم گذاري نهال

براي هدايت رشد و حفاظت نهال در برابر باد مي بايست از قيم استفاده گردد، پوشانيدن نهالها با شاخ و برگ درختان براي حفاظت آنها در برابر سرمازدگي زمستانه امري بسيار مهم مي باشد.

-         فواصل كشت

فاصله کشت مناسب انواع درختان ميوه با توجه به شرايط اقليمي منطقه، نوع پايه و رقم متغير مي باشد. فواصل كشت مناسب براي درختان هسته دار با در نظر گرفتن خصوصيات هر رقم و  منطقه احداث باغ به شرح ذيل است:

گونه هاي باغي

زردآلو

هلو

آلو و گوجه

گيلاس

آلبالو

فاصله كاشت

6×5

5×5

5×5

6×5

5×5

تراكم درخت در واحد هكتار

333

400

400

333

400

 

-         كشت درختان به صورت فيلر

در احداث باغ مي توان برخي درختان باغي به عنوان پركننده بين رديف ها ( Filler) زمانيكه گونه اصلي ديربارده بوده و با فاصله نسبتاً بيشتري كشت مي گردند، به منظور بهره مندي از فضاي خالي بين رديف ها، كشت نمود. با افزايش حجم تاج نباتات اصلي و ثبات باردهي اقتصادي آنها به تدريج درختان فيلر حذف خواهند شد . در درختان ميوه هسته دار ميتوان هلو و شليل و همچنين آلبالو را با ساير محصولات به صورت فيلر كشت نمود.

           

-         فرم دهي

نهالها پس از كشت از ارتفاع 800 تا 100 سانتي متري بر حسب گونه سربرداري 
مي شوند و 3 تا 5 جوانه يا شاخه در جهات مختلف نگهداري شده و جوانه هاي پائين تر حذف مي شوند.

-         فرم تربيت درختان ميوه هسته دار به صورت جامي، محور متغير و ... مي باشد.

 


 

دستورالعمل اجرايي عمليات اصلاح و نوسازي باغ درجه 2 ميوه هاي هسته دار

1-      اصلاح و تربيت درختان:

هدف از اصلاح و تربيت درخت قطع قسمتهايي از يك درخت است كه براي بدست آوردن شكل و اسكلت مطلوب درخت انجام مي شود. همچنين حفظ عادت رشد طبيعي درختان و بارآور كردن آنها و سهولت انجام كارها از ديگر اهداف هرس اصلاحي مي باشد. اين كار شامل 2 عمليات متفاوت شاخه برداري و سربرداري مي باشد:

الف) شاخه برداري (تنك كردن):

شاخه برداري براي بازكردن ، تنك كردن تاج و كنترل بلندي درخت بكار مي رود. شاخه برداري با كاستن از چوب، رقابت براي مواد غذائي را كاهش داده و در مجموع سبب تقويت شاخه هاي باقيمانده مي شود. شاخه ها بطور كامل با بريدن آن در محل اتصال به شاخه اصلي بايستي حذف شوند.

ب) سربرداري:

سربرداري حذف قسمتي از انتهاي شاخه است. سربرداري، بيشتر از شاخه برداري سبب تقويت رشد منطقه اي و درخت مي شود. چون جوانه هاي باقيمانده را از غلبه جوانه انتهائي آزاد مي كند و به دليل اينكه جوانه ها در نزديكي نوك شاخه تجمع دارند سربرداري تعداد نسبتاً زيادي از نقاط رشد بالقوه را حذف كرده و بنابراين جوانه هاي باقيمانده را تحريك مي كند. حذف انتهاي شاخه به اين معني است كه كربوهيدراتهاي ذخيره شده در قسمت پائين شاخه هنوز براي نقاط رشد قابل دسترسي است.

2-       اصلاح ساختار بستر:

اصلاح ساختار بستر شامل بازسازي انهار، اصلاح سيستم آبياري، ايجاد بانكت و تشتك و تراس، حذف ناهمواريهاي مزاحم، شكستن لايه هاي غيرقابل نفوذ و اصلاح ساختار فيزيكي و شيميايي خاك مي باشد.

الف) بازسازي انهار:

اصلاح و مرمت انهار به منظور استفاده بهينه از منابع آبي موجود ضروري مي باشد. در اين راستا جلوگيري از هرز آب و حذف علفهاي هرز به منظور جلوگيري از پراكنش بذور آنها بسيار مهم مي باشد.

ب) اصلاح سيستم آبياري:

سيستم قطره اي در حداقل كردن محدوديت هاي فيزيكي خاك بسيار موثر تر از سيستم هاي آّبياري سطحي هستند. سيستم هاي قطره اي آب را به مقدار بسيار كم و با كنترل دقيق به كار مي برند و با نفوذپذيري خاك بهتر انطباق مي يابند. هنگاميكه مقدار كم آب آبياري در دفعات زياد به طوري كه به كار رود كه با مصرف آب گياه انطباق يابد نتايج بهتري در بر خواهد داشت.

نياز آبي ميوه هاي هسته دار بر حسب شرايط اقليمي منطقه و رقم 7 تا 10 هزار متر مكعب براي هر هكتار در سال مي باشد. در آبياري قطره اي نياز آبي حدود 6-5 هزار متر مكعب براي هر هكتار در سال مي باشد.

ج) ايجاد بانكت و تراس:

هدف اصلي در حقيقت بهره برداري حداكثر از نزولات آسماني بويژه در اراضي شيبدار است لذا مي بايست اقداماتي را اعمال كرد تا ناحيه ريشه از بيشترين ذخيره آب برخوردار شود. براين اساس روش هاي جمع آوري آب باران به انواع مختلفي تقسيم بندي  مي شوند كه در اينجا به بانكت و تراس اشاره مي شود:

بانكت: با ايجاد چاله هاي هلالي شكل به شعاع 4-2 متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شيب اصلي دامنه ها مي توان بانكت هلالي را بوجود آورد.

تراس: در اين روش روي خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و براي انجام آن مي بايستي شيب طبيعي دامنه كوه به چند پله تقسيم شود.

د) تسطيح ناهمواري هاي سطح باغ:

به منظور سهولت در تردد ادوات باغي و امكان انجام بهتر عمليات داشت و برداشت لازم است كه پستي و بلندي هاي موجود در بين درختان تسطيح گردند.

هـ) اصلاح فيزيكي و شيميايي خاك:

هدف از اصلاح فيزيكي خاك بهبود شرايط فيزيكي خاك از نظر ساختان و بافت خاك مي باشد، اينكار از طريق خاك ورزي و يا افزودن كودهاي دامي، سبز و ... امكان پذير مي باشد.

هدف از اصلاح شيميايي خاك بهبود وضعيت خاك از نظر تامين عناصر غذايي مورد نياز براي رشد گياه و همچنين اصلاح اسيديته (pH) و شوري خاك (Ec) مي باشد.

 

3-      اصلاح سيستم  كاشت:

الف) تعديل تراكم:

اگر تراكم در داخل باغ بدليل زياد يا كم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و يا درختان بصورت نامنظم كشت شده باشند بطوريكه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشكل روبرو كنند مي بايست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واكاري نمود.

ب) تنظيم فواصل بين درختان:

گونه هاي باغي

زردآلو

هلو

آلو و گوجه

گيلاس

آلبالو

فاصله كاشت

6×5

5×5

5×5

6×5

5×5

تراكم درخت در واحد هكتار

333

400

400

333

400

 

4-      پوشش تنه

براي پيشگيري از خسارت جوندگان، سرمازدگي، آفتاب سوختگي، آفات و بيماريها در برخي از نقاط كشور از فنس (توري) براي حفاظت دانهالها از صدمات حيوانات و چراي دامها استفاده مي شود.

در مناطقي كه آفتاب شديد وجود دارد مي توان از لوله هاي پلاستيك سفيد رنگ به طول 50 سانتيمتر و قطر 10 سانتيمتر استفاده كرد كه هم باعث حفظ تنه گياه از آسيب جوندگان شده و تنه را نيز از آفتاب سوختگي محافظت مي كند. اين لوله داراي يك شكاف طولي است كه با كمي فشار به راحتي باز مي شود و پس از استقرار در پيرامون تنه دوباره بسته مي شود.

استفاده از محلول بوردو و همچنين رنگ سفيد نيز مي تواند تنه را از آفتاب سوختگي محافظت نمايند.

 

5-      واكاري:

در مواردي كه تعدادي از درختان خشك گرديده و يا فواصل خالي روي رديفها وجود دارد    مي توان نسبت به كشت نهال اقدام نمود فواصل خالي مي تواند در اثر انجام عمليات تعديل تراكم در باغ ايجاد شده باشد.

 

6-      نگهداري باغ تا زمان باردهي اقتصادي مجدد:

اين عمليات شامل مواردي نظير شخم ساليانه بين رديفها، تهيه، حمل و   پخش كودهاي دامي و شيميايي، مبارزه با آفات، بيماريها و علفهاي هرز، هرس و ... مي باشد.

 

7-      تعادل رقم اصلي و رقم گرده دهنده:

در بسياري از درختان ميوه وجود ارقام گرده دهنده براي توليد اقتصادي ميوه ضروري مي باشد. در درختان گيلاس به دليل وجود ناسازگاري وجود ارقام گرده زا ضروري مي باشد. طبق تحقيقات انجام شده مشخص گرديده است كه اكثر ارقام زردآلوي موجود در ايران نيز خودبارور نبوده و بايستي از ارقام گرده زا استفاده نمود. تعدادي از ارقام آلو، گوجه، هلو و شليل نيز خودبارور نمي باشند. در اصلاح باغات هسته دار با توجه به گونه و رقم مي بايست رقم گرده زاي مناسب را انتخاب نمود و با تكنيكهاي خاصي مانند سرشاخه كاري ارقام گرده زا به باغ اضافه نمود. درصد درختان گرده زا با توجه به گونه و رقم متغير است. اين مقدار بطور متوسط در كليه ميوه هاي هسته دار 25 درصد در نظر گرفته شده است.

