کشاورزی و مکانیزاسیون

زراعت بدون آبیاری در مناطق نیمه خشک است که آب از طریق نزولات آسمانی تامین می شود .

دیمکاری مجموعه ی پیچیده ای از مدیریت های از پیش تعیین شده است ، به منظور اینکه تولید در آمد و محصول ثابت باشد . از اصول مهم مدیریت در دیمکاری ، مدیریت خاک است .

در مناطق خشک میزان بارندگی کم است . ( بین 250 تا 300 میلیمتر ) ، پراکنش بارندگی نامنظم است . ( اغلب ممکن است تمام بارندگی سال در طول چند ماه انجام شود . ) در این مناطق در ماه هایی که بارندگی است میزان رطوبت خاک باید در زمان عدم بارندگی افزایش پیدا کند . برای این منظور، جلوگیری از روان آب و همچنین افزایش نفوذ پذیری خاک باید انجام شود . میزان بارندگی در سال های مختلف متفاوت است . ممکن است چند ماه از سال بارندگی وجود نداشته باشد . گیاه باید در سال های کم باران متحمل خشکی باشد تا عملکرد خوبی داشته باشد و همچنین در سال های پرباران توانایی استفاده از باران را داشته باشد و عملکرد خوبی ارائه دهد .

کاشت نیمه دیم : یعنی در ابتدای دوره رشد ، کشت به صورت آبیاری است و در اواخر دوره رشد آب گیاه توسط بارندگی و ذخیره ی خاک تامین می گردد .

آبیاری تکمیلی در دیمکاری : در طی دوره رشد طی یک یا دو مرحله آبیاری تکمیلی انجام می شود که اصطلاحا سیستم گان "Gun" گفته می شود .

اهمیت دیمکاری : حدود 90% زمین های زراعی دنیا بصورت دیم کشت می شوند. در ایران از حدود 19 میلیون هکتار زمین زراعی 10 تا 12 میلیون هکتار دیم کاری می شود . چون سیستم زراعی دیمکاری به صورت کشت – آیش است در هر سال 5 تا 6 میلیون هکتار دیمزار زیر کشت وجود دارد . حدود 5/2 گندم تولیدی کشور از دیمزارها بدست می آید . میانگین تولید در ایران حدود 300 تا 500 کیلوگرم در هکتار است ولی در کشوری مثل ترکیه که از نظر دیمکاری شرایطی مشابه ایران دارد حدود 2 تن در هکتار میانگین عملکرد است .

سیستم های مختلفی در دیمکاری وجود دارد :

1-   زراعت توام با دامپروری : در این حالت کشاورز در کنار دیمکاری دامپروری هم انجام می دهد که باعث تثبیت درآمد برای کشاورز است . معمولا زمین هایی که مناسب دیمکاری نیستند را به چرای دام اختصاص می دهند .

2-   زراعت تک محصولی : کشاورز در هر سال یک نوع گیاه کشت می کند . در کشور ما بیشتر این روش متداول است و چون مدیریت مناسبی از خاک اعمال نمی شود با مشکل فرسایش و کاهش ماده آلی خاک مواجه هستیم و همچنین مشکلات زراعت تک کشتی هم بوجود می آید .

3-   کشاورزان غایب : در این نوع زراعت کشاورز فقط در زمان کاشت و برداشت به سراغ زمین می آید .

بطور کلی برای بهبود وضعیت دیمکاری در ایران  می توانیم کارهای زیر را انجام دهیم :

-        تعریف علمی و حقوقی از اراضی و دیمزارها داشته باشیم .

-        کلاسه بندی خاک صورت گیرد .

-        افراد متخصص و ماهر و بومی در منطقه پرورش یابند .

-        تکنولوژی صحیح بکار گرفته شود .

-        مدیریت زراعی مناسب برای کشت دیم اعمال شود .

-        ایستگاه های تحقیقاتی در مناطق کشت دیم احداث شود .

