دیم كاری و اهمیت آن در زراعت
دیم كاری و اهمیت آن در زراعت
دیم كاری به معنی كشت بدون آبیاری است و به زراعتی گفته می شود كه با آب باران رشد نمو نماید. دیم كاری در كشور ما بخصوص در زراعت گندم و جو اهمیت فوق العاده ای دارد. هر چند موقعیت در زراعت دیم بستگی به نزولات آسمانی و رحمت كافی و منظم الهی دارد اما كیفیت و روش شخم و تهیه بموقع زمین های مزروعی دیم و اعمال شیوه های صحیح كشت تاثیر بسیار عمده ای در بهبود وضعیت زراعت و در نتیجه افزایش تولید دارد . در صورتیكه سعی شود وسیله مروجین و سایر عوامل دست اندر كار آموزش های فنی لازم به كشاورزان دیم كار داده شده و آنان را به نكات و مسائل فنی حفظ و ذخیره رطوبت خاك در سال آیش آگاه سازند.
مسائل اصلی زراعت دیم
مهمترین عواملی كه در میزان تولید محصولات در زراعت دیم مؤثر اند عبارت اند از :
1- وضعیت آب و هوا و میزان بارندگی سالیانه.
2- منابع تامین رطوبت خاك.
3- تناوب و آیش در كشت دیم.
4- خصوصیات خاك زراعتی.
5- طرز تهیه زمین و روش كار بمنظور ذخیره سازی در زراعت دیم .
6- استفاده از ماشین الات و ادوات كشاورزی در زراعت دیم.
7- استفاده صحیح و بموقع از نهالها در زراعت دیم.
9-1وضعیت آب و هوائی و میزان بارندگی سالیانه
در زراعت دیم كه آبیاری صورت نمی گیرد مقدار بارندگی سالیانه اولین عامل مهم موقعیت زراعت دیم می باشد . بطور كمی مناطقی كه اب و هوای معتدل و بارندگی سالیانه ای بیش از 300 میلیمتر دارند برای زراعت گندم و جو بصورت دیم مساعد می باشد.
9-2 منابع تأمین رطوبت خاك
منابع تأمین رطوبت خاك در زراعت دیم منشأجوی داشته و عبارت اند از :
الف: نزولات آسمانی
بارندگی تأثیر بسزایی بر مقدیر عملكرد دارد و میزان آن كشت و كار هر منطقه را تأیین می كند این نزولات به صورت برف و تگرگ و غیره بوده و منبع اصلی تأمین كننده رطوبت زمین می شود و عواملی نیز در استفده بیشتر گیاه از رطوبت و نزولات آسمانی وجود دارد كه عبارت اند از : جنس خاك ؛ نگهداری رطوبت توسط ذرات خاك، نفوز پذیری خاك، شدت تبخیر و غیره كه بعدأ صحبت خواهد شد .
ب: شبنم
شبنم عمدتأدر شب تشكیل می شود چون تشكیل آن به سرد شدن برگ ها و سطح در اثر خروج ان تشعشع Radiational cooling تا رسدن به نقطه شبنم بستگی دارد .
كلی شبنم در طول سال یك شب احتمالأ بیش از یك میلیمتر نخواهد بود . شبنم در رشد محصول موثر است . زیرا گیاه از قطرات شبنم كه روی برگ ها می نشیند ویا باعث بالا رطوبت خاك میشود از راه برگ و ریشه استفالده می نماید و وجود شب های خنك باعث به وجود آمدن شبنم صبحگاهی و رطوبت تا حدی لازم برای رسیدن به گیاه میگردد
نواحی پر باران و معتدل و سرد بیشتر از گیاهان خانواده بقولات یا Leguminose استفاده میشود كه علاوه بر استفاده از محصولات این نباتات خود موجب تقویت زمین از نظر زخیره ازت نیز میگردند. مثل نخود و عدس. وارد نمودن آیش در تناوب زمین های دیم عمدتأ به منظور زخیره رطوبت صورت میگیرد . معمولا آیش یا ناكاشتن زمین به مدت یك سال زراعی یا بیشتر در مناطق صورت میگیرد كه بارندگی كمتر از 350 میلی متر در طول سال باشد و با جرای عملیات زراعی صحیح در دوره آیش می توان 30 تا 35 درصد رطوبت سالانه را ذخیره نمود . عوامل دیگری كه در تناوب اراضی دیم موثر اند : بافت خاك . ارتفاع از سطح دریا . میزان تبخیر و توزیع بارندگی است .