8-      مبارزه با آفات، بيماريها و علفهاي هرز:

به منظور توليد ميوه با كيفيت و كميت بالا و حفظ سلامت درختان، مبارزه با آفات، بيماريها و علفهاي هرز ضروري است.

مهمترين آفات ميوه هاي هسته دار شامل مگس گيلاس، سرشاخه هوار هلو، سوسك اسكوليت، سوسك شاخك بلند رزاسه، شپشك سن ژوزه، كرم سفيد ريشه و كرم آلو مي باشند. مهمترين بيماريهاي درختان ميوه هسته دار شامل شانكر باكتريايي، شانكر سيتوسپورايي (لكوستومايي)، سفيدك حقيقي، پيچيدگي برگ هلو، بيماري غربالي هسته دارها و شاركا مي باشند.

با توجه به منطقه و آفات، بيماريها و علفهاي هرز غالب آن منطقه ، عمليات مبارزه براساس دستورالعمل هاي سازمان حفظ نباتات انجام مي گيرد. در باغهايي كه سن آنها بالا است ، اين فعاليت ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند.


 

دستورالعمل اجرايي عمليات جايگزيني باغ درجه 3 ميوه هاي هسته دار

1-      حذف و ريشه كني درختان نامناسب:

بدين منظور درختان خشكيده، بيمار، پير، نامرغوب و نابارور به طور كامل ريشه كن شده و پاكسازي مي شوند و درختان حذف شده به بيرون باغ حمل مي شوند. سپس نسبت به شخم عميق و عمود بر هم و تسطيح زمين اقدام مي شود.

2-      طراحي باغ:

در اين عمليات مي بايستي مواردي نظير مكانيكي، تسطيح، آماده سازي زمين و پياده نمودن نقشه كاشت مد نظر قرار گيرد.

3-      اصلاح ساختار بستر باغ:

الف) اصلاح فيزيكي و شيميايي خاك:

هدف از اصلاح فيزيكي خاك بهبود شرايط فيزيكي خاك از نظر ساختان و بافت خاك  مي باشد، اينكار از طريق خاك ورزي و يا افزودن كودهاي دامي، سبز و ... امكان پذير مي باشد.

هدف از اصلاح شيميايي خاك بهبود وضعيت خاك از نظر تامين عناصر غذايي مورد نياز براي رشد گياه و همچنين اصلاح اسيديته (pH) و شوري خاك (Ec) مي باشد.

ب) ايجاد بانكت و تراس:

هدف اصلي در حقيقت بهره برداري حداكثر از نزولات آسماني بويژه در اراضي شيبدار است لذا مي بايست اقداماتي را اعمال كرد تا ناحيه ريشه از بيشترين ذخيره آب برخوردار شود. براين اساس روش هاي جمع آوري آب باران به انواع مختلفي تقسيم بندي  مي شوند كه در اينجا به بانكت و تراس اشاره مي شود:

بانكت: با ايجاد چاله هاي هلالي شكل به شعاع 4-2 متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شيب اصلي دامنه ها مي توان بانكت هلالي را بوجود آورد.

تراس: در اين روش روي خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و براي انجام آن مي بايستي شيب طبيعي دامنه كوه به چند پله تقسيم شود.

ج) نهر كشي:

شامل ايجاد كانالهاي مخصوص انتقال آب از منبع آب تا پاي درختان مي باشد، چنانچه قبلاً كانال كشي يا نهركشي در باغ صورت پذيرفته لازم است تا اصلاح و مرمت آنها به منظور استفاده بهينه از منابع آبي موجود صورت پذيرد.

د) تسطيح و حذف ناهمواري هاي سطح باغ:

به منظور سهولت در تردد ادوات باغي و امكان انجام بهتر عمليات داشت و برداشت لازم است كه پستي و بلندي هاي موجود در بين درختان تسطيح گردند.

هـ) شكستن لايه هاي غير قابل نفوذ:

تجمع مواد حاوي كلسيم در لايه هاي زيرين خاك در عمق حدوداً يك متري از سطح خاك باعث ايجاد لايه هاي غيرقابل نفوذي مي شود كه از رشد و توسعه ريشه هاي درخت به اعماق خاك جلوگيري مي نمايد كه نهايتاً منجر به عدم رشد گياه و در نتيجه خشك شدن آن مي انجامد. براي رفع اين معضل و شكستن اين لايه، انجام شخم عميق با استفاده از وسايلي نظير ريپر و سوسولوز امكان پذير است.

4-      تامين نهال:

نهال مورد استفاده در عمليات واكاري مي بايست از ارقام مرغوب تجاري، اصيل، سالم و با كيفيت انتخاب شود كه تحت نظارت كميته فني نهال استان توليد و داراي گواهي بهداشتي از مديريت حفظ نباتات و مورد تائيد موسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال باشد

 

5-      پوشش و قيم گذاري نهال:

نهال هايي كه واكاري مي شوند مي بايست از قيم براي هدايت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانيدن نهالها با شاخ و برگ درختان براي حفاظت آنها در برابر سرمازدگي زمستانه امري بسيار مهم مي باشد.

6-      گود برداري و غرس نهال:

گودالها بايستي قبلاً آمده شده باشند، زمان گود برداري با زمان درختكاري در ارتباط است، بدين معني كه اگر موقع كاشت نهال در اواخر پاييز است چاله ها بايستي در تابستان و اگر موقع كاشت نهال در زمستان است چاله بايستي در پاييز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگي به نوع خاك و اندازه ريشه دارد، ابعاد گودال بايستي به نحوي باشد كه ريشه ها در موقع كاشت با ديواره تماس پيدا نكنند. در خاكهاي مرغوب گودال مي بايستي فضاي بين 60-30 سانتيمتر بيشتر از نوك ريشه ها داشته باشد و اين فضا براي خاكهاي نامرغوب مي بايستي بيشتر مد نظر قرار گيرد.

معمولاً اگر قبلاً زمين شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت 70*70*70 و يا 80*80*80 سانتيمتر در نظر مي گيرند.

7-      انجام هرس فرم دهي

8-      نگهداري باغ قبل از شروع باردهي:

اين عمليات شامل مواردي نظير شخم ساليانه بين رديف ها، تهيه، حمل و پخش كودهاي دامي و شيميايي، مبارزه با آفات، بيماريها و علفهاي هرز، هرس و ... مي باشد.

+ نوشته شده توسط رضا در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 22:36 |
آبياری سطحی
آبياری سطحی به گروه گسترده ای از روش های آبياری اطلاق می شود که در آنها آب به وسيله نيروی ثقل در سطح مزرعه پخش می شود. اب عموماً در يک نقطه مرتفع يا در امتداد يک ضلع زمين رها شده و سطح مزرعه را تحت جريان سطحی می پوشاند. بازده و يکنواختی آبياری به يکنواختی خاک، کيفيت ترازبندی زمين، توپوگرافی زمين و کنترل رابطه ميان جريان، سرعت نفوذ آب به خاک و زمان آبياری بستگی دارد. استفاده از خاک به عنوان محيط انتقال (در مقابل انتقال آب از طريق خطوط لوله يا از ميان هوا توسط آب پاش ها)، شکل شناخته شده ای از روش های آبياری سطحی است. همچنين اين خاک است که عمق نفوذ را در زمان نفوذ کنترل می کند (در مقابل ميزان جريان که توسط آب پاش ها يا قطره چکان ها کنترل می شود). علاوه بر اين، در اراضی تحت آبيرای سطحی به سبب تغيير مشخصه های نفوذ و پيشروی آب نسبت به زمان، تعيين و پيش بينی بسياری از توصيه هايی که از نظر مديريت ضرورت دارد ممکن نيست. در روش های آبياری سطحی کنترل آبياری بايد از طريق مديريت اراضی انجام شود، در حالی که در سيستم های مکانيکی، طراحی و تجهيزات، جايگزين بخش عمده ای از مديريت های لازم شده اند.

روش های آبياری سطحی به دو دسته اساسی تقسيم می شوند:

غرقابی و جريانی.
روش های جريانی برای تضمين نفوذ کافی آب در پايين دست مزرعه بايد مقداری رواناب داشته باشند. معمولاً برای جلوگيری از خروج آب از مزرعه، نياز به سيستم برگشت رواناب به چرخه آبياری وجود دارد. اين سيستم در صورت طراحی مناسب، امکانات ارزشمندی را برای کاهش نيروی کارگری و يکنواختی بهتر پخش آب،فراهم می آورند.

انواع روش های آبياری سطحی
آبياری کرتی
آبياری کرتی يکی از روش های آبياری غرقابی است که برای آبياری اراضی مسطح مرزبندی شده، استفاده می شود (شکل 3-1) در اين روش سطح خاک به صورت غرقابی باقی نمی ماند. از آنجا که خاک تا زمانی که اب نفوذ می کند، غرقاب باقی می ماند، در اين روش رواناب وجود ندارد. در مناطق بارانی بايد ملاحظاتی برای تخليه آب مازاد نفوذی انجام گيرد. آبياری کرتی تحت عناوين گوناگونی مانند ابياری غرقابی کنترل شده، نوارهای مسح، ابياری کنترل شده، آبياری کرتی کنترل شده، آبياری کرتی مسطح ته بسته و آبياری کرتی مسطح، بيان می شود. از اين شيوه آبياری می توان برای محصولات رديفی و غير رديفی، با مرزهای داخلی يا بدون آب، و يا در بسترهای پهن همواره استفاده نمود. اين شيوه همچنين در باغات و تاکستان ها نيز به کار برده می شود. از انجا که يکنواختی نفوذ نسبت به تغييرات نفوذ پذيری بسيار حساس است سرعت نفوذ بايد در هر کرت ثابت باشد. نيازی نيست که کرت ها حتماً مستطيلی يا دارای مرزهای مستقيم باشند. پشته ها نيز لزوماً دائمی باشند. تحت يک مديريت خوب، حجم معينی از آب به سرعت در کرت تخليه خواهد شد.
جدول 3-1- روش های آبياری سطحی و گونه های مختلف آنها