برای اینکه بتوان در دیمکاری موفق بود باید شرایط آب و هوایی منطقه را شناسایی نمود . ( اقلیم منطقه شناسایی شود )

" اقلیم : مجموعه شرایط آب و هوایی یک منطقه که به صورت پارامترهای دراز مدت هواشناسی بیان می شود . "

اقلیم تحت تاثیر دو عامل است :

1-      کمیت های جوی ( بارندگی ، دما ، رطوبت ، باد و ... )

2-      کمیت های جغرافیایی ( عرض جغرافیایی ، شیب ، ارتفاع ، پستی و بلندی و ... )

برای شناسایی اقلیم منطقه روش های زیادی وجود دارد :

الف ) با استفاده از پوشش گیاهی رشد کرده بومی در منطقه : مثلا اگر در منطقه ای گون گزی رشد کرد معرف منطقه ای است که دارای رطوبت بالا ، طول فصل رشد کوتاه و دمای پایین است . یا اگر گیاه منطقه ای خار زرد و شیرین بیان بود معرف میزان بارندگی بالای 300 میلیمتر و دمای حدود 25 درجه ی سانتیگراد و مناسب دیمکاری گندم و جو است . اگر در منطقه ای درخت بلوط مشاهده شد نشاندهنده ی بارندگی بالای 500 میلیمتر و دمای 30 درجه و مناسب برای کشت گندم و جو و نخود و عدس است . اما این روش ، روش مطمئنی نیست ، چون ممکن است در مناطق مختلف گیاهان یکسانی رویش پیدا کنند .

ب) می توانیم برای اطمینان بیشتر از میانگین دراز مدت یک عامل هواشناسی ( مثل بارندگی ) استفاده کنیم . مثلا اگر میزان بارندگی کمتر از 250 میلیمتر بود منطقه خشک است . اگر بین 250 تا 500 میلیمتر بود منطقه نیمه خشک است و اگر بیشتر از 500 میلیمتر بود منطقه ی مرطوب تلقی می شود . از معایب این روش اینست که نحوه ی پراکنش و توزیع بارندگی مشخص نیست . بنابراین برای رفع این مشکل باید پارامترهای بیشتری را در نظر بگیریم .

ج) روش تورنت – وایت : در این روش غیر از میزان بارندگی ، میزان تبخیر و تعرق هم در نظر گرفته می شود و شاخصی به نام شاخص رطوبتی بدست می آید .

P/ET= شاخص

-        منطقه ی مرطوب :

میزان بارندگی بیش از میزان تبخیر و تعرق است و مازاد رطوبتی داریم .

-        منطقه ی خشک :

چون در تمام طول سال میزان تبخیر و تعرق بیش از مقدار بارندگی است و تنش رطوبتی داریم ، باید زراعت آبی داشته باشیم .

-        منطقه ی نیمه خشک :

در این منطقه امکان دیمکاری هست . به این صورت که اولا دوره ی رشد گیاه با دوره ی بارندگی مطابقت داشته باشد و ثانیا مدیریت های ذخیره ای رطوبت مناسب برای زمان های عدم بارندگی اعمال کنیم .

در روش کوپن دو منطقه ی C (نیمه گرمسیری) و D (معتدل سرد) در ایران برای دیمکاری مناسب است . براساس این روش چون مثلا دو منطقه ی شیراز و لردگان در منطقه ی C هستند باید مدیریت یکسانی اعمال شود اما پس از بررسی مشاهده می شود که در منطقه ی لردگان تا دمای صفر درجه هم داریم و باعث توقف رشد گیاه می شود و باید دما به حد مناسب برسد تا گیاه رشد خود را شروع کند و نمی تواند از بارندگی های زمستان و اوایل بهار استفاده کند و رسیدگی گیاه به دوره اواخر بهار و اوایل تابستان می رسد و با تنش رطوبتی مواجه می شود .

گندم

هر چه مراحل 1 و 3 طولانی تر باشد بهتر است . در مدیریت دیمکاری باید کاری کنیم که مرحله ی 4  تا جایی که امکان دارد کوتاه شود .