آیش گذاشتنی فوائدزیر رادنبال میكند
الف : ذخیره رطوبت در خاك
هدف اول و اصلی از آیش گذاری زمین دیم ذخیره سازی و حفظ رطوبت دریك سال بدون كاشت است آیش گذاشتن زمین بزرگترین تكنیك برای ذخیره آب و نزولات جوی برای عمل آوردن كامل زراعت دیم و افزایش میزان عملكرد محصول می باشد مشروط بر این كه با اصول صحیح حفاظت آب و خاك با استفاده از ادوات مخصوص اعمال گردد. در غیر این صورت آیش گذاشتن زمین بدون شخم و عدم نكات فنی تاثیر چندانی در حفظ رطوبت در خاك نخواهد داشت . برابر تحقیقات به عمل آمده به ازاء هر 25 میلیمتر آب ذخیره شده در زمین آیش میتوان تولید گندم را 200 كیلو گرم در هكتار افزایش داد البته فقط بارندگی هائی كه از لایه 20 سانتی متری خاك عبور كند قابل ذخیره شدن خواهد بود .
ب- تقویت خاك
هدف دوم از آیش گذاری زمین های دیم افزایش نیتراتهای خاك است زیرا باكتری های موجود زنده خاك شروع به فعالیت و تجزیه و تخمیر و تبدیل مواد الی به معدنی می كنند .
ج- از بین بردن علف های هرز
هدف سوم از آیش گذاری اراضی دیم طبق اصول صحیح از بین رفتن علف های هرز در اثر انجام عملیاتی سطحی در دوره آیش است و این خود بهترین مبارزه زراعی با علف های هرز بی شمار می آید بعلاوه فساد علف های هرز در زیر خاك باعث تقویت خاك می گردد .
مسلماً اگر در سال آیش مبارزه اصولی با علف های هرز به عمل نیاید مانند پمپی آب ذخیره شده در خاك را كشیده و موجب كاهش سریع رطوبت خاك می گردند.
بنا بر این در نقاطی كه زمینهای زراعی به طور متوالی و بدون آیش كشت دیم می شوند هیچ یك از سه هدف فوق نخواهند رسید و زمین به تدریج فرسوده و خسته شده و آمادگی زراعی خود را از دست میدهد .
9-3 خصوصیات خاك زراعتی در دیم كاری
از مهم ترین خصوصیات خاك كه در زراعت دیم موثرند به ترتیب عبارت اند از :
الف : بافت خاك
ب- ساختمان خاك
ج : عمق خاك در فصول گذسته صحبت شد كه خاك از دو طبقه سطح الارض و تحت الارض تشكیل شده لایه سطحی كه معمولأ شخم میخورد با مواد آلی و كود های حیوانی مخلوط می باشد معرض هوا و آفتاب قرار می گیرد تعداد زیادی موجودات زنده كوچك و بزرگ مانند قارچ ها و باكتری ها . كرم ها و حشرات جونده و كاونده در این طبقه فعالیت دارند و كود ها دامی و گیاهی را تجزیه و به مواد غذایی برای گیاه تبدیل می نمایند
د- رنگ خاك
یكی از صفات فیزیكی خاك رنگ آن است كه بطور مختصر می توان گفت :
1- رنگ سیاه یا تیره :علامت حاصلخیزی خاك است و این رنگ ناشی از تجزیه و تخمیر كود های حیوانی و یا آثار بقای گیاهی است چنین خاك هایی كم تر احتیاج به كود های شیمیایی و ازته دارند و برای حفظ حاصلخیزی باید سالیانه مقداری كود حیوانی یا كود سبز اضافه گردد .