روش
کرتی نواری
جريان دائمی
و غرقابیشياری (فارو) شيارهای کوچک


انواع
کرتی مسطحکرتی بستر سازی شده يا با جوی و پشتهکرتی همراه با آبياری و تخليه متناوب کرت نوارهای شيب دار با روانابنوارهای کم شيب ته بستهنوارهای موازی خطوط تراز نهرچه های تراز (غرقابی وحشی)شيارهای شيب دار سنتیشيارهای شيب دار جديد (مکانيزه)شيارهای مسطح و کم شيبشيارهای موازی خطوط تراز

گونه های مختلف آبياری کرتی شامل کرت های مسطح و پشته دار (مرزبندی شده، شياری شده ويا جوی و پشته ای) هستند. گياهانی که کاشت آنها در کرت های مسطح موفقيت آميز بوده تقريباً نامحدودند و کشت آنها تنها به خاک مزرعه بستگی دارد. برای محصولات رديفی (جايی که ممانعت از غرقاب شدن ضروری باشد و يا هنگامی که کاربرد کم آب به سبب پهنای پشته ها بحرانی و مشکل باشد) معمولاً از کرت های پشته دار استفاده می شود. در اين روش معمولاً از مرزهای باريک تا پشته های عريض برای کاشت سبزيجات، هندوانه، پنبه، ذرت، سيب زمينی، چغندرقند و بسياری ديگر از محصولات رديفی استفاده می کنند.کرت ها مسطح برای محصولات رديفی و غير رديفی که برای مدت زمانی کوتان به شرايط غرقابی حساس نيستند، بسيار مناسب هستند. محصولات غير رديفی مانند يونجه، گندم، سورگوم، جو، پنبه و ... معمولاً بدين شيوه آبياری می شوند.
کاشت گياه در کرت های مسطح به رفع مشکلات شوری کمک کرده و استفاده از آبياری سنگين را آسان می سازد. محصولات باغی و تاکستان ها را می توان در کرت های مسطح و يا روی پشته ها يا نقاط بلند مزرعه کشت نمود. کرت های جوی و پشته دار به ويژه برای محصولات رديفی که به کنترل رطوبت در پشته ها احتياج دارند، مناسبند. برای مثال، پشته های مسطح موجب سهولت يکنواختی توزيع رطوبت و جوانه زدن می شوند. در حالی که اين امر در جوی و پشته دشوار به نظر می رسد. اما دستيابی به آن در کرت های کوچک نسبتاً آسان است. با وجود اين، اگر کرت ها خيلی بزرگ باشند، دبی زياد، لبه های جوی را در بالا دست و در زمان پيشروی غرقاب ساخته و موجب نابودی گياه يا تخريب بستر بذر خواهد شد. خسارات ناشی از غرقابی شدن زمين را می توان با استفاده از تسطحيح دقيق کرت ها کاهش داد. آب باران و مازاد آب آبياری به جای آن که در گودال های پست يا در پايين دست زمين(که معمولاً در آنجا به گياه خسارت وارد می شود)، تجمع پيدا کند، به صورت يکنواخت در تمام منطقه توزيع خواهد شد. به هر حال، از آنجا که در اين روش آبياری، رواناب سطحی وجود ندارد، مصرف آب اضافی، در اثر آبياری يا بارندگی اضافی موجب وارد آمدن خساراتی به محصول خواهد شد. در نواحی که دارای بارندگی های بسيار شديد بوده و خاک هايی با درجه نفوذپذيری پايين دارند استفاده از شبکه زهکشی سطحی ضروری است.کرت ها نسبت به ساير روش های آبياری کنترل شده، دستی، به دليل سهولت اجرا، سادگی تجهيزات و نيروی کم کارگری مورد نياز و همچنين امکان استفاده از دبی های ثابت زياد، از مزايايی برخوردارند. اين روس در خاک های يکنواخت با تسطيح دقيق زمين و با نهرهای بزرگ متناسب با سطح کرت، بهترين بازده را خواهد داشت. هيچ يک از اين موارد، از جمله احتياجات مطلق اين روش نيستند، اما موجب بهبود بازده کرت ها خواهند شد. آبيار يا سرپرست آبياری برای محاسبه دقيق جدول زمان آبياری به دانستن دبی ورودی، مساحت کرت، بازده مطلوب و يکنواختی ممکن نياز دارد، يک اشتباه 6 دقيقه ای در يک دوره زمانی 60 دقيقه ای معادل 10 درصد خطا خواهد بود. يکنواختی به اندازه نهر، نسبت به پيشروی، نامنظمی سطح خاک و سرعت نفوذ بستگی دارد. نسبت به پيشروی به صورت زير تعريف می شود:مدت زمان آبياری/ مدت زمان پيشروی آب =AR به فرصت زمانی مطلوب برای نفوذ کمبود رطوبت خاک (SMD)، «زمان آبياری» گفته می شود. در عمل، اين زمان برابر، کوچک ترين زمان فرصت نفوذ در کرت يا شيار است. «فرصت نفوذ» مدت زمانی است که آب با سطح خاک در مزرعه در تماس است. در مواردی که از نهرهای بزرگ به صورت نوبتی استفاده می شود، نياز به کارگر آبياری کم است. به هر حال، بايد بتوان از اين کارگر در منطقه يا کارهای ديگر استفاده نمود. کار جسمی آبيار در اين روش آبياری تنها با باز کردن يک دريچه يا يک دهانه بدون تنظيم دبی کل، محدود می شود. براس سيستمی که خوب طراحی شده باشد، يک آبيار کم تجربه يا با اطلاعات نه چندان زياد کافی است اما سرپرست آبياری بايد دقيقاً روابط بين دبی جريان، مدت ابياری و کمبود رطوبت خاک (SMD) را درک نمايد. در سيستم های کرتی مسطح، به ويژه برای محصولات رديفی روی پشته، شيارها می توانند از هر دو انتها باز بوده و به نهرهای ثانويه متصل شوند. جريان آب شيارهای با سرعت پيشروی بالاتر، در نهر ثانويه انتهای کرت جمع آوری شده و سپس به درون شيارهايی که پيشروی در آن کندتر است، باز می گردد. اين کار، غير يکنواختی زمان غرقابی را کاهش می دهد. آب را می توان از هر دو سوی يک کرت مسطح تأمين نمود. آب را می توان از يک نقطه گوشه به کرت های متعدد نيز توزيع نمود. اين امر در هر دو جهت می شود. همچنين اين کار ممکن است به کاهش طول نهر مورد نياز مزرعه بيانجامد. در زمين های مسطح، کرت ها معمولاً با آرايش منظم شبکه، با توجه به مرزهای مالکيت و تغييرات بافت خاک تنظيم می شوند. در زمين های شيب دار، طول کرت ها معمولاً در امتداد خطوط تزار قرار می گيرد . جريان آب به سمت پايين شيب تنظيم می شود. اگر کانال انتقال آب پايين تر از سطح زمين باشد، با استفاده از بند، سطح آب را برای توزيع آب کنترل می کنند. از اين کانال می توان، هم برای آبياری کرت و هم به عنوان کانال زهکش سطحی استفاده نمود. هنگامی که از شيار و پشته در يک کرت استفاده می شود، آب تحت تأثير نيروی ثقل از نهرهای ثانويه بالا سر به درون شيارهای مجزا توزيع می شود. در اين حالت احتياجی به جداسازی جريان ورودی به کرت وجود نداشته و می توان آب آبياری را از يک ورودی واحد به درون زمين هدايت نمود. در صورت انجام صحيح امور زراعی، به دخالت آبيار نيز احتياجی نخواهد بود. در صورت زياد بودن جريان ورودی، انجام برخی اقدامات برای کنترل فرسايش در ورودی کرت ضروری است. به هر حال، سازه های استاندارد کنترل فرسايش نيز وجود دارند. در مواردی که کانال انتقال پايين تر از سطح تراز زمين باشد، هيچگونه فرسايشی روی نخواهد داد زيرا برای آبياری، سطح آب در کانال تا جايب که آب به درون شيارها يا کرت ها جاری شود، بالا آورده می شود. به منظور نيل به يکنواختی بالا، آب را می توان به سرعت در سطح کرت جاری نمود. اگر زمان لازم را برای پوشش کرت توسط آب در مقايسه با زمان غرقابی کوتاه باشد (نسبت پيشروی کم 1:4 تا 1:2) کرت بايد از يکنواختی نفوذ مطلوبی متناسب با دقت شيب بندس زمين و يکنواختی خاک برخوردار باشد. افزايش شيب در کرت، موجب تجمع آب در مناطق پست تر کرت برای مدت زمانی طولانی تر خواهد شد. تسطيح ناکافی يا صاف نکردن برخی شيب ها، ممکن است هزينه های اوليه را کاهش دهد، اما به طور کلی، موجب کاهش يکنواختی کاربرد آب می شود. نوسانات کوچک سطح خاک در حدود يک سانتيمتر، حتی در صورت تسطيح ليزری، می توانند موجب بروز عمق نفوذ غير يکنواخت با توجه به مقدار غرقاب شود. در يک کرت مسطح می توان عمليات کشاورزی را در هر جهت انجام داد. از آنجا که هر نهر آبياری قادر به آبياری کرت ها از دو طرف است، طول نهر کاهش می يابد. در هنگامی که از خطوط لوله زيرزمينی برای آبرسانی استفاده شود، طول کرت مانع عمليات کشاورزی نخواهد شد. احداث کرت های بزرگ با مقادير خاکبرداری و خاکريزی زياد معمولاً غير ضروری و به ندرت اقتصادی است. کرت های باريک را می توان حتی در زمين های نسبتاً شيب دار بر روی خطوط تراز احداث کرد. در اين صورت، هزينه ها بيشتر شده و سطح غير قابل کشت نيز به سبب ايجاد تراس های بزرگ، افزايش خواهد يافت. ميزان تسطيح به اندازه کرت و توپوگرافی منطقه بستگی دارد. معمولاً هر چه کرت کوچکتر باشد، عمليات تسطيح نيز کمتر خواهد بود، اما در اين گونه کرت ها استفاده از ابزار کنرل ليزری تسطيح بسيار دشوار است. اندازه کرت ها از چند متر مربع (کل 3-2) تا 10-15 هکتار متغير است. اندازه و طول کرت معمولاً تحت تأثير توپوگرافی منطقه، تغييرات بافت خاک، نفوذپذيری، عمق خاک سطح الارض (هنگامی که تسطيح زيادی صورت می گيرد) اندازه نهر موجود، شيب و ماشين آلات و ادوات موجود کشاورز محدود می شود. از ديدگاه طراحی، يکنواختی خاک، سرعت نفوذ، اندازه نهر موجود و نيز فرسايش پذيری خاک، طول کرت را محدود را می سازد. در کرت های بزرگ بايد انحنای زمين را نيز در تسطيح مدنظر قرار داد، چرا که يک سطح افقی از انحنای زمين تبعيت نمی کند. شکل 3-2- آبياری کرتی دست ساز همراه با جوی و پشته در مقايس کوچک به طور کلی روش های کرتی برای عمق کمينه آب طراحی می شوند. با بزرگ شدن نسبت پيشروی آب، استفاده از حجم کم آب ناکارآمد خواهد بود. در برخی موارد، در صورت استفاده از حجم کم آب، تمامی کرت از آب پوشيده نخواهد شد. عمق های آبياری معمول برای محصولات زراعی 70-100 ميليمتر است. برای حفظ نسبت پيشروی مطلوب با مصرف آب کمتر می توان از کرت های کوتاه تر استفاده نمود. با مصرف بيشتر آب، توزيع يکنواخت آب بهتر انجام خواهد گرفت، اما اين امر ممکن است موجب نفوذ عمقی بيش از حد يا زمان غرقابی طولانی تر گردد. دستيابی به عمق های ابياری کوچکتر 30-50 ميليمتر در برخی خاک ها، در کرت های پشته دار با جويچه های باريک و پشته های پهن با استفاده از فنون غرقابی که در بخش روش غرقابی توضيح داده خواهد شد ممکن می گردد. ابعاد کرت بايد با توجه به سرعت نفوذ و دبی ورودی موجود طراحی شود. الگوی کشت، عمق کاربرد آب، يکنواختی مطلوب، دبی ورودی و ساير موارد عملی نيز می توانند موجب محدوديت اندازه و طول کرت شوند. در خاکهايی با بافت درشت و قدرت نفوذپذيری بالا، طول کرت نبايد از 100 متر تجاوز کند. برای خاک هايی با بافت متوسط تا ريز معمولاً از طول 400 متر استفاده می کنند. برای خاک هايی با نفودپذيری نهايی بسيار کم به زهکشی سطحی برای کنترل اب مازاد احتياج است. روش غرقابی برای اين گونه خاک ها مناسب تر است. کرت های کوتاه، رسيدن به نسبت های پيشروی کوچک (بين 25/0 تا 35/0) را ممکن می سازند. اين نسبت ها موجب يکنواختی مناسب تر توزيع می شوند. دبی ورودی موجود، عرض لازم کرت را برای تأمين دبی ورودی واحد قابل قبول، تعيين می کند. به سبب وابستگی نسبت به پيشروی و يکنواختی به طول کرت، دبی ورودی واحد بر آنها نيز اثر می گذارد.