اقلیم ایران :

بطور کلی میزان بارندگی در ایران حدود 200- 240 میلیمتر است که با توجه به میزان جهانی بارندگی ، ایران جزء مناطق کم آب جهان محسوب می شود . از مقدار 335 میلیارد متر مکعب نزولات آسمانی در ایران حدود 3/1 آن در 8% کشور و 3/2  مابقی در 92% باقیمانده باریده می شود . در این حالت باید عملا  با خشکی همراه شد و مدیریت صحیحی داشته باشیم .

اقلیم ایران از نظر دیمکاری به صورت زیر تقسیم بندی می شود :

1-   مناطقی که میزان بارندگی آنها کمتر از 250 میلیمتر در سال است که حدود 74% کل مناطق کشور را شامل می شود که مناسب زراعت دیم نیست و به کشت آبی و یا مرتع و آبخیزداری اختصاص پیدا می کند .

2-   مناطقی که میزان بارندگی آن ها بیشتر از 250 میلیمتر در سال است که حدود 26% مناطق کشور را شامل می شود . حدود 50% این مناطق دارای میزان بارندگی کمتر از 350 میلیمتر است که می توان با اعمال مدیریت های خاص گندم و جو را به صورت دیم کشت نماییم . 50% مابقی دارای بارندگی بیشتر از 350 میلیمتر می باشد ( غیر از شمال ) که می توان در آن ها گندم و جو  و نخود و عدس و ... را به صورت دیم کشت نمود .

بررسی شرایط آ ب و هوایی در دیمکاری :

1-      پدیده های رطوبتی شامل : بارش ، شبنم ، مه ، رطوبت نسبی

2-      نور

3-      درجه حرارت

4-      باد

- بارش "Perecipitation" : بارش ها بصورت برف یا باران هستند . بارندگی های به شکل برف تاثیر خوب و مفیدی در خاک و گیاه دارند . چون برف به آرامی ذوب می شود میزان نفوذ و ذخیره ی آن در خاک بیشتر است و مشکل روان آب نخواهیم داشت . همچنین برف به صورت یک عایق حرارتی روی گیاه عمل کرده و مانع از خسارت یخبندان می شود .

شدت بارش : بارندگی در مناطق خشک و نیمه خشک اغلب به صورت رگبارهای شدید است بطوریکه ممکن است در این مناطق در طی 2 تا 3 بار بارندگی به اندازه ی متوسط سالیانه بارندگی اتفاق بیفتد و بقیه ی بارش ها ، بارش های خیلی خفیف باشد .

نمودار میزان نفوذ بارندگی :

در جایی که شدت بارش بیش از میزان نفوذ باشد مشکل روان آب بوجود می آید ؛ از طرفی وقتی بقیه ی بارش ها خفیف است آب قبل از نفوذ در خاک تبخیر می شود و بارندگی غیر موثر نامیده می شود .

بارندگی موثر بارندگی است که بتواند مقدار 15 سانتیمتر در خاک نفوذ کرده و ذخیره شود .

- شبنم "Dew" : در مناطق خشک و نیمه خشک معمولا پدیده ی شبنم وجود دارد . وقتی که دمای هوا در این مناطق کاهش پیدا کرد و به نقطه ی تشکیل شبنم رسید در این حالت رطوبت سطح خاک تبدیل به شبنم می شود . در حالتی که گیاه تعرق عادی خود را انجام می دهد شبنم موثر نیست ولی در شرایط خشک و نیمه خشک و شرایط تنش می تواند جذب گیاه شود و در هنگام شب به تجدید آماس برگ کمک کند و از طرفی شروع تنش را در صبح روز بعد به تاخیر اندازد . البته میزان تاثیر شبنم به نوع گیاه هم بستگی دارد که دارای کوتیکول نفوذ پذیر یا نفوذ ناپذیر باشد . حداکثر مقدار تشکیل شبنم به میزان 1 میلیمتر است.