2- رنگ خاكستری یا قهوه ای : مقدار موادآلی یا كود های حیوانی این خاكها متوسط است و باید سالیانه كود حیوانی و شیمیایی به آنها اضافه شود .
3- رنگ سفید یا روشن:این خاكها دارای آهك ،گچ یا املاح نمك های دیگر هستند و به علت فقر مواد غذایی و نداشتن شرایط لازم جهت رشد گیاه برای دیم مناسب نیستند .
4- رنگ سرخ و زرد :این خاكها ارزش زراعتی ندارند و معمولاً از نظر مواد غذایی فقیر می باشد .
شیب و پستی و بلندی
اراضی نسبتاً مسطح و هموار و عمیق با داشتن بافت مناسب رسی تا رسی شنی و لیمونی و مخلوط با كاه و كلش و كود حیوانی برای زراعت گندم و جو دیم بسیار مطلوب می باشد و هر اندازه شیب زمین زیادتر باشد مرغوبیت آن برای زراعت دیم كاهش می یابد زیرا آب باران در سطح زمین جریان پیدا كرده و كمتر در خاك نفوذ پیدا می نماید.
معمولاً مقدار زیادی از اراضی دیم در دامنه ی كوه پایه ها قرار دارند و دارای شیب 2 تا 8 درصد می باشند حتی در بعضی مناطق تا شیب های 12 درصد زراعت گندم و جو می پردازند اما در زمینهای با شیب بیشتر از 12درصد به زراعت دیم داد بهتر است و به همان حالت مرتعی یا جنگلی باقی گذاشت . به طور كلی در اراضی شیب دار دامنه ها برای جلوگیری از جریان و خروج آب باران در سطح زمین بایستی همیشه بر خلاف جهت شیب شخم زد یا به عبارت دیگر هرگز نباید زمینهای دیم را به طور سرازیری شخم كشت نمود زیرا اگر زمین را بر خلاف جهت شیب یعنی به طور افقی یا كمی مورب شخم كشت نمائیم آب باران یا آب حاصل از ذوب برفها در خاك نفوذ می كند و در عمق خاك ذخیره می گردد كه بعداً در موقع نیاز به مصرف زراعت خواهد رسید.
و- فرسایش خاك
شستشو و انهدام تدریجی قسمت های سطحی خاك را فرسایش میگویند كه در اثر آب یا باد انجام میگردد معمولاًخاك لایه سطحی حاصلخیز ترین قسمت زراعی زمین است چنانچه به وسیله آب شسته شود كم كم ارزش زراعتی خود را از دست میدهد . شواهد بسیار زیادی وجود دارد كه زمین های مزرعی شیب دار در اثر فرسایش از بین رفته و قدرت تولیدی آنها شدیداً كاهش یافته است . عواملی كه در فرسایش خاك موثرند عبارتند از :
1- نقش پوشش گیاهی در فرسایش
زمین هایی كه پوشش گیاهی ندارند یا كاه و كلش آنها به وسیله دامها چرا شده است و سطح زمین خالی و عریان است در موقع نزول باران های شدید ذرات خاك از جا كنده شده و همراه آب منتقل می گردند. در این صورت خاك كشاورزی ورق ورق از بین رفته بدون اینكه زارع متوجه باشد در مراحل شدید تر در سطح زمین شیاری عمیق و كم عمق و نا منظمی ایجاد می گردد و در هنگام بارندگی هركدام بصورت جویبار های پر آب در آمده كه از اتصال آنها نهر های كوچك و بزرگی در روی زمین تشكیل می شوند و خاك را تخریب و منهدم و به كام خود برده و به رود خانه ها منتقل میكند و میتوان گفت فرسایش مرض مهلكی است كه كه به جان اراضی دیم شیب دار كشورمان افتاده و سالیانه از سطح اراضی دیم كاسته میشود اما اراضی مزروعی كه دارای پوشش گیاهی كافی می باشد ویا كاه و كلش زراعت پس از برداشت دست نخورده باقی می ماند و به مصارف چرای دام نرسیده مانند پرده محافظی خاك را از آسیب فرسایش حفظ نموده و موجبات جذب و نفوذ آب باران را در خاك فراهم میكند و آب باران كم تر در سطح زمین شیب دار جریان پیدا كرده و هرز نخواهد رفت. همانطور كه قبلاً ذكر گردید اثر شیب در فرسایش آبی زیاد است و هرچه شیب بیشتر باشد مقدار فرسایش خاك افزایش می یابد . تحقیقات نشان داده است كه مقدار 50 میلیمتر باران شدید در شیب نیم درصد مقدار 400 كیلو گرم خاك را دریك هكتار شسته و از بین برده است اما همین مقدار بارندگی در شیب5 درصد13 تن و در شیب 25 درصد91تن خاك را در یك هكتار زمین بدون پوشش از بین برده است .