آبياری نواری
آبياری نواری (روی خطوط تراز، شيب دار و هدايت شده) نوار شيب داری از زمين را شامل می شود که ضرورتاً در جهت عرض نوار مسطح بوده و برای جلوگيری از پخش و فرار جانبی آب به وسيله مرزهايی (خاکريز، خاک پشته، پشته و ...) محدود شده است. مرزها معمولاً برای تسهيل عمليات شخم زنی، به صورت موازی احداث می شوند. اما اين مورد برای آبياری، به ويژه برای نوارهای روی خطوط تراز الزامی نيست. دبی نسبتاً بزرگی از بالا دست نوار پيش می رود. پساز آن که بين تمامی عوامل مربوط (دبی واحد ورودی، کمبود رطوبت خاک، سرعت نفوذ، زمان پسروی و طول نوار) ارتباط مناسبی برقرار شد، اگر هدف حذف رواناب باشد، جريان آب در خاک های با نفوذپذيری کم هنگامی که جبهه پيشروی آب حدود 6/0 طول کرت را طوی کرده باشد در خاک هايی با نفوذپذيری زياد پس از طی 9/0 طول نوار قطع می شود. انتهای پايينی نوار با رواناب موقتی ذخيره شده در بالا دست ابياری می شود. می توان مقدار ناچيزی رواناب (حدود 10 درصد) داشت و دو انتهای بالايی و پايينی غالباً نسبت به بخش ميانی کمتر آبياری می شوند. برای رسيدن به اين حد، لازم است که ترکيب ويژه ای از تخليه رطوبت خاک و دبی جريان به وجود آيد.

روش آبياری نواری دارای انواع بسياری است که مختصراً در زير ارايه می شوند:
نوارهای روی خطوط تراز.
در اين روش، نوارها با شيب طولی کم، موازی با خطوط تراز طراحی می شوند، اين نوارها معمولاً برای کاهش عمليات تسطيح و ايجاد پشته های کوچک و باريک و احداث می شوند. اين نوارها، به طور معمول مستقيم نيستند، بلکه خط تراز را دنبال می کنند.

نوارهای شيب دار.
در اين روش، نوارها با شيب يکنواخت در جهت طولی و معمولاً با شيب صفر در جهت عرضی (عمود بر جهت جريان) تسطيح می شوند. عمليات احداث نوارهای شيب دار نسبت به ساير انواع آبياری نواری به جابجايی مقادير بيشتری خاک نياز دارد. تغييرات کوچک در شيب طولی و جانبی قابل چشم پوشی است. اين روش معمول ترين شکل آبياری نواری جديد است زيرا که امکان تسطيح زمين در آن با استفاده از تجهيزات ليزری امکان پذير است.