- مه "Fog" : ذرات معلق آب در هوا را مه می گویند . مه از یک طرف می تواند جذب خاک و گیاه شود و مقدار رطوبت خاک را افزایش دهد و از طرف دیگر باعث کاهش تبخیر و تعرق می شود . معمولا مه در فرمول های اقلیمی گنجانده نمی شود ولی می تواند موثر باشد .

- رطوبت نسبی : در مناطق خشک و نیمه خشک رطوبت نسبی بالا باعث کاهش تبخیر و تعرق و بهره برداری بهتر از رطوبت توسط گیاه می شود . رطوبت نسبی بستگی به میزان دما و رطوبت هوا دارد .

 در مناطق خشک معمولا رطوبت نسبی بین 12 - 30  % است . به علت دمای بالا و خشکی منطقه بطور کلی اگر رطوبت خاک مناسب باشد رطوبت نسبی کم در تشکیل دانه بهتر می باشد چون رطوبت نسبی بالا باعث به هم چسبیدن دانه های گرده می شود و تشکیل دانه مشکل می شود .

- نور "Light" : نور برای فتوسنتز ، تشکیل کلروفیل و ریخت زایی گیاه موثر است . در مناطق خشک و نیمه خشک نور عامل محدود کننده نیست چون در این مناطق نور زیادی وجود دارد که حتی تا 95% نور ممکن است به خاک برسد . در این مناطق سرعت رشد محصول "CGR" بالاست . به عنوان مثال "CGR" در مناطق قطبی 500 ، در مناطق معتدل 2000 و در مناطق خشک و نیمه خشک 5500 گرم بر متر مربع در سال است .

در مناطق خشک و نیمه خشک باید گیاهان "C4" کشت شوند چون اشباع نوری ندارند . این گیاهان را عملا نمی توان به صورت دیمکاری کشت نمود چون این گیاهان در فصول گرم کشت می شوند .

- درجه حرارت :

اپتیمم : درجه حرارتی است که گیاه می تواند در آن به خوبی رشد کند .

در دماهای خیلی بالا در کار آنزیم ها اخلال ایجاد می شود و ممکن است باعث از بین رفتن گیاه شود . در دماهای خیلی پایین هم امکان یخ زدگی و سرما زدگی گیاه وجود دارد .

در مناطق خشک و نیمه خشک نوسانات دمایی شب و روز بالاست .

باد "Wind" : خصوصیات باد چه از نظر کیفی ( اندازه ذرات حمل شده ، رطوبت و درجه حرارت ) و چه از نظر کمی ( شدت ، سرعت و جهت ) می تواند روی رشد گیاه تاثیر بگذارد .

باد بطور کلی دو اثر دارد :

1-     تاثیرات مکانیکی : شکستن شاخ و برگ ، ورس ، مدفون کردن بذور ، خارج کردن ریشه ی گیاهان و ... .

2-   تاثیرات فیزیولوژیکی : افزایش تبخیر و تعرق ( چون باد باعث جابجایی رطوبت هوا از اطراف گیاه شده و اختلاف پتانسیل را درگیاه افزایش می دهد ، همچنین باعث انتقال افقی انرژی شده و تبخیرو تعرق را افزایش می دهد .) ، بادزدگی ( اگر باد ، گرم و کم رطوبت باشد و در مراحل حساس گیاه ( گرده افشانی و پر شدن دانه ) بوزد باعث باد زدگی گیاه می شود ( دانه ها پوک و چروکیده می شوند ) ) .

برای حل مشکل بادزدگی می توان اقدام به احداث باد شکن در اطراف مزرعه نمود ( مثل کاشت درخت سنجد) . باد شکن باعث کاهش انتقال افقی انرژی شده و از کاهش رطوبت هوای اطراف گیاه جلوگیری می کند و عملا دسترسی به رطوبت را افزایش می دهد .

عوامل خاکی :

خاک در موفقیت در دیمکاری فوق العاده موثر است .

در مورد آب در دیمکاری دو مورد مهم است : 1- میزان بارندگی و پراکنش آن 2- میزان جذب و نگهداری آب

مدیریت مناسب این دو عامل متضمن موفقیت در دیمکاری است .