- استفاده از ماشین الات و ادوات كشاورزی در زراعت دیم
بمنظور جلو گیری از جریان سطحی و خروجی آب باران از مزرعه و حفظ و ذخیره رطوبت در خاك در روش جدید زراعت دیم از ماشین آلاتی استفاده می شود كه بطور مختصر به آنها اشاره میشود :
1- گاو آهن قلمی یا چیزل chisel
از این گاو آهن در زراعت دیم به جای گاو آهن معمولی برگردان دار استفاده میشود و امتیاز آن این است كه زمین را در عمق 20 تا 25 سانتیمتر شیار می دهد بدون آنكه خاك را زیر و رو كند (خاك را كاملاً بر نمی گرداند ) بلكه مقداری از كاه وكلش باقی مانده از زراعت قبل را با خاك مخلوط و بقیه در سطح زمین باقی می ماند . در شیار های تولید شده كه بر خلاف جهت شیب زمین انجام می گیرد آب باران با آرامی در خاك نفوذ كرده و ذخیره می شود .
2- گاو آهن پنجه غازی یا سوئیپ
این گاو آهن چون شبیه پنجه غازی است بدان گاو آهن پنجه غازی می گویند . فصل بهار برای تهیه شخم سطحی بین 21 تا 15 سانتی متر بعد از شخم عمیق ، گاو آهن به كار می رود عرض كار آن دو متر است خیش های آن با تیغه های گاو آهن قلمی تعویز است مزایای آن نیز خراش دادن و نرم كردن خاك لایه سطحی بدون زیر و رو است و علاوه بر شخم علف های هرز سبز شده را از بین می برد تا رطوبت خاك را حفظ ننمایند و زمین برای نفوذ باران های بهار آماده با شد و چون این لایه سطحی كه در اواخر یا اواسط بهار ایجاد میشود ذرات خاك دانه ها با مقداری كاه و كلش پوسیده مخلوط میشود از اتصال كلیه خاك دانه و ذرات خاك به یكدیگر جلوگیر فاصله ایجاد نموده رابطه بین محیط بیرون و سطحی با لایه عمیق محتوای رطوبت شده زیرین قطع میكند و لوله های موئین خراب و قطع می گردند . بدین وسیله لایه مخلوط با لایه خاك سطحی (مالچ خاكیو كاشی) مانع تابش مستقیح خورشید بذرات خاك خواهد شد
3- گاو آهن نیمه بر گردان
این گاو آهن همان گاو آهن تمام بر گردان است كه زاویه برگردان آن كمتر است تا خاك را كاملاً زیر و رو ننماید .