نوارهای هدايت شده.
در اين روش، حجم عمليات تسطيح کمتر بوده و در خاک های کم عمق و توپوگرافی غير يکنواخت به کار برده می شود. نوارها تقريباً به صورت مستقيم و در جهت شيب، با تبعيت از توپوگرافی زمين، با عمليات خاکبرداری و خاکريزی کم و معمولاً عرض باريک برای کاهش يا حذف شيب عرضی طراحی می شوند. ابعاد نوار غالباً چنان اصلاح می شوند که با توجه به منحنی پسروی آب، حرکت آب در آن بيشتر شبيه آبياری شياری باشد تا نواری. شکل 3-2- آبياری نواری همراه با مرزهای مرتفع، (ديواره های کوتاه افقی از حرکت آب به شکل غير دلخواه جلوگيری می کنند)در تمامی انواع آبياری نواری، سطح زمين غرقاب می شود. اين مسأله در برخی خاک های به توليد قشر سخت می انجامد. چنين لايه سختی مانع جوانه زنی دانه ها خواهد شد. برای برخی گياهان ، خيس شدن گياه با توجه به قارچ ها و بيماری هايی که در اين زيست محيط رشدمی کنند مخرب است. اين مسأله در خاک هايی با بافت ريزتر که رطوبت را برای دوره طولانی در خود نگاه می دارند، مشکلات بيشتری به همراه خواهد داشت. تمامی گياهانی را که عوامل زراعی بالا در آنها محدوديتی ايجاد نمی کند می توان به روش نواری آبياری نمود. گياهان زراعی رديفی مثل غلاف، علوفه، گياهان مرتعی و گياهانی که روی زمين صاف کاشته می شوند مثل باغ ميوه و تاکستان که درون نوار يا وسط و يا در لبه آن کاشته می شونند را می توان بدين شيوه، به آسانی آبياری نمود. غرقاب شدن مکرر پايين دست نوارهای با انتهای بسته برای محصولات مخرب است، به ويژه اگر شرايط غرقابی برای مدت زمانی بيش از چند ساعت ادامه يابد و خاک نيز ريز بافت باشد. گياهان يک ساله که ريشه آنها به تدريج رشد می کند و در نتيجه کمبود مجاز رطوبت آنها نيز متغير است، را تنها در صورت تعديل بازده کاربرد و با استفاده از خطوط آبرسانی تکميلی و اضافی می توان به روش نواری آبياری کرد. علت اين امر، تغييرات بسيار در کمبود رطوبت خاک و مديريت آبياری در دوره رويش گياهان يکساله زراعی است. آبياری نواری برای گياهان مرتعی، يونجه، باغات ميوه، تاکستان ها و ساير گياهانی که کمبود مجاز رطوبت (MAD) ثابتی دارند، بسيار مناسب است. آبياری نواری پيچيده ترين روش آبياری سطحی است. با وجود آن که اين روش می تواند دارای بازده کاربرد بالايی باشد، ولی در عمل بازده کاربرد بالا به ندرت حاصل می شود. اين امر به سبب عدم آگاهی کافی از نياز واقعی کمبود مجاز رطوبت خاک (MAD)، (در مرحله طراحی) در برابر کمبود رطوبت خاک (SMD) در زمان آبياری، مشکلاتی در تنظيم دبی ورودی و قطع جريان در بهترين زمان است. رويش گياه و سرعت نفوذ در طول فصل رويش تغيير می کند در حالی که سرعت نفوذ نهايی و منحنی پسروی تغيير نمی کند. طول، عرض نوار، مدت و دبی جريان عوامل مديريتی قابل کنترل هستند. يکنواختی توزيع (DU) معمولاً در صورت موازی بودن منحنی پيشروی دبی ورودی با منحنی پسروی مخصوص هر نوار، دست يافتنی است. از آنجا که سرعت نفوذ در طول فصل آبياری تغيير می کند، در هر نوبت آبياری مدت زمان لازم تفاوت خواهد داشت. دبی ورودی زياد، امکان پوشش وسيع بسياری از نوارها را در يک زمان فراهم می کند و موجب افزايش بازده نيروی کارگری می گردد. دبی بالا به سيستم توزيع بزرگتر و با هزينه سرمايه ای بيشتر احتياج دارد. نيروی کارگری مورد نياز برای روش آبياری نواری معمولی با جريان کم که در آنها از سيفون استفاده می شود، قابل توجه است. استفاده از دريچه در نهرها، شديداً حجم کار تنظيم آب را کاهش می دهد اما آبيار همچنان بايد برای هر بار تنظيم يکبار وارد مزرعه شود. اگر دبی نهر زياد باشد و بر اساس طراحی از سيستم های مناسب کافی کنترل آب به تنظيمات استفاده شده باشد، به نيروی کارگری بسياری کمی نياز خواهد بود. استفاده از خطوط لوله نيز ممکن است مطلوب و اقتصادی باشد. در اين حالت کنترل آبياری 250 تا 400 هکتار توسط يک کارگر با باز و بسته کردن تعداد محدودی دريچه يا فلکه امکان پذير است. اگر از مخزن تنظيمی يا استخر ذخيره آب نيز استفاده شود، زمان و مدت آبياری در اختيار بوده و امکان بهره گيری از دبی های بزرگ نيز وجود خواهد داشت. در صورت وجود دبی های بزرگ و قابل تنظيم، زمين های بسياری را می توان به طور متوالی و همزمان آبياری نمود.عمليات تسطيح زمين های با توپوگرافی نامنظم و خاک های کم عمق به خوبی صورت نمی گيرد. در چنين شرايطی استفاده از نوارهای هدايت شده در جهت شيب يا نوارهای موازی خطوط تراز (تراسها) امکان پذير است. در مواردی که نوار با شيب عرضی باشد (نوارهای موازی خطوط تراز) به ويژه در خاک هايی که در اثر خشکی سله می بندند يا خاک های شنی فرسايش پذير، خطر شکسته شدن پشته ها وجود دارد. در روش های نواری در صورت عدم استفاده از پوشش گياهی مناسب يا کوتاه نکردن طول نوارها در جهت شيب، خطر فرسايش در اثر آبياری يا بارندگی وجود خواهد اشت. در آبياری نواری می توان برای کاهش يا حذف روان آب، شيب سطحی را در انتهای نوار کاهش داد يا حتی آن را تراز کرد، و يا می توان انتهای نوار را بست. به هر حال ممکن است هر رفت رواناب به نفوذ عمقی تغيير شکل دهد. بايد دقت نمود که آب برای مدت طولانی در نوار جمع نشود. در تناوب کاشت گياهان رديفی و يونجه يا گياهان علوفه ای، تنظيم شيب زمين در دو جهت با مقادير مختلف، مطلوب است. گياهان متراکم را می توان در جهت شيب تندتر آبياری نمود و گياهان رديفی که به صورت جوی و پشته کشت می شوند را می توان در جهت شيب ملايم تر آبياری کرد. چنين طرحی به توزيع آب در دو جهت مزرعه احتياج دارد که اين امر موجب افزايش هزينه می گردد.نياز به عمليات تسطيح در آبياری نواری از آبياری کرتی کمتر بوده و به اندازه قطعه زراعی و طراحی بستگی دارد. طراحی شيب دو طرفه (طولی و عرضی) همانند استفاده از نوارهای هدايت شده، حجم خاک جابجا شده را کاهش می دهد. ايجاد شيب های تقريباً هماهنگ با توپوگرافی زمين نسبت به ايجاد شيارهای معين از پيش تعيين شده بسيار اقتصادی تر است. تفاوت ناچيزی بين تواناييهای شيب های 002/0 و 003/0 وجود دارد. علاوه بر اين در نوارها با سکوی باريک (تراس کم عرض) حجم خاک جابجا شده نسبت به نوارهای پهن تر با پشته های بلندتر کمتر است. شيب های طولی يا عرضی متغير، در صورت تغييرات ملايم (002/0 به 003/0) موجب حفظ توازی منحنی های پيشروی و پسروی شده و هزينه های آماده سازی زمين را کاهش می دهند. در خاک های ناهمگن در صورتی که عمق خاکبرداری در برخی مناطق زياد باشد، برداشت و جايگزينی خاک سطحی به منظور دستيابی به شرايط سطحی يکنواخت تر، موجب افزايش بازده آبياری خواهد شد. بديهی است که بايد توجه نمود که هزينه های لازم، به ويژه در صورت زياد بودن حجم عمليات خاکی، احتمالاً اجرای اين طرح در مقابل ساير روش های آبياری غير اقتصادی می سازد. مشکلات طراحی ابعاد نوارها به منظور همخوانی با محدوديت های سرعت نفوذ، دبی ورودی، کمبود مجاز رطوبت خاک (MAD) تأخير جريان و شيب در اراضی با مرزهای مشخص تشديد می شود. با تغيير مقادير کمبود مجاز رطوبت خاک (MAD) يا پذيرش بازده کمتر می توان از تغيير زياد طول نوار پرهيز کرد. از نوارهای کوتاه می توان برای آبياری سبک و از نوارهای بلند برای آبياری های سنگين استفاده کرد اما از هر دو (آبياری سبک و سنگين) نمی توان با بازده بالا در يک نوار واحد استفاده کرد. تأمين آب اضافی در وسط طول نوار به شکل مؤثری آن را کوتاه خواهد کرد. در صورت نياز به نوارهای بسيار کوتاه، بهتر است که از آبياری کرتی يا رديفی استفاده شود. در غير اين صورت رواناب زيادی روی خواهد داد. برای خاک های با سرعت نفوذ پذيری بالا نمی توان از نوارهايی به طول بيش از 100 متر استفاده کرد. در نفوذ پذيری پايين لازم است نوار برای تأمين مدت آبياری لازم جهت نفوذ کافی آب، 800 تا 1000 متر انتخاب شود. همچنين ميزان دبی ورودی نيز بايد تغيير کند. استفاده از ابعاد و دبی های غير دلخواه عملی بوده اما موجب نفوذ يکنواخت و ظرفيت نگهداری آب يکسان در منظقه ريشه در واحدهايی که به مديريت مشابه نياز دارند. به ويژه در جهت شيب بسيار مطلوب است. در خاک های سله بسته که ترک ها بايد قبل از پيشروی جريان پر شوند، حداقل آب مورد نياز، کمی بيش از حجم آب لازم جهت پر شدن ترک ها، برآورد می شود تغيير مقادير کمبود رطوبت خاک و اندازه ترک ها در زمان آبياری اثرات مطلوبی در پی خواهد داشت. پس از پر شدن ترک ها سرعت نفوذ آشکارا کاهش خواهد يافت. در اينگونه اراضی آب حتی کمتر از نصف مقدار معمول، نفوذ کرده و طول نوار را می توان تا 1000 متر افزايش داد. در اين حالت منحنی های پيشروی و پسروی لزوماً به موازات يکديگر نخواهند بود. پشته های مرزی را می توان به صورت فصلی يا دائمی احداث نمود. فاصله پشته ها و هزينه احداث به عمليات زراعی مانند فاصله گياهان، عرض ماشين آلات و دبی ورودی بستگی دارد.

غرقابی دائم (کرت برنج)
آبياری به روش غرقابی دائم روشی است که طی آن آب به صورت دائم يا متناوب وارد زمين شده و خاک را به طور دائمی غرقاب می سازد. برای نگهداری آب در کرت هايی مسطح يا نسبتاً مسطح، مزرعه با پشته هايی تقسيم شده و معمولاً در شيب ها، زمين سکوبندی می شود. از روش آبياری با جريان دائم معمولاً برای برنج که به شرايط اشباع و غرقابی نياز داشته و يا می تواند خود را با آن وفق دهد استفاده می شود. گياه معمولاً در سطوح صاف کشت می شود. در بسياری از مناطق، در سيستم های جريان دائم، اراضی پايين دست با آب خارج شده از زمين های بالا دست آبياری می شوند. اين آب، افت حاصل از نشت و تبخير و تعرق در زمين های پايين دست را تأمين می نمايد. در صورت که از آبراهه های مجزا برای هر قطعه استفاده شود، کنترل بهتر آب امکان پذير است. اين امر در طول دوره آبياری نيز حائز اهميت است، چرا که با کاشت گونه های مختلف گياهی در هر قطعه زمين، نياز آبی در هر زمان متفاوت خواهد بود. سيستم توزيع آب بايد قادر به هدايت و کنترل سرعت های متغير جريان برای آبياری زمين های مختلف در زمان ها متفاوت باشد. به سبب سرعت بالای نفوذ در آغاز آبياری، سرعت بالای جريان در اين هنگام بسيار حائز اهميت است. روش غرقابی دائم در زمين هايی با سرعت نفوذپذيری کم از کارآيی بالايی برخوردار است. به طول معمول، با ايجاد لايه ای نفوذناپذير در اثر فعاليت های زراعی در شرايط اشباع، در طی ساليان متمادی، نفوذ عمقی محدود خواهد شد. در صورت تشکيل شخم لايه زير سطحی و يا استقرار يک سفره زيرزمينی، همگن بودن خاک، به طور معمول موضوع مهمی نخواهد بود. در مزارع دائماً غرقابی، پس از آبياری اوليه زمين جريان مداوم آب با سرعت کم به شکلی که تنها برای تأمين نياز آبی کافی باشد، وارد زمين می شود. در برخی مناطق، آب به صورت دوره ای تأمين می شود. تا زمانی که عمق آب در سطح خاک در فاصله دو آبياری کافی باشد، اثرات آبياری دوره ای اندک خواهد بود. در آبياری مداوم، دبی های جريان کوچک هستند. در آبياری متناوب از جريان های بيشتر برای دوره های کوتاه استفاده می شود. آبياری های متناوب با نوسان عمق آب، امکان ذخيره بارندگی را فراهم نموده و در عين حال شرايط غرقابی دائم نيز حفظ خواهد شد. کرت ها و زمين های تسطيح نشده را می توان برای آبياری به روش غرقابی دائم به اشکال و قواره های مختلف تقسيم کرد. اندازه کرت، در درجه نخست توسط توپوگرافی منطقه و سپس توسط ساير شرايط اجرايی محدود می شود و يکنواختی خاک بر آن اثرگذار نيست. در صورت امکان، پشته های طويل به موازات يکديگر احداث می شوند چرا که قطعه بندی به اين صورت موجب تسهيل عمليات مکانيزه و تسطيح ليزری اراضی می شود. احداث پشته ها و کنترل سازه ها به مديريتی ماهر نيازمند است. استقرار نامناسب پشته ها، يا عدم کنترل صحيح سازه ها، کارآيی روش را کاهش خواهد داد. پشته ها ممکن است دائمی باشند و يا اين که به منظور تسهيل عمليات برداشت هر سال تخريب و بازسازی شوند. در برخی مناطق به منظور حفاظت از فرسايش، نشت و کنترل علف هرز، پشته ها را با نوارهای پلاستيکی می پوشانند. امواج آب ناشی از باد موجب فرسايش پشته ها شده و لزوم عمليات نگهداری را تشديد خواهند کرد. تسطيح کامل زمين بسيار حائز اهميت است. زمين های تسطيح شده، يا به صورت کرت های کاملاً هموار درآمده يا شيب بسيار کم داشته و يا دارای اختلاف تراز کوچکی در طول زمين هستند تا ضمن تأمين عمق غرقابی مناسب (نه خيلی عمق و نه خيلی کم عمق) امکان زهکشی اراضی در هنگام برداشت محصول را فراهم سازند. شکل 3-4 آبياری برنج به روش غرقابی دائم را در مقايس کوچک در زمينی که تسطيح ليزری استفاده می کنند. در مواردی که تراس بندی اراضی مورد نياز باشد، پشته ها نيز با کنترل ليزری احداث می شوند. در صورت استفاده از چنين ابزاری، عمليات حفاظت ماهرانه ای مورد نياز خواهد بود. حجم خاک جابجا شده در تسطيح اراضی برای آبياری به روش غرقابی دائم معمولاً از 200M3/ha تجاوز نمی کند. در صورت پيروی شيب کرت از شيب زمين و يا استقرار پشته ها بر خطوط تراز، حجم عمليات خاکی بسيار ناچيز خواهد بود. در مناطقی که برای تسهيل عمليات زراعی کرت های بزرگتر مدنظر هستند، تمامی ابعاد عمليات تسطيح نيز افزايش خواهد يافت. سطوح هموار برای برخی فرايندهای رشد و يا برای ساير گياهانی که در تناوب با برنج به صورت کرتی آبياری می شوند، ضروری است. ارتفاع پشته ها بايد برای تسهيل انتقال آب از يک کرت به کرت ديگر و کاهش فرسايش آبی، کوتاه انتخاب شوند. اين امر استفاده اقتصادی از اين روش را در مناطق مختلف محدود می سازد. بسياری از زمين های قديمی در شيب های تند دارای پشته های بلند بوده و با شرايط کارگری و مکانيزه جاری هماهنگ نيستند. شکل 3-4- غرقای دائم مزرعه کوچک برنجمديريت روش ابياری غرقابی دائم شامل تسطيح پيش از آغاز فصل زراعی، احداث اوليه پشته ها و سازه های کنترل آب، غرقاب کردن اوليه زمين و نهايتاً حفظ عمق مناسب آب در مناطق غرقابی و تأمين جريان آب کافی با هدر رفت ناچيز است. برای فراهم آوردن شرايط برداشت وجود شکلی از زهکشی سطحی برای برنج است. علاوه بر اين، زهکشی سطحی می تواند در صورت بارندگی در فصل رشد و در خاک های سنگين، و به ويژه برای گياهان زراعی (غير برنج) آب اضافی را از زمين خارج کند.