خاک منطقه تحت تاثیر سنگ مادر ، عوامل فیزیولوژیکی و شرایط آب و هوایی است . برای تعیین مناسب بودن خاک برای دیمکاری باید خاک کلاسه بندی شود که این عمل بر اساس پارامترهای مختلف انجام می شود . این پارامترها عبارتند از :

- بافت خاک – عمق خاک – شیب زمین – تیپ منطقه – نفوذ پذیری سطح الارض – نفوذ پذیری تحت الارض – میزان سنگ و سنگریزه در سطح و تحت الارض – شوری و قلیایی بودن خاک .

بر اساس این نه پارامتر ، خاک مناطق مختلف به 8 کلاس تقسیم شده است :

کلاس 1 : خاک هایی که محدودیت های خیلی کمی دارند و پتانسیل تولید در آنها خیلی بالاست . براحتی قابل دیمکاری هستند ولی چون پتانسیل بالایی دارند بهتر است که به کشت آبی اختصاص پیدا کنند .

کلاس 2 : این خاک ها محدودیت متوسطی دارند ولی با رعایت یک سری اصول می توانیم اغلب محصولات زراعی را در آن ها بصورت دیم کشت کنیم .

کلاس 3 : محدودیت این خاک ها زیاد است ولی با رعایت دقیق اصول فنی می توانیم اقدام به دیمکاری نماییم .

کلاس 4 : این خاک ها محدودیت خیلی زیادی دارند و مناسب دیمکاری نیستند ولی در صورت اجبار می توانیم با رعایت دقیق اصول فنی ، برخی از محصولات را به صورت دیم کشت کنیم .

کلاس 5 : این خاک ها محدودیت خیلی خیلی زیادی دارند و مناسب دیمکاری نیستند و برای مرتع و جنگلداری مناسبند .

کلاس 6 : این خاک ها محدودیت بیشتری از گروه قبلی دارند ولی می توانیم در این خاک ها هم مرتعداری و جنگلداری داشته باشیم .

کلاس 7 : در این خاک ها مرتعداری و جنگلداری هم امکان پذیر نیست .

کلاس 8 : این خاک ها فقط برای آبخیزداری استفاده می شوند .

با توجه به این تقسیم بندی ها خاک های کلاس های 1و2 و3 مناسب دیمکاری ، 4 و5 و6 مناسب مرتع و جنگل و 7 و8 برای آبخیزداری مناسبند .

(آمایش سرزمین : تعیین تکلیف برای کاربری زمین توسط ویژگی های اکولوژیکی اعمال شده در منطقه )

کلاسه بندی بر اساس پارامترهای دخیل در آن :

1- بافت خاک : درصد نسبی اجزای تشکیل دهنده ی خاک است . بافت خاک می تواند در ظرفیت آبگیری ، CEC ، نفوذپذیری ، مویینگی و ... نقش داشته باشد . به عنوان مثال خاک های سنگین ، CEC بالا ، نفوذ پذیری کم ، خاصیت مویینگی و ظرفیت آبگیری بالایی دارند .

بطور مطلق نمی توان گفت چه بافتی برای دیمکاری مناسب است چون نوع بافت مناسب دیمکاری به عوامل مختلفی بستگی دارد مثل : میزان و پراکنش بارندگی ، عمق خاک ، شیب ، درجه حرارت و ... .

اگر بارندگی ها پراکنش مناسبی داشته باشند خاک سبک مناسبتر است چون در صورت سنگین بودن خاک آب قبل از نفوذ در خاک تبخیر می شود ؛ همچنین جذب آب در خاک سبک برای ریشه ی گیاه راحت تر است ، چون آب در خاک سبک دارای پتانسیل بیشتری است .  اگر بارندگی ها سنگین و با تعداد کم باشد ، خاک سنگینتر مناسب است چون در صورت سبکی خاک قسمت اعظم بارندگی ها از دسترس ریشه خارج شده و املاح را هم با خود شسته و به اعماق می برد . اگر بارندگی ها سنگین و زیاد باشد خاک سبک مناسبتر است چون در خاک سنگین خطر ایجاد روان آب و فرسایش وجود دارد .