عمق شخم آن بین 20 تا 25 سانتی متر و خاك مخلوط با كاه و كلش روی سطح باقی مانده ایجاد پوشش می نماید . عرض كار آن متفاوت است زیرا به صورت های 5 خیشه 4 خیشه و 3 خیشه ساخته شده دوام آن از گاو آهن قلمی بیشتر است با تغییر زاویه صفحه برگردان یا برداشتن آن از گاو آهن های برگردان یا برداشتن آن از گاو آهن های معمولی میتوان آنرا به صورت نیمه بر گردان در آورد در نتیجه از تبخیر رطوبت ذخیره شده در زیر لایه سطحی جلو گیری می گردد و به این رطوبت با اضافه شدن بارندگی سال جدید زراعت گندم و جو را به عمل می آورد .
4- ماشین بذر كاری عمیق یا d.f.p.D
این دستگاه به نام Deep Farrow Press Drll یا چیزل سیدر نامیده میشود مخصوص زراعت دیم ساخته شده كه همزمان با ایجاد جوی و پشته بذر را در عمق 10- 15 سا نتیمتری از سطح خاك كه رطوبت در آن ذخیره شده قرار می دهد بطوری كه بذر كاشته شد منتظر باران پائیز نبوده و با رطوبت ذخیره شده سال آیش جوانه زده و سبز می شود و در مصرف بذر نیز صرفه جوئی میشود خطوط كشت بایستی بر خلاف جهت شیب انجام پذیرد و لی در اراضی پرشیب و پستی و بلندی دار قابل استفاده نیست .
طرز تهیه زمین و روش كار در زراعت دیم
همانگونه كه بدفعات ذكر شده تهیه صحیح و بموقع زمین آیش جهت زراعت دیم یكی از عوامل مهم در افزایش محصول به شمار می آید كه شرح عملیات بدین قرار خواهد بود :
1- شخم پائیزه
در مناطقی كه دارای بارندگی های پائیزه بوده و برف زمستانی به مدت طولانی روی زمین می ماند پس از برداشت محصول از چرای بی رویه كاه و كلش بایستی خو داری نمود میتوان تا 50 درصد باقی مانده محصول را به پس چرا اختصاص داد زیرا باقی گذاشتن كلیه كاه و كلش ممكن است كارائی ادوات را تا اندازه ای دچار اشكال كند در صورتی كه زمین نرم بوده و ایجاد كلوخه ننماید ولی اگر بعد از برداشت محصول زمین سخت و گاو رو نباشد پس از ریزش اولین بارندگی پائیزه با گاو آهن قلمی یا چیزه در جهت خلاف شیب به منظور شكل نمودن خاك برای نفوذ نزولات با توجه به شرایط خاك و آب و هوای منطقه در عمقی حدود 20 تا 25 سانتیمتر بدون برگرداندن خاك شخم زده میشود .
2- شخم بهاره
شخم بهاره در فصل آیش به منظور مبارزه با علف های هرز و ایچاد مالچ خاكی و حفظ رطوبت در عمق كشت و تهیه بستری مناسب برای بذر با دستگاه های دارای تیغه پنجه غازی یا سوئیپ در عمق 7تا 8 سانتی متری خاك انجام می گیرد . برحسب شرائط اقلیمی منطقه و زمان بارندگی و رشد علف های هرز زمان اجرای آن متفاوت اسد در نواحی نیمه گرمسیری از اواسط اسفند تا اواسط فروردین و در نواحی سرد و معتدل در طول فروردین ماه برای اولین شخم بهاره مناسب است .
دومین شخم بهاره كه اكثراً در مزرارع مناطق دیم خیز الزامی می باشد عموماً با توجه به سبز شدن و رشد و نمو علف های هرز بساگی داشته و حدود 15 تا 20 روز بعد از اولین شخم بهاره در عمق 10 تا 15 سانتیمتری با دستگاه دارای تیغه پنجه غازی زده می شود و در اراضی كه پوشش نباتی كافی ندارند یك هرس نیز برای ایجاد مالچ خاكی و ایجاد پوشش زده میشود .