ماندابی (پر و خالی کردن آب)
آبياری به روش ماندابی (پر کردن با آب و زهکشی) يکی از انواع آبياری غرقابی دائم است اما سطح خاک متناوباً از آب پر و خالی می شود. از روش ماندابی تنها می توان برای آبياری گياهانی استفاده کرد که مقاون به غرقاب شدن موقت در دوره های مشخص آبياری باشند. آبياری در اين روش با پر کردن حوضچه ها از آب و حفظ آن تا هنگامی که نفوذ عمقی مطلوب تأمين شود انجام می گردد. اين روش برای خاک های با سرعت نفوذ کم و اراضی با شيب ناچيز مناسب است. از اين روش در اراضی بزرگی که وسعت آنها به 16 هکتار می رسد و اختلاف ارتفاع 3/0 متر داشته اند استفاده شده است. در اين روش، کنترل رواناب برای خارج کردن آب اضافی کرت ضروری است. با تخليه آب اضافی از يک دريچه از يک دريچه خروجی مقدار يا عمق آبياری مورد نظر کنترل می شود. مدت آبياری عامل بسيار مهمی برای دستيابی به بازده بالای کاربرد است و برای تأمين يکنواختی بالا، همانند آبياری نواری، منحنی های پيشروی و پسروی بايد تقريباً موازی باشند. اين مسأله در دوره های غرقابی طولانی مدت مهم نبوده اما در دوره های کوتاه مدت و آبياری سبک در کرت های مسطح بسيار مؤثر است.روش ماندابی باری آبياری های سنگين مناسب بوده و می توان از آن برای آبشويی اراضی کوچک با تسطيح ضعيف يا شيب دار استفاده نمود. آبياری شياریشيارها مجازی شيب داری هستند که در خاک ايجاد می شوند. در اين روش، آب به سمت پايين شيار جريان يافته و به خاک نفوذ می کند. در صورت بيشتر بودن مدت زمان پيشروی (Tadv) از زمان پسروی (Tr) مدت زمان نفوذ آب در بالا دست شيار (زمان آبياری،Ta) بيشتر از انتهای آن، (زمان نفوذ در انتهای پايينی، Ti) خواهد بود. زمان پسروی در اراضی شيب دار معمولاً کوچک است، اما در شيب های کم و خاک هايی با نفوذپذيری ناچيز حائز اهميت خواهد بود. به منظور تضمين نفوذ کافی آب در انتهای شيار، وجود رواناب اجتناب ناپذير بوده، بنابراين ممکن است پيش بينی سيستم بازگشت جريان ضروری باشد. نفوذ معمولاً فرآيندی آرام است که به صورت افقی و عمودی در محيط خيس شده شيار روی می دهد. با فرض يکنواختی خاک و تسطيح صحيح زمين،

سه مورد سخت افزاری بسيار مهم که موجب سهولت و کارآيی بيشتر آبياری شياری می شوند عبارتند از:
1- سيستم بازگشت جريان آب پايين دست شيار که شامل يک مخزن آب نيز می شود.
2- شيارهای کوتاه برای کسب نسبت پيشروی قابل قبول
3- جريان متغير بزرگ برای تأمين آب ورودی.
شيارها دارای اشکال گوناگونی هستند. اکثر آنها V شکل، ذوزنقه ای، سهمی بوده و يا دارای اشکال پهن و مسطح با عرض خيس شده بين 15 تا 75 سانتی متر يا بيشتر هستند. شيارها برای کاشت گياهان رديفی و باغات يا تاکستان ها بسيار مناسبند. تناسب اين روش برای مزارع يا محصولاتی که عمليات زراعی آنها به عبور تراکتور در ميان شيارها نياز دارد، کمتر است. از شيارهای باريک و شيارهای کم عمق لبه پهن می توان در کاشت محصولات زراعی کوتاه برای رفع برخی از مشکلات زراعی استفاده نمود. از شيارها همچنين می توان برای آبياری درختچه های مو با اندام هوايی بزرگ يا گياهانی که نبايد بر روی خاک مرطوب پهن شوند (مانند خربزه و هندوانه) استفاده نمود. با بزرگ شدن گياه، تاک ها را می توان به خارج از شيار هدايت نمود. همچنين می توان جايگاه شيار نسبت به گياه را تغيير داده و با رشد گياه، شيار پيشين را رها ساخت و يا می توان با توسعه سيستم ريشه از شيارهای جايگزين يا شيارهايی با پهنای زياد که دور از گياه حفر شده اند استفاده نمود.آبياری گياهان زراعی کوتاه که بذر آنها در عمق کم قرار می گيرد به تسطيح دقيق سطح زمين احتياج دارد چرا که در نقاط پست موجب سله بستن خاک و نقاط مرتفع باعث خشک شدن خاک خواهد شد که در آن صورت دانه ها از رطوبت کافی برای جوانه زنی برخوردار نخواهند شد. شکل و فاصله شيارها را می توان به گونه ای تنظيم کرد که در بين آنها مقادير قابل توجهی خاک خشک برای ايجاد مسيرهايی با فواصل بيشتر يا ايجاد بسترهای تخت باقی بماند. فاصله بين شيارها و شکل آنها معمولاً با توجه به فاصله ادوات به کار برده شده در عمليات زراعی و تراکم ايده آل گياه تعيين می شود. هر گاه آبياری با تواتر زيادتر و عمق کمتر مطلوب باشد، آبياری يک در ميان شيارها با کاربرد متناوب آب در يکی از دو شيار مجاور رديف گياه در هر آبياری، روش مناسبی برای آبياری گياهان رديفی به شمار می رود. بدين ترتيب هر رديف گياه در نصف دوره متناوب، در يکی از دو شيار مجاور آب دريافت می کند و می توان با همان دبی، در هر نيم دوره تناوب، وسعتی دو برابر قبل را آبياری نمود. با استفاده از تجهيزات مناسب و نيمه خودکار توزيع آب، می توان نياز کارگری را به کمترين مقدار رسانيد. در صورت سله بستن خاک ها، آبياری يک در ميان شيارها ممکن نخواهد بود. چرا که آب از خلال شکاف ها به داخل شيار خشک مجاور نفوذ خواهد کرد. مدت آبياری با مدت کاربرد آب بايد شامل زمان لازم برای تأمين نفوذ عمقی مطلوب در انتهای شيار، به علاوه زمان پيشروی منهای زمان پسروی (در صورت وجود) باشد، فاصله ميام داغ آب شيارهای مجاور نبايد از دو برابر فاصله ای که نفوذ افقی آب در دوره آبياری در انتهای شيار طی می کند تجاوز نمايد. بايد توجه داشت که ممکن است تمامی خاک سطحی موجود بين شيارها مرطوب نشود، اما خاک زير سطحی در اين فاصله به مقدار کافی مرطوب شود. فاصله ميان داغ آب را می توان با تغيير شکل شيار يا تغيير فاصله بين مراکز شيارها تنظيم نمود. اين تغييرات به شدت بر سرعت نفوذ و مدت زمان آبياری اثر خواهد گذاشت. نمونه يک روش آبياری شياری با آبياری يک در ميان رديف ها و استفاده از سيفون در شکل 5-3- نشان داده شده است.