هرچه عمق خاک کمتر باشد بافت سنگین مناسبتر است چون می تواند آب بیشتری در خود ذخیره نماید .

هرچه شیب زمین کمتر باشد بافت سبک مناسبتر است چون خطر روان آب و فرسایش کمتر است .

هرچه درجه حرارت بیشتر باشد بافت سبک مناسبتر است چون در خاک های سنگین به علت خاصیت مویینگی بیشتر ، رطوبت اعماق به سمت بالا آمده و تبخیر بیشتر است .

به طور کلی بر اساس اندازه ی ذرات ، خاک به صورت زیر کلاسه بندی می شود :

الف ) خاک های خیلی درشت ( اندازه ی ذرات بین 2/0 تا 2 میلی متر و در کلاس های 4 تا 6 طبقه بندی می شوند .)

ب) خاک های درشت ( اندازه ی ذرات بین 2/0 تا 05/0 میلی متر و در کلاس 3 طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – شنی درشت )

ج)  خاک های سبک ( اندازه ی ذرات بین 05/0 تا 02/0 میلی متر و در کلاس 2 طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – شنی )

د) خاک های متوسط ( اندازه ی ذرات بین 02/0 تا 002/0 میلی متر و در کلاس 1 طبقه بندی می شوند مثل خاک های لومی و لومی – سیلتی )

هـ) خاک های سنگین ( اندازه ی ذرات کمتر از 002/0 میلی متر و در کلاس 1 طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – رسی )

 2- عمق خاک : ارتفاع خاک از سطح تا یک لایه ی محدود کننده ( محل نفوذ ریشه ) ( معمولا تا 2 متر )

اگر بارندگی مناسب باشد ولی خاک عمق کافی نداشته باشد ممکن است در دیمکاری موفق نباشیم . مثلا اگر خاکی دارای عمق 100 سانتیمتر باشد و درصد رطوبت حجمی خاک 15% باشد و 200 میلی متر هم بارندگی داشته باشیم ، خاک می تواند 150 میلی متر آب را نگهداری کند .

mm 150= cm 15= 15/0 × cm 100

بر اساس عمق خاک کلاسه بندی به صورت زیر است :

- خاک های با عمق بیشتر از 120 سانتیمتر در کلاس 1 جای دارند .

- خاک های با عمق بین 80 - 120 سانتیمتر در کلاس 2 جای دارند .

- خاک های با عمق بین 50 – 80 سانتیمتر در کلاس 3 جای دارند .

- خاک های با عمق بین 25 – 50 سانتیمتر در کلاس 4 جای دارند .

- خاک های با عمق بین 10 – 25 سانتیمتر در کلاس 5 جای دارند .

- خاک های با عمق کمتر از 10 سانتیمتر در کلاس 6 جای دارند.

عمق مناسب خاک تحت تاثیر پراکنش بارندگی است . اگر بارندگی ها پراکنش مناسبی داشته باشند حساسیت نسبت به عمق خاک کم می شود .

بطور کلی حداقل عمق خاک برای دیمکاری حدود 50 سانتیمتر است .

3- شیب زمین : شیب بر روی عواملی چون فرسایش ، روان آب ، نفوذپذیری و ... موثر است .

بر اساس شیب زمین کلاسه بندی خاک ها بصورت زیر است :

- شیب 0 تا 2% در کلاس 1 – شیب 2 تا 5% در کلاس 2 – شیب 5 تا 8% در کلاس 3

- شیب 8 تا 12% در کلاس 4 – شیب 12 تا 25% در کلاس 5 – شیب 25 تا 75% در کلاس 6

حداکثر شیب مجاز برای دیمکاری 8% است . البته اگر اجبار داشته باشیم می توانیم تا شیب 12 % را هم با اعمال یک سری مدیریت های خاص دیمکاری انجام دهیم ( مثل تراس بندی )

شیب زمین تحت تاثیر یک سری عوامل است :

در صورت سنگین بودن خاک شیب مجاز کمتر می شود چون خطر ایجاد روان آب است .