3- كشت
با شناخت و در نظر گرفتن میزان و نوع و شدت پراكنش بارندگی های مناطق مختلف دیم خیز كشور با دستگاه عمیق كار پرسی بذر را در عمق 10 – 15 سانتیمتری خاك برای سبز شدن كشت می نمایند .
فصل كشت با توجه به شرائط اكولوژیك منطق مختلف كشور حتی برای مناطق یك استان نیز فرق می كند این فصل برای مناطق كوهستان و سرد سیر از نیمه دوم شهریور به مدت یك ماه و برای مناطق نیمه سرد از نیمه دوم مهر ماه به مدت یك ماه خواهد بود .
در چنین شرائطی با اعمال روش های صحیح و علمی زراعت دیم تأثیر مثبت عوامل دیگر مثل بذر و كود و ... به هدفی كه منظورش سبز شدن ، پنجه زدن و حد اقل سه یا چهار برگه شدن نبات قبل از ورود به زمستان است می توان رسید .
خصوصیات فارو های بذر پاش عمیق كار پرسی را می توان به شرخ زیر خلاصه نمود :
عمق فارو ها 8 تا 10 سانتیمتر است كه برخلاف جهت شیب ایجاد میگردد .
1- عمق كاشت بذر و كود حدود 4تا 6 سانتی متر ازد عمق فارو ها و در ناحیه رطوبت خاك خواهد بود .
2- فاصله فارو ها حدود 15 سانتیمتر می باشد .
3- در مواقع بارندگی فارو ها از اب باران پر می شود و در خاك نفوذ می كند و جذب ریشه گیاه می شود .
گندم و جو سبز شده در عمق فارو ها از جریان با و هوای گرم و سرد پائیز و زمستان مصون می ماند و با ایجاد میكرو كلیمای مساعد به رشد خود ادامه می دهد.
زراعت دیم بخاطر استفاده از رطوبت ذخیره شده در سال آیش و نزولات جوی باران های سال جدید با كیفیت بازدهی رضایت بخش بموقع به عمل آمده و از خاطر باد زدگی مصون می ماند.
استفاده صحیح و به موقع از نهاد ها در زراعت دیم
به هریك از عوامل و مواد موثر در تولید نهاد می گویند . و مهم ترین نهاد های كه در زراعت دیم بایستی مورد توجه قرار گیرد عبارت اند از : بذر مرغوب ، كود شیمیایی، كود های الی ، سموم ضد عفونی كننده بذر ، سموم علف كش و ... كه در صورت استفاده صحیح و بموقع از انها در افزایش عملكرد زراعت دیم نقش عمده ای دارند .
1- بذر مرغوب
انتخاب نوع بذر عامل موثری در بالا بردن سطح برداشت محصول می باشد انتخاب بذرمی بایستی قوه نامیه خالص بودن بذر مقاومت به امراض و خوابیدگی ساز گاری به منطقه و دارای بودن عملكرد و كیفیت نانوائی مطلوب مورد توجه قرار گیرد .
2- كود
تهیه كود های آلی در صورت امكان و كود های شیمیایی شامل فسفات دی آمو نیوم به صورت كود پایه و كود اوره به صورت سرك می باشد .
در مناطقی كه بارندگی 400 تا 500 میلیمتر باشد حدود 100 كیلوگرم فسفات دی آمو نیوم در هكتار در موقع كاشت ولی اگر میزان بارندگی 300 تا 400 میلیمتر باشد مقدار 50 تا 60 كیلو گرم و اگر زمین در سال آیش خوب آماده نشده باشد 40 كیلو گرم فسفات دی آمو نیوم در هكتار كافی است . كود ازته اوره در صورت كافی بودن بارندگی به عنوان سرك روی محصول می پاشند مقدار ان بین 30-040 كیلو در هكتار و زمان مصرف در موقع پنجه زدن و قبل از ساقه رفتن می باشد كه بعضی از متخصصین معتقدند بهتر است 20 كیلو از آن همراه با فسفات دی امو نیوم داده شود .