تفاوت نسبی ميان فرصت نفوذ آب به ابتدای شيار (Ta) فرصت نفوذ در انتهای شيار (Ti) و عمق نفوذ مربوط به آن، به وسيله نسبت پيشروی توصيف می شود؛ AR=Tadv/Ti، در خاکهای ترک نخورده اين نسبت به توزيع آب مورد استفاده رواناب، نفوذ عمقی و ذخيره در خاک در شرايطی بستگی دارد که کفايت آبياری به مقدار 100 درصد رسيده باشد. تغييرات در کمبود مجاز رطوبت خاک (MAD) فاصله شيارها، شکل شيارها، تراکم خاک، استفاده مجدد از آب شيب، اندازه دبی ورودی، مسدود ساختن انتهای شيار و سيستم های بازگشت جريان، بر سرعت نفوذ و مدت مطلوط رواناب در انتهای شيار (Ti) اثر می گذارد. يکنواختی و کارآيی سيستم را می توان با ايجاد تغييراتی در سرعت نفوذ و بسياری از عوامل مربوط به آن وبه ويژه اندازه دبی ورودی (AR) بهبود بخشيد. رواناب و نفوذ عمقی، نسبت به تغييرات AR و بسياری از عوامل مؤثر بر آن، واکنش نشان می دهند
.
+ نوشته شده توسط رضا در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 22:34 |

مقدمه

ازدیاد روز افزون جمعیت و به تبع آن افزایش نیاز بشر به مواد غذایی، استفاده بهینه و علمی از منا بع موجود در بخش کشاورزی را اجتناب ناپذیر ساخته است . مهار آبهای سطحی ، استفاده اصولی از منابع آبی موجود و کاهش تلفات آن ، بررسی و شناخت دقیق منابع خاک جهت کاهش یا رفع محدودیت ها و همچنین ارائه راهکارهای مناسب و علمی به منظور افزایش بهره وری آنها و ... از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد . اکنون زمان آن فرا رسیده است که کشاورزان و باغداران با آموزش روش های علمی و عملی ، علاوه بر استفاده از دانش بومی ، با بکارگیری شیوه های جدید از منابع موجود استفاده بهینه نمایند که در همین راستا در این نشریه سعی شده است تا  چگونگی ایجاد و توسعه باغات دیم در اراضی شیب دار و کم بازده توضیح داده شود که اجرای این روش علاوه بر حفاظت از منابع آب و خاک موجود و جلوگیری از فرسایش خاک باعث افزایش تولید در واحد سطح و به تبع آن افزایش سطح در آمد بهره برداران می گردد.

اصول کاشت درختان میوه در اراضی دیم

به طور کلی در کاشت درختان میوه در اراضی دیم نکات زیر بایستی همواره مورد توجه قرار گیرد:

1-    ایجاد شرایطی که به خاک امکان دهد تا آب بیشتری را درخود جذب و ذخیره کند.

2-  هدایت جریان هرز آب های اطراف محل کاشت به طرف چاله هایی که درخت در آن غرس  شده است

3- فراهم کردن شرایط مطلوب ریشه دوانی برای درختان از طریق شکستن و از بین بردن لایه های سخت خاک مسیر ریشه و افزایش حجم خاک در اطراف ریشه ها.

4- استفاده از پرلیت یا پوشال برنج یا مواد جاذب الرطوبه مصنوعی در گوشه ای از داخل چاله به منظور جذب و نگهداری رطوبت در  محیط اطراف ریشه.

5- استفاده از پوشش های پلاستیکی در اطراف سایه انداز درختان ،خصوصاً پس از آخرین بارندگی منطقه به منظور حفظ رطوبت موجود در اطراف و محیط ریشه ها.   

استفاده از پوشش پلاستیکی در سایه انداز درخت

مراحل احداث باغات دیم

1- انتخاب اراضی :

برای این منظور ، اراضی دولتی قابل واگذار و بهره برداران علاقه مند به احداث باغ توسط کارشناسان باغبانی با استفاده از دستگاه GPS  ، ( سیستم موقعیت یاب جهانی )  از نظر ارتفاع ، درصد شیب ، جهت شیب ، نوع خاک ، راههای ارتباطی و دسترسی به آب آبیاری تکمیلی و ... ارزیابی شده و اراضی بسیار مستعد  انتخاب می گردد .

 

2- آزمایش خاک:

در این مرحله نسبت به نمونه برداری خاک اقدام می گردد. به این ترتیب که از هر قطعه تقریباً یک هکتاری سه نقطه انتخاب و در هر نقطه چاله ای به عمق 1 متر حفر و از هر چاله 3 نمونه به عمق های30-0 ، 60-30 و 90-60 سانتیمتر برداشت می شود. و خاکهای حاصل از هر عمق را با هم مخلوط نموده و یک نمونه خاک برای تجزیه به آزمایشگاه خاک شناسی تحویل می گردد. بعد از حصول نتایج آزمون خاک تصمیم گیری در خصوص احداث  باغ دیم در قطعه مورد نظر امکان پذیر خواهد بود.

نمونه ای از جداول تجزیه خاک محل احداث باغ دیم

3 - تهیه نقشه کاشت:

به منظور محاسبه سطح زمین و تعداد نهال مورد نیاز، مشخص کردن محل غرس نهال و فواصل بین ردیف ها و روی ردیف ها، نقشه کاشت با استفاده از دوربین (  یا بصورت دستی  ) تهیه  می گردد. که با توجه به بررسی های بعمل آمده جدول زیر برای فواصل کاشت درختان و تعداد آنها در هر هکتار برای استان اردبیل توصیه می شود.

 

نام محصول

فاصله کاشت

تعداد در هر هکتار

بادام

7*7

200

انگور

6*5/5

300

گل محمدی

5*4

500

انجیر

10*10

100

فندق

7*7

200

زرشک

8*6

200

اسطوخودوس

2*1

5000

جدول کاشت نهالها

 

4- چاله کنی:

به منظور فراهم کردن شرایط مطلوب ریشه دوانی برای درختان، شکستن و از بین بردن لایه های سخت مسیر ریشه و افزایش حجم خاک در اطراف ریشه ها و ایجاد بستر مناسب با حجم کافی،کار چاله کنی با استفاده از بیل مکانیکی یا دستی انجام می گیرد. ابعاد چاله به میزان 1 ×1× 1 متر می باشد. در جریان کندن چاله ها ،خاک سطحی به لحاظ بالا بودن میزان مواد آلی، رنگ تیره و مواد غذایی بیشتر  می باشد در یک طرف چاله ریخته شده و با خاک تحت الارض که خاکی فقیر با رنگ روشن می باشد مخلوط نمی گردد.  خاک زیرین در طرف دیگر چاله ریخته شده برای درست کردن بانکت ها استفاده می گردد و برای داخل چاله از خاک سطح الارض مخلوط با کود دامی پوسیده استفاده می شود بهتر است کندن چاله ها در پائیز صورت گیرد چون در این فصل فرصت کافی برای ذخیره رطوبت ناشی از نزولات جوی وجود دارد و کار غرس نهال در اواخر اسفند ماه – اوایل فروردین صورت می گیرد. (البته بهتر است برای کاشت گونه مو و انجیر عمق چاله بیشتر در نظر گرفته شود.)

 

چاله های کنده شده جهت کاشت نهال

 

5- تهیه نهال:

در تهیه نهال رعایت نکات زیر حائز اهمیت می باشد:

1-نوع نهال انتخابی دارای کیفیت مطلوب میوه دهی باشد.

2-هنگام تهیه ی نهال باید سعی شود کلیه نهال ها دارای ریشه قوی و سالم باشد.

3-از آنجائیکه در باغات دیم آب مورد نیاز ، فقط از طریق بارندگی تامین می شود لذا از گونه های مقاوم به کم آبی استفاده گردد. برگهای این گونه ها کوچک و کرکدار ، سیستم ریشه دارای  کارآیی خوب و پراکنش مناسب می باشد.

 

6-کاشت نهال:

 عملیات کاشت نهال بعد از سپری شدن سرمای زمستان و مساعد شدن هوا صورت می گیرد در هنگام کاشت نهال باید ابتدا ریشه را با یک قیچی تیز هرس کرد تا اولاً: سر ریشه اصلی قطع و گیاه تحریک به تولید ریشه فرعی بیشتری شود.

ثانیاً: سر ریشه ها که ا کثرا در اثر کنده شدن از خاک خزانه زخمی و به طور نامرتب قطع شده دارای یک سطح صاف گردد زیرا ریشه های زخمی و سر ناصاف سریعا مورد حمله انواع قارچها و باکتریها قرار می گیرند و از بین می روند ، در حالیکه اگر محل بریده شده صاف باشد به راحتی ترمیم می شود و از نفوذ عوامل بیماری زا جلوگیری می کند.

بعد از هرس ریشه آن را به ترتیب زیر ضد عفونی کرد :

در یک ظرف 20 لیتری   خاک باغچه، تفاله تازه گاوی و آب ریخته و مخلوط را کاملا به هم می زنیم تا یک دوغاب حاصل شود که در این دوغاب حدود 2 در هزار سم قارچ کش نظیر بنومیل یا کاپتان ریخته و نهال با ریشه هرس شده را یک بار در مخلوط تهیه شده وارد کرده و سپس می کاریم . برای کاشت نهال یک قسمت خاک سطحی سرند شده را با یک قسمت کود دامی پوسیده و یک قسمت مواد جاذب الرطوبه مخلوط و به شکل مخروطی در ته گودال می ریزیم سپس ریشه ها را بر روی این مخلوط مرتب کرده و روی آن را با خاک پوشانده و گودال را تا 30 سانتیمتری سطح خاک پر می کنیم. همچنین با توجه به نتایج آزمون خاک، نوع و میزان کودهای شیمیایی و عناصر ریز مغذی توصیه شده اضافه می شود.