در صورت سبک بودن خاک تا 10% هم مجاز می شود .

4- نفوذ پذیری سطح الارض : بطور کلی در بحث ورود آب به خاک عوامل سطح الارض و تحت الارض مطرح می شود .

منظور از سطح الارض عمق 0 تا 20 سانتیمتری است و عمق بیشتر از 20 سانتیمتر تحت الارض نامیده می شود .

در دیمکاری نیاز به نفوذ پذیری سطح الارض داریم چون با بحث روان آب و نفوذ پذیری در دیمکاری مواجه هستیم .  خاک های سنگین ، شخم نخورده و قلیا ، نفوذپذیری سطحی پایین دارند .

 بر اساس سرعت نفوذ آب در خاک کلاس بندی خاک به صورت زیر است :

سرعت نفوذ بیشتر از 2 سانتیمتر در ساعت در کلاس 1

سرعت نفوذ بین 1 تا 2 سانتیمتر در ساعت در کلاس 2

سرعت نفوذ بین 5/0 تا 1 سانتیمتر در ساعت در کلاس 3

سرعت نفوذ کمتر از 5/0 سانتیمتر در ساعت در کلاس 4

5- نفوذ پذیری تحت الارض "Percolation" : بطور کلی نفوذپذیری تحت الارض باید پایین باشد تا بتواند رطوبت را حفظ کند اگر نفوذپذیری تحت الارض خیلی کم باشد مشکلات آب ایستادگی و تهویه بوجود می آید . پس بنابراین نفوذ پذیری تحت الارض متوسط مناسب است . خاک های بافت سبک نفوذپذیری تحت الارض زیادی دارند که مشکل ازدست رفتن آب و آبشویی در این خاک ها وجود دارد. بنابراین یک بافت دارای خاک سنگین با ساختمان مناسب دارای نفوذپذیری تحت الارض متوسط است مناسب برای دیمکاری است .

 بطور کلی بر اساس میزان نفوذپذیری تحت الارض کلاسه بندی خاک بصورت زیر است :

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض بین 1/0 تا 6 سانتیمتر در ساعت در کلاس 1 جای می گیرند.

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض کمتر از 1/0 و بیشتر از 6 تا 25 سانتیمتر در ساعت در کلاس 2 جای می گیرند .

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض بیشتر از 25 سانتیمتر در ساعت در کلاس 3 جای می گیرند.

" خاکی که نفوذپذیری سطحی آن بالا و نفوذپذیری عمقی آن متوسط باشد برای دیمکاری مناسب است . "

6- وجود سنگ و سنگریزه : وجود سنگ و سنگریزه به علت موارد زیر از عوامل محدود کننده ی دیمکاری است :

- اختلال در کار ماشین آلات – محدود نمودن رشد ریشه – کاهش میزان ذخیره ی رطوبت خاک

به عنوان مثال اگر خاکی دارای عمق 70 سانتیمتر و رطوبت حجمی 15 % باشد ، 105 میلیمتر آب در خود نگه می دارد . اگر همین خاک 50% سنگ و سنگریزه داشته باشد عمق خاک نصف شده و فقط 5/52 میلیمتر آب می تواند در خود نگه دارد که برای دیمکاری اصلا مناسب نیست .

بر اساس درصد سنگ و سنگریزه کلاسه بندی خاک بصورت زیر است :

خاک های با میزان 15% سنگ و سنگریزه در کلاس 1 جای می گیرند .

خاک های با میزان بین 15 تا 35% سنگ و سنگریزه در کلاس 2 جای می گیرند .

خاک های با میزان بین 35 تا 70% سنگ و سنگریزه در کلاس 3 جای می گیرند .

خاک های با میزان بیش از 70% سنگ و سنگریزه در کلاس 4 جای می گیرند .

 منبع :