3- سموم ضد عفونی كننده بذور
سیاهك ممكن است در بعضی از مناطق تا 50 درصد میزان محصول را كاهش دهد كه با ضد عفونی نمودن بذر قابل پیشگیری است سموم ضد عفونی كننده برای سیاهك فراوان و معروف ترین آنها عبارت اند از تری تیزان ، ویتا واكسن ، p.C.N.B كه به نسبت 2 تا 3 كه برای یك تن بذر گندم یا جو مصرف می شوند .
4- علف كش ها
مهمترین علف های هرز پهن برگ در زراعت دیم عبارت اند از : خاكشیر،ماشك ، شقایق ، سیاه دانه ، كنگر وحشی ، پیچك ، گل گندم ، و شیرین بیان .
مهم ترین علف كش پهن برگ در زراعت گندم و جو دیم سم2.4.D و U46 كه نسبت 5/1 تا 2 لیتر در هكتار استفاده می شوند در 300 تا 400 لیتر آب و قبل از به ساقه رفتن گندم و جو می پاشند علف های باریك برگ عبارت اند از : دم روباهی ،یولاف وحشی، چاودار، مرغ و جگن برای مبارزه با آن ها از علف كش های سافیكس در 300 تا 400 لیتر آب . زمان سم پاشی اواسط پنجه زدن تا اوایل ساقه رفتن محصول می باشد .
باید توجه كرد كه از سم سافیكس در مزرعه جو استفاده نشود .
لزوم تحقیقات در زراعت دیم
با توجه به این نكته كه مناطق دیم خیز كشور ما به خاطر موقعیت خاص جغرافیایی دارای امكانات بالقوه می باشد و استفاده از این امكانات و مواهب خدادادی در صورت بهره گیری از تكنولوژی های پیشرفته كاملاً امكان پذیر می باشد . انجام تحقیقات در زمینه دیم كاری در كشور امری ضروری به نظر می رسد .
متاًسفانه تا كنون تحقیقات در مورد مسائل دیم در كشور ما به دلائل مختلف نا چیز بوده و جواب گوی زراعت دیم در یك كشور مستعد و پهن آور نمی باشد و موفقیت در این مهم و موضوع حیاتی در گرو كامل انجام بررسی ها و تحقیقات گسترده در این زمینه است . تحقیقات در زمینه زراعت دیم به خاطر گوناگونی عوامل و تغییرات انها و ویژگی های اقلیمی ، اقتصادی و اجتماعی در كشورمان مسلماًبسیار گسترده خواهد بود و زمینه فعالیت و كار زیادی برای متخصصین پژوهندگان و محققین كشور وجود دارد .
در كشور ما مناطق دیم پراكندگی زیادی داشته و با اختلافات عمده ای كه از نظر ارتفاع از سطح دریا و میزان بارندگی و ... وجود دارد ، تقسیم بندی مناطق دیم و مشخص نمودن استعداد ها و تخصیص مناطق تعیین نوع بهره برداری از اراضی و حتی مشخص نمودن روش های حفظ منابع آب و خاك كاری است كه بلاخره روزی باید به انجام برسد .
دیمزار های كشور علاوه بر مساعد بودن برای كشت دیم مناطقی مناسب برای دام پروری هستند كه یافتن روش های علمی برای انجام توام زراعت و دامپروری با توجه به نوع زراعت دیم و شرایط محلی مستلزم تحقیق و بررسی در ابعاد گو ناگون بوده و كاری است بزرگ كه می تواند كمك بسیار موثری به رفع كمبود مواد پروتئینی دامی در كشور نماید . در نتیجه این تحقیقات ممكن است مناطقی صرفاً بخاطر حفظ منابع آب و خاك به چرا گاه و مرتع اختصاص یابد كه خود نیز تحقیقات گسترده ای برای یافتن بهترین گیاهان مرتعی مناسب برای ناحیه و روش های مرتعداری و ... به دنبال خواهد داشت