طرز کاشت نهال در گودال ( به جهت قرار گرفتن پیوندک نسبت به جهت وزش باد توجه شود )

 

در کاشت نهال رعایت نکات زیر ضروریست

1- عمق کاشت باید طوری باشد که محل پیوند ( در نهال بادام ) دست کم چند سانتیمتر بالای سطح خاک واقع شود تا از ریشه دار شدن گیاه در بالای پیوند که ممکن است باعث خفگی آن گردد، جلوگیری به عمل آید .

2- در نقاطی که باد منظم می وزد، پیوندک باید روبه باد قرار گیرد تا از شکسته شدن گیاه در اثر باد جلوگیری گردد .

3- پس از انجام کاشت و پ کردن گودال ، باید با فشار دادن خاک اطراف نهال با پا یا بیل،  کاملا محکم کرد تا محفظه های هوا در اطراف ریشه ها باقی نماند.

4- به منظور ورود جریانات سطحی آب از اطراف محل کاشت (بانکت ها) در چاله و ذخیره آن بهتر است بعد از کاشت نهال، چاله ها تا 30 سانتی متری سطح خاک پر شوند یعنی سطح چاله ها پایین تر از سطح اطراف باشد.

5- باید بلافاصله پس از کاشت ، نهال را آبیاری کرد در غیر این صورت، درصد نهال هایی که اصطلاحاً نمی گیرند یعنی خشک می شوند بالا خواهد رفت . آبیاری نهال ها در شرایط دیم با استفاده از تانکر آبرسانی در سال اول کاشت حداقل 3 نوبت الزامی است . نوبت اول بلافاصله بعد از کاشت و نوبت بعدی در طول فصل تابستان که شدت نور خورشید و دمای خاک بالاست و بارش به حداقل می رسد صورت می گیرد .

6- به منظور حفظ رطوبت در محدوده ریشه ها ی نهال ، هدایت هرز آب های بین ردیف ها و اطراف چاله به محل گسترش ریشه و همچنین جلوگیری از رشد علف های هرز در سایه انداز نهال ها استفاده از پوشش های پلاستیکی الزامی است، برای انجام این کار پلاستیک به ابعاد1×1 متر تهیه شده و در وسط پلاستیک سوراخی تعبیه می گردد طوری که تاج نهال از سوراخ رد شود . بعد از غرس نهال و فشار دادن خاک ، پلاستیک در قسمت سایه انداز کشیده شده قسمتهای کناری پلاستیک زیر خاک گذاشته می شود تا توسط باد از سطح خاک کنده نشود. البته در صورت عدم دسترسی به پلاستیک لازم است در قسمت  سایه انداز نهال، سنگ چینی شود.

7- آبیاری تکمیلی :

یک نوبت آبیاری بلافاصله بعد از کاشت و 2 نوبت بعدی در طول فصل تابستان صورت می گیرد برای این منظور از تانکر های آبرسانی استفاده می شود آب مصرفی برای هر نهال غرس شده 30 لیتر می باشد.

8- سر برداری نهال به منظور ایجاد ورشد شاخه های فرعی امری ضروری به نظر می رسد در مورد نهال بادام سر برداری اولیه از ارتفاع 70 – 60 سانتی متری الزامی است . در مورد نهال انگور از آنجائی که در ته چاله کاشته می شود تنها یک شاخه قوی برای رشد کردن و سر آوردن از چاله کاشت لازم است .

 

9- واکاری :

در چاله هایی که نهال ها به نحوی ازانحاءخشک شده اند و اصطلاحا نگرفته اند بایستی اقدام به واکاری ( جایگزینی نهال جدید ) نمود واکاری در بهار سال دوم کاشت انجام می گیرد .

10- بانکت بندی :

 در اراضی شیب دار به منظور جمع آوری و ذخیره سازی آب باران و جلوگیری از جریان یافتن آبهای سطحی بر روی دامنه هاازبانکت های هلالی شکل استفاده می شود روش کار به این صورت است که بالاترین نقطه زمین مورد کشت ودرفواصل مورد نیاز،مسیررامشخص می سازند . فاصله نهال های کاشته شده روی ردیف باید مساوی فاصله بین ردیف ها و یا کمتر از آنها باشد . در تهیه دیواره بانکت از خاک زیرین چاله استفاده می شود و نحوه استقرار بانکت ها به صورتی است که انتهای یکی با وسط بانکت پائینی در یک راستا قرار می گیرند . ارتفاع لبه بانکت ها باید حداقل 40 سانتیمتر منظور گردد. برای جلوگیری از تخریب بانکت ها در اثر بارندگی و جریان آب بهتر است روی بانکت ها سنگ چینی شود.

11-نگهداری باغات دیم :

باغ دیم به مراقبت های ویژه ای نیاز دارد تا بتواند به نحو مطلوب رشد کرده و تولید محصول کند مهمترین این مراقبت ها عبارتند از :

الف – آبیاری : در سال اول کاشت، 3 نوبت آبیاری   ( 1 نوبت بعد از کاشت و 2 نوبت بعدی در ایام خشک فصل رشد )

در سال دوم بسته به میزان نزولات جوی 2 – 1 نوبت و در سال سوم تنها یک نوبت آبیاری الزامی است .

ب- کود دهی : مقدار کود های شیمیای در شرایط دیم نصف مقادیر توصیه شده در شرایط آبی می باشد. با توجه به آزمون خاک و با احتیاط کامل نسبت به کوددهی به روش شیاری یا چالکود  (  درقسمت سایه انداز نهال ها) در اواخر زمستان اقدام می گردد.

ج- هرس (پیرایش)

بادام : بایستی در چند سال اول به این درخت از طریق هرس یا پیراستن شکل مناسب داد و وقتی به بار نشست هرس را به حداقل رساند . حذف شاخه های جانبی و پایینی علاوه بر تحریک رشد ارتفاعی از تبخیر و تعرق و مصرف زیاد آب جلوگیری می کند.

انگور: درخت انگور علاوه بر هرس شکل دهی ، در دوران بلوغ باید مرتباً هرس شود تا با تولید شاخه های جوان میزان محصول افزایش یابد.

د- گرده افشانی : گرده افشانی عمدتاً توسط حشرات به ویژه زنبور عسل انجام می شود و بنابراین کندوگذاری در باغ برای تولید محصول ضروری است . تعداد کندو برای هر هکتار 5-1 عدد بالغ می شود در مورد بادام به علت ناسازگاری خاصی که این گونه گیاهی دارد کشت توام حداقل 3 رقم الزامی است.

و- سایر عملیات داشت: علاوه بر موارد ذکر شده ، نگهداری باغ دیم مستلزم انجام عملیات دیگری از قبیل مبارزه با جوندگان و به ویژه خرگوش در فصل زمستان ، مبارزه با بیماریها ، آفات علفهای هرز داخل چاله و بین ردیف ها ، استفاده از کود دامی ، پرلیت ، پوشال برنج به منظور جذب و نگهداری رطوبت در محیط اطراف ریشه ها ، متراکم کردن خاک و غیر قابل نفوذ نمودن آن در بین ردیف ها ، در بعضی موارد استفاده از تخته های چوبی  ویا سنگ اطراف چاله جهت جلوگیری از برخورد مستقیم نور خورشید به نهال های جوان ، مبارزه با سرمازدگی و غیره نیاز می باشد.

امید است با تلاش های بی قفه ، کلیه اراضی مستعد به باغ دیم تبدیل گردد تا از این طریق علاوه بر استفاده بهینه از اراضی دیم و افزایش تولید ، کمک شایانی به اقتصاد روستائیان گردد که این امر در نهایت منجر به اشتغال زایی و جلوگیری از مهاجرت روستائیان خواهد انجامید.

+ نوشته شده توسط رضا در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 22:18 |
تنوع گیاهان دارویی در ایران بیش از پنج برابر تمام گونه های اروپاست و این موجبات توجه بیش از حد تمام کشورهای جهان را به کشور ما فراهم ساخته است . بد نیست مثلا بدانیم که کشور آلمان بالغ بر ۷۰۰۰۰نوع دارو به صورت قرص و کپسول و آمپول و شربت با منشائ گیاهی تولید می کند و یا کشور فرانسه در سال ۲۰۰۱ میلادی ۴۰۰۰۰ تن گیاه جهت ساخت دارو وارد نموده است و در این سال ۱۶ میلیون نفر در فرانسه به گیاه پزشک مراجعه کرده اند.

+ نوشته شده توسط رضا در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 16:39 |
شخم زدن در تاریکی رویش علف هرز را تا ۸۰درصد کاهش می دهد. با استفاده از هواشناسی کشاورزی می توان در زمان های مختلف فعالیت های کشاورزی از قبیل کاشت مبارزه با آفات برداشت و ... را انجام داد.و خدمات شایانی ارائه کرد کشاورزان باید کشتزارهای خود را به هنگام شب شخم بزنند زیرا رویش علف های هرز را تا ۶۰درصد کاهش می دهد و از هزینه های تولید می کاهد . شخم زدن در روز باعث می شود تخم علف های هرز به سرعت در معرض نور قرار گیرند و حیات در درون بذر فعال شود.

خشخاش اگر برای ما سود ندارد برای بعضی ها نان دارد:

سود کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان و درآمد حاصل از تولید تریاک در سال ۲۰۰۳ به دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار می رسد که نیمی از در آمد ملی این کشور را تشکیل می دهد . یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار از این مبلغ به ۲۶۴ هزار خانوار خشخاش کار اختصاص می یابد . هر فردی که به کشت خشخاش اشتغال  دارد هر سال ۵۹۴ دلار دریافت می کند که بیش از سه برابر میانگین سالیانه در آمد سرانه افغانستان است . بخش دیگر این در آمد به بازرگانان تریاک و قاچاقچیان تعلق می گیرد که این ماده را به پاکستان و تاجیکستان منتقل می کنند تا به هروئین تبدیل شود . در صورت بی توجهی سرطان تریاک افغانستان به سراسر جهان گسترش خواهد یافت.

 

+ نوشته شده توسط رضا در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۱ و ساعت 16:13 |


Powered By
BLOGFA.COM